Vervroegde verkiezingen in Griekenland, Syriza noemt stemuitslag 'historisch'

De Grieken kiezen begin volgend jaar een nieuw parlement. De parlementariërs slaagden er vandaag voor de derde keer niet in een nieuwe president te kiezen, waardoor vervroegde parlementsverkiezingen noodzakelijk zijn.

Het Griekse parlement tijdens de derde stemronde, vandaag. Beeld epa

Het parlement zal worden ontbonden en binnen tien dagen daarna moeten er verkiezingen worden uitgeschreven. Premier Samaras noemt 25 januari als datum voor de vervroegde verkiezingen in zijn land. De populaire linkse oppositiepartij Syriza, die al ruim twee jaar op voorsprong staat in de opiniepeilingen, noemt de uitslag van derde stemronde 'historisch'.

De enige kandidaat, oud-eurocommissaris Stavros Dimas (73), kreeg te weinig stemmen. Nog voordat de hoofdelijke stemming was afgelopen, was duidelijk dat hij het niet gehaald had, omdat er meer dan 120 afgevaardigden zich van stemming hadden onthouden. Uiteindelijk kreeg Dimas 168 stemmen, hetzelfde aantal als de vorige keer. Hij had er 180 van de 300 nodig om het nieuwe staatshoofd te worden.

Dimas zei na de stemming dat hij ondanks alles toch op veel steun in het parlement kan rekenen. 'Ik denk dat ik dit resultaat wel had zien aankomen. Ik blijf kalm, zoals altijd', zei hij.

Premier Samaras benadrukte dat er geen tijd te verliezen is. 'Ik ben er om er voor te zorgen dat het land een veilige koers blijft varen (...) zodat de offers die zijn gebracht en het economische herstel niet in gevaar worden gebracht.'

Een Griekse vlag met op de achtergrond de Akropolis van Athene. Beeld reuters

Schrikbeeld

Vandaag was al bestempeld als de dag van de waarheid voor Griekenland, omdat nieuwe verkiezingen een schrikbeeld zouden zijn voor de regering en Europese Unie.

Zij zijn bang dat de radicaal-linkse partij Syriza aan de macht komt, die aan kop gaat in de peilingen. Partijleider Alexis Tsipras wil breken met de EU en opnieuw onderhandelen met het Internationaal Monetair Fonds, die Griekenland de afgelopen jaren met financiële infusen in leven hebben gehouden. Premier Antonis Samaras noemde het eerder rampzalig als Syriza de verkiezingen wint, omdat dat een terugval in de financiële crisis zou betekenen.

Formeel liep de ambtstermijn van de huidige president Karolos Papoulias (85) pas komend voorjaar af, maar Samaras vervroegde bewust de verkiezingen om Syriza de pas af te snijden. Daarmee verraste hij zijn politieke rivalen, maar die riskante gok is mislukt, zo blijkt vandaag.

Voormalig eurocommissaris Dimas, die door Samaras als kandidaat naar voren werd geschoven, kon volgens opiniepeilingen op de steun van 57 procent van de Grieken rekenen. In het parlement liggen de kaarten anders.

Tsipras zei dat de stemming van vandaag 'een historische dag' is voor de Griekse democratie. 'Als de meerderheid van de bevolking vastberaden is een eind te maken aan het beleid van bezuinigingen en leenovereenkomsten, dan kunnen parlementsleden niets anders doen dan zich van hun taak te kwijten zoals het volk dat van ze verlangt.' Tsipras zei dat de 'plunderende' regering nu 'tot het verleden' hoort. 'Als het volk dat wil, dan horen de leenovereenkomsten over een paar dagen ook tot het verleden.'

Antonis Samaras. Beeld epa

Verbitterd

Syriza groeide de afgelopen tijd als kool. De Griekse economie mag dan voor het eerst sinds 2008 weer iets zijn gegroeid (0,7 procent, voornamelijk dankzij het toerisme), veel Grieken zijn diep verbitterd over de slachting die Samaras en de Pasok hebben aangericht op last van het IMF, de Europese Unie en de Europese Centrale Bank (ECB). In ruil voor die drastische maatregelen werd Griekenland overeind gehouden met een reddingspakket van 240 miljard euro.

Drommen ambtenaren werden ontslagen en tegelijkertijd zette de regering flink het mes in de uitkeringen, subsidies en de lonen. De Griekse economie kromp met ruim een kwart, de werkloosheid liep op tot bijna 30 procent. Bijna de helft van de bevolking belandde onder de armoedegrens.

Ook de kersverse voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, mengde zich vanuit Brussel al in de Griekse discussie. Tot ergernis van veel Grieken waarschuwde hij hen dat zij alles kunnen verspelen, als zij 'extremistische krachten' aan de macht brengen.

Syriza-leider Tsipras beschuldigt Samaras en Juncker ervan dat zij aan 'bangmakerij' doen. 'Er is een leugencampagne aan de gang', zei hij. Medewerkers van Tsipras wijzen erop dat de partij haar standpunten flink heeft gematigd. Syriza pleit niet langer voor het vertrek van Griekenland uit de eurozone en verwerpt ook niet meer iedere samenwerking met de trojka.

Alexis Tsipras. Beeld reuters

Nieuwe datum

Nu het parlement er definitief niet in is geslaagd een nieuwe president te kiezen, moet er binnen tien dagen een verkiezingsdatum worden gekozen. Als de vervroegde verkiezingen plaatsvinden op de datum die premier Samaras noemde, namelijk 25 januari, dan is dat ruim twee weken voor een top van de Europese Unie op 12 februari en een bijeenkomst van de Eurogroep, vier dagen later.

Beurskoersen kelderen

Na de uitslag van de derde stemronde ging de beurs in Athene stevig onderuit. De belangrijkste graadmeter in Athene stond ruim 11 procent lager. Voor aanvang van de derde stemronde leken beleggers overigens al vooruit te lopen op de uitkomst van de presidentsverkiezing tijdens de ochtendhandel, omdat de beurzen toen ook al bijna 8 procent lager stonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.