Verwelkomende houding Canadezen in het nauw

Canadese premier Justin Trudeau vermijdt confrontatie met Trump

De verwelkomende houding van de Canadese premier Justin Trudeau jegens migranten komt steeds meer in het nauw door het hardere beleid van de Amerikaanse president Trump. Deze week boog het Canadese kabinet zich over een klein, maar mogelijk groeiend probleem: de instroom van asielzoekers vanuit de VS. Honderden Syriërs, Somaliërs, Afghanen en andere migranten zijn sinds het begin van dit jaar over besneeuwde bospaden naar Canada gekomen.

Beeld afp

De autoriteiten hebben goede redenen een serieuze toename te vrezen. Met de komst van de lente wordt de nu nog ijskoude wandeling naar Canada aantrekkelijker, zeker wanneer Trump serieus werk gaat maken van het uitzetten van illegale migranten. Sommigen van hen zijn daardoor zelf al in beweging gekomen.

Toegang tot VS geweigerd

Maar ook de omgekeerde route, van Canada naar de VS, zorgt voor problemen. Maandag kwam Trudeau in het parlement onder vuur naar aanleiding van een incident rond een Canadese vrouw van Indiase komaf, Manpreet Kooner. Zij was gewend naar de VS te reizen, maar werd de toegang tot de VS geweigerd. Zij had geen visum, wat Canadezen ook helemaal niet nodig hebben. Haar geval staat niet op zichzelf - ook andere, tot minderheden behorende Canadezen zijn teruggestuurd.

De linkse oppositie vindt dat Trudeau zich hun lot moest aantrekken en verwijt de premier geen stelling te nemen tegen 'het racistische beleid van de Verenigde Staten'. Ander punt van kritiek: door Trumps beleid zijn de VS niet langer een 'veilig derde land', dus zouden asielzoekers helemaal niet mogen worden teruggestuurd.

Beeld ap

Op eieren lopen

Trudeau moet op eieren lopen. 'Boven alles wil hij een polemiek met de VS vermijden', zegt Bruno Dupeyron, immigratie-expert aan de Canadese Universiteit van Regina. De reden is simpel: politiek mag Trudeau het met Trump oneens zijn, economisch blijven goede betrekkingen cruciaal. 'Tachtig procent van de handel gaat over de Amerikaans-Canadese grens, er hangen heel veel banen vanaf, dus er is sprake van een extreme afhankelijkheid', aldus Dupeyron. Dat Trudeau de confrontatie wil vermijden, bleek eerder uit zijn bereidheid het Nafta-handelsverdrag te herzien, nadat Trump dat als 'een catastrofe' had beschimpt. Als het te verbeteren valt, moeten we dat doen, luidde de Canadese reactie.

Op het Kooner-incident reageerde Trudeau al even diplomatiek. Hij ging niet op haar geval in en sprak alleen over zijn streven 'de grens een plek te houden waar Canadezen, goederen en diensten efficiënt en snel overheen kunnen.' Ook heeft hij de regering-Trump verzekerd dat de VS in Canadese ogen een 'veilig derde land' blijven, zoals het uit 2004 daterende onderlinge 'Derde Land'-akkoord bepaalt.

Sluiproutes

De asielzoekers die nu over land naar Canada komen, maken gebruik van een juridische eigenaardigheid in dat akkoord. Terugsturen naar de VS mag alleen wanneer zij via de officiële toegangswegen komen. Wie sluiproutes als bospaden neemt, wordt weliswaar gearresteerd, maar mag wel een vluchtelingenstatus aanvragen. 'Ik zie hier geen einde aan komen', zei immigratie-advocaat Julie Lessard onlangs tegen nieuwszender CBC News. 'Mensen willen gewoon een beter leven. Dus als het reisverbod van Trump in een of andere vorm terugkeert krijgen we zeker met een verdere toename te maken.'

Deze week kwam Trump met dat verbod. Terwijl links Canada dat opnieuw als 'racistisch' afdeed, toonden conservatieven zich vooral bezorgd over een verdere toename van het aantal asielzoekers. Zij hekelden de 'uitvlucht' via sluiproutes, waardoor over land komende migranten 'de rij wachtenden skippen'. Bij de de overeenkomst van 2004 was hier domweg niet over nagedacht, zegt Dupeyron: 'Een jaar geleden was de komst van migranten langs deze weg nog ondenkbaar. We zagen de VS juist als onze buffer.'

Beeld afp

Meer geweigerde asielaanvragen

Fundamenteel anders voor Canada is dat het land te maken krijgt met niet-geselecteerde asielzoekers. Canada was altijd gewend op eigen voorwaarden open te staan voor migranten. Wie voor de arbeidsmarkt nuttig was, maakte goede kans op een verblijfsvergunning. Dat beleid kon het land zich dankzij zijn ligging veroorloven. Nu willekeurige migranten over land komen, kan dat op de ruimhartigheid een wissel trekken. Overigens neemt die ruimhartigheid onder Trudeau al af, zegt Dupeyron: 'Ondanks zijn retoriek stijgt het aantal geweigerde asielaanvragen.'

Die trend zal zich doorzetten, verwacht hij. Veel opties heeft de regering verder niet. Na overleg over de instroom hield minister Ralph Goodale de kaarten dinsdag tegen de borst: 'We volgen de kwestie uiteraard van zeer nabij', was ongeveer het enige dat hij wijt wilde. Dupeyron ziet een 'tweesporenbeleid' - met Trudeau die 'à la Merkel' vasthoudt aan zijn retoriek van verwelkoming, terwijl zijn ministers gaan zeggen 'dat ze de toestroom onder controle hebben.' Of dat laatste echt zo is, zal deze lente blijken.

Op weg naar het nieuwe beloofde land

Vluchten naar Canada
Ze dachten veilig te zijn in de Verenigde Staten, de vluchtelingen uit Afrika en het Midden-Oosten. Maar toen werd Donald Trump president en werd alles anders. Nu zoeken ze hun heil in Canada.

Steeds meer asielzoekers gaan grens VS over, Canada neemt maatregelen
Het aantal mensen dat vanuit de Verenigde Staten over de grens naar Canada glipt om daar asiel aan te vragen, is de afgelopen maanden gestegen. De Canadese minister voor openbare veiligheid Ralph Goodale beloofde extra geld voor meer mankracht aan de grens.

Trudeau loopt behendig op eieren

Lees ook hoe twee politieke uitersten, Trump en Trudeau, beleefd hun best doen om de zo belangrijke betrekkingen tussen Canada en de VS overeind te houden. Voor Trudeau was het op eieren lopen in Washington, schrijft Bert Lanting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.