Verwacht geen biografische voorstelling van Fela Kuti

Noem Kalakuta Republik vooral geen voorstelling over Fela Kuti Maar choreograaf Serge Aimé Coulibaly wil wél graag iets overbrengen van de revolutionaire geest van de Nigeriaanse muzieklegende - dinsdagavond in première op theaterfestival Boulevard in Den Bosch.

Kalakuta Republik van choreograaf Serge Aimé Coulibaly.Beeld afp

Voor de hardcorefans van de legendarische Nigeriaanse muzikant en politieke activist Fela Kuti: Kalakuta Republik gaat níét over hem. De dansproductie, vanaf vanavond in Nederland te zien, is weliswaar genoemd naar de door Kuti uitgeroepen vrijstaat, maar verwacht geen biografische voorstelling.

'En al helemaal geen musical à la de Broadway-hit Fela!', benadrukt choreograaf Serge Aimé Coulibaly (45), geprezen als bruggenbouwer tussen Afrika en Europa. Toch kunnen liefhebbers van de grondlegger van de afrobeat met een gerust hart naar Kalakuta Republik. Een paar van Kuti's nummers worden gebruikt en de rest van de nieuw gecomponeerde muziek is schatplichtig aan zijn jazzy ritmes. Ook het stuk als geheel is geïnspireerd op Kuti, die in het Nigeria van de jaren zeventig en tachtig door middel van zijn muziek streed tegen sociale ongelijkheid en militaire onderdrukking en ongekend populair was. Hij verkocht miljoenen platen.

Coulibaly wil geëngageerde kunst maken in de geest van Kuti : 'Kuti was een getuige van zijn tijd. In zijn nummers geeft hij kritiek op de wereld om hem heen. Dat is ook mijn insteek: kunst moet zich uitspreken.' Het eerste deel van de voorstelling gaat over mensen van nu die op zoek zijn naar verbinding en een betere toekomst. Terwijl de dansers bewegen in een verbrokkelde stijl, een mix van onder meer Afrikaans, modern en hiphop, worden filmbeelden van verwoestingen in Afghanistan en Syrië en vluchtelingenstromen in de Balkan getoond.

Kalakuta Republik

8 en 9/8, Theaterfestival Boulevard Den Bosch. Daarna nog in Utrecht (21/10), Groningen (24/2), Den Haag (28/2) en Rotterdam (10/3). fasodansetheatre.com

In het tweede deel van de voorstelling gebruikt Coulibaly de minder positieve kant van Kuti om misbruik van (politiek) succes aan te kaarten. De scènes spelen zich af in een soort club. De ongedwongen, sensuele dans straalt vrijheid uit, maar ook decadentie en verval. Je kunt de scènes lezen als de corrumperende 'seks, drugs en rock-'n-rollkant van de macht, waar Kuti zich schuldig aan maakte. Coulibaly: 'Hij was ook een leider met minder prettige kanten, een dictator. Hij is zeker niet in alles mijn voorbeeld.'

Coulibaly is geboren en getogen in het straatarme, door staatsgrepen geplaagde Burkina Faso, een voormalige Franse kolonie. Zijn stukken gingen altijd al over maatschappelijke thema's, maar tijdens de revolutie van 2014 tegen president Blaise Compaoré maakte hij zijn meest politieke statement: Nuit blanche à Ouagadougou, een voorstelling die oproept tot een opstand 'ergens in een Afrikaans land'. De première was een paar dagen voor het vertrek van Compaoré. Een van de artiesten, rapper en acteur Serge 'Smockey' Bambara, leidde Le Balai Citoyen, de burgerbeweging waarbij veel jongeren en kunstenaars zich aansloten, ook Coulibaly.

Kalakuta Republik van choreograaf Serge Aimé Coulibaly.Beeld afp

Madonna en Michael Jackson

Opmerkelijk genoeg was de plek waar de grootste demonstratie plaatsvond het stadion van hoofdstad Ouagadougou, al eerder bepalend voor Coulibaly's carrière. Op de middelbare school deed hij aan breakdance en luisterde liever naar Madonna en Michael Jackson dan naar Kuti. Daarna ging hij aan het werk bij Feeren, toen het enige professionele theatergezelschap van Burkina Faso, waar hij danste, acteerde en musiceerde.

'We werden gevraagd voor de openingsceremonie van het Afrikaanse kampioenschap voetbal 1998 en een jaar later voor Fespaco, het grootste Afrikaanse filmfestival. Ik ging vaak naar traditionele dansvoorstellingen die ik naar mijn hand zette voor ons theatergezelschap. Daarom vond onze regisseur dat ik die massachoreografieën, voor dansers, acrobaten en tweeduizend figuranten, maar moest maken. Daarna besloot ik me als choreograaf te gaan ontwikkelen.'

Kalakuta Republik van choreograaf Serge Aimé Coulibaly.Beeld afp

Na een auditie in het Franse Lille in 2001 kwam Coulibaly als danser terecht bij de wereldberoemde choreografen Alain Platel en Sidi Larbi Cherkaoui. Daarnaast begon hij zijn eigen groep, Faso Danse Théâtre, die nu vijftien jaar bestaat. Zijn strategie: energie. Daarbij waakt hij voor het cliché van de monomaan explosieve Afrikaanse dans; een eigentijdse inhoud staat bij hem voorop. Dat is soms lastig, want kunst uit Afrika wordt vaak automatisch als 'traditioneel' geframed: 'Als mijn dansers bijvoorbeeld verf op hun huid hebben, is de reactie meteen: dat zal wel van zijn stam zijn. Terwijl het voor mij verwijzingen naar sciencefiction zijn.'

Tegenwoordig heeft Coulibaly drie mobiele nummers: België is zijn standplaats, maar hij is veel in Frankrijk en nog vaker in Burkina Faso. Zijn gezelschap heeft stichtingen in alle drie de landen en repeteert voor elke productie deels in Europa en deels in Afrika. 'Ik leef in Brussel, maar heb Burkina nooit verlaten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden