Verwaarloosd Latijns Amerika

Nederlandse media begeven zich vaak in clichés als het om Latijns Amerika gaat, beklaagde onder anderen Volkskrant-correspondente Ineke Holtwijk zich deze week....

Ramon Schimmel

MEDIA hebben geen beleid voor berichtgeving over Latijns Amerika. Of een verhaal de krant haalt, hangt volgens Volkskrant-correspondente Ineke Holtwijk af van willekeur en toevalligheden, niet van inhoudelijke overwegingen.

Holtwijk, die in 1999 de naam van de vriendin van Willem-Alexander onthulde, was afgelopen maandag de voornaamste gast in de Scherpenzeel Salon te Amsterdam, op een bijeenkomst voor journalisten en Latijns-Amerika-deskundigen. De correspondente die vanuit standplaats Brazilië heel Zuid-Amerika covert, schetste een somber beeld van de berichtgeving over het continent in de Nederlandse media. Zowel de kwantiteit als de kwaliteit die Nederlandse krantenlezers en televisiekijkers wordt geboden, baart haar zorgen.

Bij televisie draait alles om het beeld. Ook al is een onderwerp nog zo belangrijk, als er geen beeld is valt volgens Holtwijk het hele onderwerp weg. 'Zijn er prachtige beelden van een onbeduidende gebeurtenis, dan zien we dat zeker terug in het Journaal.'

Een verhaal over Latijns Amerika haalt de voorpagina maar zelden. In een periode van vijf jaar hebben volgens Holtwijk slechts acht verhalen van haar op de voorpagina van de Volkskrant gestaan. Menig verhaal is bovendien over de rand gevallen. Komkommertijd is dan ook de beste tijd om een verhaal over zeg Bolivia in de krant te krijgen, meent Roel Janssen, NRC-commentator en voormalig correspondent in Zuid-Amerika.

Volgens Janssen is Nederland selectief geïnteresseerd in Latijns Amerika. 'Alleen als het ons raakt, wordt het gebracht.' Berichtgeving is eenzijdig, toegespitst op bevestiging van ons zelfbeeld en ons wereldbeeld', meent Hans Vogel van de Universiteit Leiden. Het westerse perspectief is niet te vermijden, maar vaak blijft het steken in clichés en incidenten, vindt ook Holtwijk.

Verhalen over exotica: dansen en muziek, drugs, seks, geweld, querillastrijders en militairen die niet deugen, doen het volgens haar goed. 'Het nieuws moet te veel op Nederlandse maat worden gemaakt. Er is een gat tussen de Nederlandse media-agenda en de persoonlijke agenda van de journalist, en wat er echt speelt in Latijns Amerika.'

Volgens Holtwijk worden de thema's waar het echt om gaat, politiek en economie, onderbelicht. 'Zelden lees je over de invasie van buitenlands kapitaal, werkloosheid, problemen met de infrastructuur, milieuproblemen als ontbossing en de verpaupering van de grote steden.'

Nog nooit heeft Holtwijk een verhaal in de krant gekregen over onderwijs of grote denkers in Latijns Amerika, iets wat ze graag zou willen. Media zijn echter zo arrogant te denken dat het publiek daarin niet is geïnteresseerd, meent zij.

Holtwijk weet hoe het werkt en heeft ervan geleerd. Ze houdt rekening met wat haalbaar is en Nederland belangrijk vindt. 'Je schrijft verhalen waarvan je denkt dat ze geplaatst en gelezen worden. Verhalen die een link hebben met Nederland, zoals met Maxima bijvoorbeeld.'

Volgens Edwin Koopman, onder meer correspondent voor Trouw, kiezen kranten vaak voor lichte kost. Als hij een verhaal aanbiedt over Bouterse en een verhaal over een vogeltjeswedstrijd in Suriname, kiezen media vaak het laatste. Maar zo erg vindt hij dat niet. 'Als journalist moet je proberen eerst aan te sluiten bij de belevingswereld van het publiek. Een triviaal nieuwsfeit kan de kapstok zijn waar je je eigen verhaal aan ophangt. En als spinn-off van de berichtgeving over Maxima zijn er toch ook verhalen verschenen over Argentinië en de geschiedenis van het land?'

Holtwijk kiest ook vaak zijn methode van werken. Ook zij gebruikt clichés, carnaval en voetbal als kapstok om haar eigen verhaal te vertellen. De complexere informatie wordt dan smeuïg verpakt, waardoor de lezer het verhaal in wordt getrokken. 'Kleine, gepersonificeerde verhalen over zielige straatkinderen, indianen en bedreigde bomen scoren goed.' Maar media moeten uitkijken dat het geen rariteitenkabinet wordt, waarschuwt zij.

Holtwijk vindt het vreemd dat de Gaza-strook meer in het nieuws is dan Colombia, een land dat door oorlog wordt verscheurd en waar volgens haar meer dan acht keer zoveel burgers zijn omgekomen als in de Gaza-strook. 'Nog typerender is dat het nieuws over Colombia is toegenomen sinds de Verenigde Staten geld aan het land geven. Het geeft aan dat de westerse media te veel aan de leiband lopen van CNN.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden