Verwacht geen wonderen van de verkoop van kunst

Het lijkt erop dat de gehele museale wereld in Nederland in rep en roer is over de plannen van Stanley Bremer, directeur van het Wereldmuseum. Hij wil de Afrikacollectie te verkopen om de toekomst van het museum veilig te stellen. Het zou een schande zijn, ons cultureel erfgoed wordt verkwanseld aan een paar patjepeeërs met te veel geld en bovendien schijnt een groot gedeelte van de collectie geschonken te zijn. Om dat dan te verkopen is natuurlijk niet zo netjes, maar ja, nood breekt wet en als faillissement het alternatief is, dan is het misschien niet zo'n gek idee.

Maar wordt de toekomst wel veilig gesteld, of trapt Stanley Bremer in dezelfde val als de klanten van DSB, Icesave en Legiolease: denken dat er zoiets bestaat als gratis geld?

Van kunst heb ik onvoldoende verstand om vanuit die hoek iets zinnigs te kunnen bijdragen aan de discussie over wel of niet verkopen. Maar van geld heb ik meer verstand en ik zou zowel het Wereldmuseum als de gemeente Rotterdam willen adviseren om eens wat kritischer te kijken naar de haalbaarheid van het plan om de collectie te verkopen.

Dat wordt namelijk niet gedaan om kosten te besparen, maar om de opbrengst in een beleggingsfonds te storten en het rendement te gebruiken om de exploitatie te bekostigen.

In eerste instantie klinkt dat niet gek. Volgens Bremer zou de verkoop van een gedeelte van de collectie 60 tot 70 miljoen euro kunnen opbrengen (ODD.nl 23 juni). Als dit geld belegd zou worden, dan zou dat de gemeente jaarlijks 5 miljoen euro kunnen besparen (Kunst, 9 augustus).

Laten we daar nu eens mee gaan rekenen. Als we uitgaan van een opbrengst van 70 miljoen, dan zou het fonds jaarlijks iets meer dan 7 procent rendement moeten halen om tot 5 miljoen te komen. Het is niet volstrekt irreëel om 7 procent rendement te halen, maar de klanten van DSB, Icesave en Legiolease hebben al ontdekt dat bij een dergelijk rendement ook risico hoort. Om een beetje in de buurt van 7 procent rendement te komen moet je toch minstens in aandelen gaan beleggen. Je hoeft maar naar het verloop van de AEX te kijken om een beetje een indruk te krijgen van het risico dat je moet accepteren voor een dergelijk rendement.

Maar het ergste moet nog komen, want we hebben ook nog zoiets als inflatie. Ik neem aan dat Bremer met de 5 miljoen besparing doelt op een duurzame besparing. Daar bedoel ik mee dat hij een reëel rendement wil halen van 5 miljoen in plaats van een nominaal rendement. Want met 5 miljoen euro nu kun je een stuk meer kopen dan over tien jaar.

Laten we ervan uitgaan dat de Europese Centrale Bank haar doelstelling haalt van maximaal 2 procent inflatie in de eurozone en dat er geen spelbrekers zijn als sterk stijgende grondstofprijzen, zoals die van olie, voedsel, metalen enzovoort. Dan is er voor de exploitatie van volgend jaar niet 5 miljoen euro nodig, maar 5,1 miljoen. Valt misschien mee, maar na tien jaar is dit al opgelopen tot 6,1 miljoen.

Het beleggingsfonds moet over tien jaar dus niet 70, maar 84 miljoen in kas hebben om tot een zo'n bedrag te komen. Je kunt dus niet het volledige rendement gebruiken voor de exploitatie voor je museum, je zult steeds 2 procent rendement in het fonds moeten houden om de 'koopkracht' van je fonds in stand te houden. Nu komen we dus al op een vereist rendement van 9 procent, dan zijn zelfs aandelen te conservatief en moet je gaan denken aan futures, opties, CDO's en andere financiële grappenmakerij waar we zo'n fijne ervaring mee hebben.

Kortom, ik weet niet met welke aannames Stanley Bremer heeft zitten rekenen, maar ik kan op basis van de cijfers die mij bekend zijn tot geen andere conclusie komen dan dat dit financieel gezien een 'uitdagend' plan is. Het verwachte rendement is veel te hoog, er wordt onvoldoende rekening gehouden met beleggingsrisico en er lijkt geen verschil gemaakt te zijn tussen reëel en nominaal rendement. Mijn studenten leer ik altijd: 'If it sounds too good to be true, it probably is'.

Nu maar hopen dat de gemeente Rotterdam dit ook inziet voordat ze met de verkoop akkoord gaat.

De auteur is assistent professor accounting aan de Nyenrode Business Universiteit. Hij waarschuwt dat Rotterdam lijkt te geloven in gratis geld.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden