Verwachtingen van schaliegas zijn veel te hoog gespannen

Shell-topman Peter Voser heeft spijt van zijn investeringen in schaliegas, zei hij tegen The Financial Times. Voor collega's geldt waarschijnlijk hetzelfde.

Waarvan heeft Voser precies spijt?

Shell heeft rond 2010 miljarden geïnvesteerd in Amerikaanse schaliegasvelden, onder meer in Texas, Kansas, Pennsylvania en Ohio. Een 'play', heet de stapeling van rotslagen die geologisch veelbelovend genoeg lijkt om er geld voor neer te tellen, maar de schaliegasvelden zijn een piramidespel gebleken. Shell en andere grote oliebedrijven gingen pas laat meedoen, en betaalden enorme bedragen voor de grond. Het afgelopen jaar bleek dat die investeringen niet kunnen worden terugverdiend.


Hoe groot was dat piramidespel?

Een voorbeeld: in 2010 kocht Shell het bedrijf East Resources, met schalie-


reserves in Pennsylvania en omstreken. Shell betaalde 4,7 miljard dollar voor een bedrijfje dat was opgericht met een startkapitaal van 7.500 dollar. ExxonMobil betaalde 41 miljard voor het bedrijfje XTO. Iedereen wilde op het toppunt van de markt een stukje van de schalietaart.


Wat ging er mis?

De oliebedrijven verkeken zich op twee essentiële ontwikkelingen: de opbrengsten en de kosten van het schaliegas. Doordat iedereen uit alle macht op zoek ging naar de nieuwe bodemschat, groeide het aanbod en kelderde de prijs, mede omdat het gas niet mocht worden geëxporteerd. Bovendien bleken de kosten veel hoger dan gedacht. De putten raakten sneller leeg dan de bedrijven hadden verwacht, dus moesten er nieuwe putten worden geboord. Die nieuwe putten produceerden echter minder gas dan hun voorgangers, waardoor er nog meer nieuwe putten moesten worden geboord - enzovoorts. En omdat iedereen bleef boren, stegen de kosten van (schaarse) boorinstallaties sterk. 'We worden helemaal uitgekleed', zei ExxonMobil-topman Rex Tillerson vorig jaar al.


De oliemaatschappijen verlegden hun aandacht daarna naar schalie-olie, dat meer leek op te brengen. Maar ze kwamen weer van een koude kermis thuis: ook nu bleken de boorkosten hoger en de opbrengsten lager (doordat Amerikaanse olie lastig kan worden geëxporteerd, omdat die in het midden van het land wordt gewonnen). En er stroomt simpelweg minder olie dan gedacht uit de putten, omdat de olie in de nauwe reservoirs opgesloten zit. 'De productiecurves zijn minder positief dan we oorspronkelijk dachten', erkende de financiële topman, Simon Henry, in augustus. Shell, ExxonMobil, Chevron en British Gas verliezen allemaal op hun schalie-activiteiten. Shell heeft inmiddels een paar miljard afgeboekt op zijn reserves. En een deel van zijn schalievelden in de etalage gezet.


Hoe zit het dan met die zo-

genaamde schalierevolutie?

Die revolutie geldt voor andere partijen. Het goedkope schaliegas is een zegen voor de Amerikaanse energie-intensieve industrie, en voor elektriciteitsbedrijven. Amerika als geheel profiteert er ook van, omdat het minder olie en gas hoeft te importeren. Ook sommige kleinere oliemaatschappijen, die al eerder waren ingestapt in het piramidespel, verdienen er nog goed aan.


Wat kan de rest van de wereld hiervan leren?

In augustus zei Voser al dat de schaliebelofte een hype is. Als er genoeg in de grond zit, en als het gas of de olie hard genoeg stroomt, valt er wat aan te verdienen. Maar op andere plekken niet. En het kost meestal meer om het uit de grond te halen dan conventionele fossiele brandstoffen, dus reken er niet op dat het spul goedkoop zal zijn, aldus Voser. Dat geldt zeker voor Nederland. Voor het winnen van schaliegas zullen ook hier veel putten nodig zijn, en die zullen in het dichtbevolkte Nederland inventiviteit en geld vergen. Of daar genoeg winbaar gas tegenover staat is de vraag. Minister Kamp (Economische Zaken) temperde begin dit jaar de verwachtingen ook al.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden