Verwarde mensen minder vaak in politiecel

Verwarde mensen die een bedreiging vormen voor zichzelf of voor anderen worden minder vaak opgesloten in een politiecel. In 30 procent van de gevallen brengt de politie verwarde mensen na een incident rechtstreeks naar de geestelijke gezondheidszorg.

Een cel in gevangenis Norgerhaven in Veenhuizen. Beeld anp

Het streven is om die aanpak, die in Utrecht en een aantal andere grote steden aanslaat, komende jaren landelijk in te voeren, zegt Henk van Dijk, voorzitter van het landelijk platform ggz bij de politie.

Als verwarde mensen dreigen zichzelf iets aan te doen of op straat onrust veroorzaken, is de politie vaak als eerste ter plekke. Tot nog toe verschilde de behandeling van deze mensen niet van de aanpak van 'gewone' verdachten: ze worden zo nodig geboeid, door agenten afgevoerd in een politiebusje en naar de arrestantencel gereden. Daar duurt het soms uren voor een arts ter plaatse is om hulp van een zorginstelling in gang te zetten.

Dit voorjaar concludeerde de politie dat het aantal incidenten met verwarde personen tussen 2011 en 2014 met bijna de helft is toegenomen, tot ongeveer 60 duizend zaken per jaar. Ook het aantal acute dwangopnamen van psychiatrische patiënten steeg volgens hoogleraar Niels Mulder de afgelopen vijf jaar met 10 procent, tot ruim achtduizend in 2014. In een kwart van die gevallen gaat het om mensen die dreigen anderen iets aan te doen. Naar de oorzaak van de stijging is geen onderzoek gedaan.

Manisch

Je bent manisch, de politie komt je met loeiende sirenes halen en je belandt in een cel: het overkwam Paula. Anneke Stoffelen sprak met haar en met medewerkers van ggz en politie (+).

Traumatiserend

Voor psychiatrische patiënten kan opsluiting in de politiecel zeer bedreigend en soms zelfs traumatiserend zijn, zegt sociaal psychiatrisch verpleegkundige en projectleider Carina Stigter, die voor ggz-instelling Altrecht onderzoek deed naar ervaringen van patiënten en medewerkers met deze werkwijze. 'Mensen zijn op zo'n moment op hun kwetsbaarst. Iedereen die ik sprak bij de politie en Altrecht vond het onwenselijk dat mensen die eigenlijk zorg nodig hebben, als een crimineel worden behandeld.'

Altrecht werkt in de regio Utrecht sinds vorig jaar samen met de politie. Als een agent vermoedt dat iemand eigenlijk zorg nodig heeft, kan hij of zij bellen met de crisisdienst van Altrecht. Die laat aan de hand van een vragenmodel de agent het gedrag van de persoon beschrijven. Is er geen sprake van bedreigende agressie of een strafbaar feit, dan kan zo iemand direct naar Altrecht worden gebracht, zonder dat er eerst opsluiting in de cel plaatsvindt.

De proef in Utrecht werkt volgens de politie en Altrecht goed en dus gaan zij nu ook in Woerden en Nieuwegein op deze manier samenwerken.

Ook in onder meer Rotterdam, Den Haag, Amsterdam, Eindhoven en Maastricht krijgen verwarde personen al direct zorg, zonder eerst de cel in te moeten. Maar de aanpak verschilt per regio. In Rotterdam is de werkwijze vergelijkbaar met die van Utrecht. In Den Haag is een leegstaande gang met cellen op het politiebureau omgebouwd tot een zorglocatie waar ggz-instelling Parnassia verwarde personen verder helpt.

Zorgcel

In Amsterdam is het sinds december de agent zelf die inschat of er sprake is van een verward persoon die zorg nodig heeft. In dat geval brengt de politie diegene naar de Spoedeisende Psychiatrie Amsterdam, waar de patiënt door verpleegkundigen wordt opgevangen in een zorgcel.

De volgende stap is dat in de meldkamer waar 112-telefoontjes binnenkomen ook ggz-experts worden ingeschakeld - naast brandweer, politie en ambulance. 'In Amsterdam en Rotterdam worden daarover de eerste oriënterende gesprekken gevoerd', zegt Henk van Dijk. 'Zo zou je nog eerder kunnen inschatten wat de problematiek is en welke hulpdienst moet worden ingeschakeld.'

De politie-eenheid Rotterdam, waaraan Van Dijk verbonden is, heeft onlangs voor het eerst deze zogenoemde E33-meldingen intern geanalyseerd. Dan blijkt dat het in de helft van de gevallen gaat om mensen die zich thuis verward gedragen. Eenderde wordt door de politie op straat aangetroffen. De groep verwarde personen is zeer divers, zegt Van Dijk. 'Het gaat van iemand die op het Hofplein in zijn blootje het verkeer staat te regelen, tot een demente oudere van wie de buren de politie bellen wegens geluidsoverlast.'

Opsluiting in politiecel kan traumatiserend zijn voor psychiatrische patiënten.

Cel blok voor verwarde mensen bij de Politie Utrecht. Beeld Mike Roelofs
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden