Verwijt van selectieve verontwaardiging is non-argument

Leon de Winter toonde zich verontwaardigd over de selectieve verontwaardiging die Israël in de media ten deel valt (Forum, 13 augustus)....

IN zijn column bekritiseerde Marcel van Dam de opstelling van Israël jegens de Palestijnen (Forum, 9 augustus). Die overschrijdt ruimschoots wat een fatsoenlijk land zich kan permitteren, aldus Van Dam. Andere fatsoenlijke landen behoren, naar zijn idee, Israël hier met kracht op te wijzen. En desnoods met sancties. Leon de Winter neemt het voor Israël op en beschuldigt Van Dam van 'selectieve verontwaardiging'. Waarom, aldus De Winter, windt Van Dam zich wel op over de honderden doden die men op Israëls conto schrijven kan, terwijl hij geheel zwijgt over de tienduizenden slachtoffers van de Israël omringende Arabische regimes?

Om verschillende redenen vind ik De Winters argumentatie merkwaardig. In de eerste plaats suggereert hij dat je aan Israël en aan die omringende Arabische staten dezelfde morele en politieke maatstaven aan moet leggen. Want dat is waar Van Dam, volgens hem, in de fout gaat. Nu had ik altijd gedacht dat Israël zich graag onderscheidde van die omringende Arabische staten. Het zou, anders dan die landen, een nette en fatsoenlijke democratie zijn - die dan ook dienovereenkomstig beoordeeld moet worden. Maar volgens De Winter is dat er helemaal naast. Van hem mogen we ons pas over Israël gaan opwinden als de aantallen slachtoffers van Israëlische machtspolitiek ook in de tienduizenden gaan lopen. Inderdaad, dan kan Sharon nog wel even vooruit. Maar ik denk niet dat een 'fatsoenlijke' Israëli erg blij zal zijn met de hulp van De Winter.

Maar belangrijker is het volgende. Van Winter heeft gelijk met zijn constatering dat Van Dams verontwaardiging selectief is. Evenwel, dat is geen argument tegen Van Dams aanval op Israël. Het cruciale gegeven is dat de geschiedenis altijd selectief is en, meer nog, dat het zo ook hoort te zijn. Geschiedenis is niet een simpele balans van doden aan de ene tegenover de doden aan de andere kant. Soms is een enkele dode aan de ene kant erger dan vele doden aan de andere. We praten nu nog over de terechtstelling van die ene Oldenbarneveldt, terwijl niemand het meer heeft over die vele Gorkumse martelaren. De geschiedenis is niet 'democratisch' in zaken van lijden, dood en slachtoffers.

Dat komt doordat het in de geschiedenis vooral om betekenis gaat. De geschiedenis, ook die van onze tijd, geeft een betekenis aan het wereldgebeuren. Daar is zij voor en dat verwachten we van haar. Centraal staan niet lijden en dood als zodanig, maar de vraag welke betekenis we daaraan moeten geven. En dan kan de dood van een mens belangrijker zijn dan de dood van vele anderen.

Zo is het met Israël. We zien in Israël de langzame degeneratie van wat ooit, inderdaad, een nette en fatsoenlijke democratie was. We zien hier hoe een lompe machtspolitiek langzamerhand het politieke geweten van een natie wist te bederven. We zien hier hoe de politieke mentaliteit van een Rabin verruild werd voor de obstructie van Netanyahu en, vervolgens, voor de ronduit op escalatie gerichte politiek van Sharon.

We zien hier hoe de onvoorwaardelijke steun van het machtigste land ter wereld de politieke elite van een land blind maakte voor de lange termijn toekomst van het eigen land. We zien hier hoe door religieuze en nationalistische drijverij een constructieve en op compromis gerichte politiek moest wijken voor militair geweld en voor staatsterreur. We zien hier hoe een land dat ooit een baken was van democratie en politiek fatsoen ontaardde in het 'apartheidsregime' dat Renate Rubinstein er twintig jaar geleden al in onderkende. We zien hier hoe dezelfde natie die zeventig jaar geleden gedwongen werd de gele ster te dragen nu van een andere natie - de Palestijnen - in feite hetzelfde verlangt. Inderdaad, wat zou er gebeuren als morgen de Palestijnen niet langer staakten, maar collectief de jodenster zouden dragen? Zou dat misschien de schok van herkenning brengen die zo nodig is - of zou zelfs dat niet meer voldoende zijn?

Dat is de historische betekenis van wat zich nu in Israël afspeelt. Dat is een betekenis waarvan we ons iedere keer bewust worden wanneer we, met pijn aan de ogen, in de krant of op tv kennis nemen van de gebeurtenissen in Israël. En die betekenis laat zich niet reduceren tot de balans van slachtoffers van geweld die De Winter in onze aandacht aanbeveelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden