Vervolgstudie is voor veel studenten onbetaalbaar geworden

Het aantal studenten dat een tweede studie volgt is in de afgelopen vijf jaar met ruim een derde afgenomen tot 22 duizend. Zo'n vervolgstudie, die gemiddeld 9 duizend euro per jaar kost, is voor velen onbetaalbaar.

Beeld anp

Sinds 2011, toen de overheid is gestopt met de financiering van een tweede studie, mogen hogescholen en universiteiten zelf bepalen hoeveel collegegeld ze vragen van studenten met een afgeronde opleiding. Dat bedrag moet volgens veel onderwijsinstellingen kostendekkend zijn om te voorkomen dat de reguliere studenten, die 1.900 euro per jaar betalen, de dupe worden van de subsidiestop.

Er zijn grote verschillen tussen de bedragen die verschillende onderwijsinstellingen vragen voor dezelfde vervolgstudie. Ze zijn bovendien niet transparant over de berekening van het collegegeld, zegt de door bezorgde (oud-)studenten opgerichte stichting Collectieve Actie Universiteiten (SCAU).

Financiële drempel

'Het is een domme bezuiniging van de overheid om het volgen van de tweede studie zo duur te maken', zegt advocaat Maarten Kalkwiek van de stichting. 'Er zijn schrijnende gevallen die hun studie moesten stoppen toen ze torenhoge rekeningen van de universiteit kregen. Dat mensen die zich willen doorontwikkelen in de kenniseconomie nu vaak in financiële problemen raken, is voor hen ontzettend zuur.'

Ook de LSVb vindt dat de overheid de maatschappelijke taak heeft de tweede studie te bekostigen. 'Wie op jonge leeftijd een verkeerde keuze maakte, heeft door deze financiële drempel nauwelijks nog de mogelijkheid die fout te herstellen', zegt vicevoorzitter Julia Verheul. 'Tenzij er rijke ouders in het spel zijn.'

De overheid besloot vijf jaar geleden de subsidie voor studenten met al een bachelor en een master stop te zetten omdat één opleiding genoeg kansen zou bieden op de arbeidsmarkt. Vervolgstudies moeten sindsdien zelf worden betaald. De Tweede Kamer vroeg minister Jet Bussemaker (Onderwijs) vorig jaar te voorkomen dat universiteiten en hogescholen de tweede studie als 'melkkoe' gebruiken, en drong erop aan dat ze transparant zijn over het gevraagde studiebedrag. Bussemaker zegde onderzoek toe en beloofde eventueel een maximumbedrag af te dwingen.

Grote verschillen

Volgens het ministerie blijkt uit het onderzoek dat de meeste hogescholen en universiteiten de studiekosten op hun websites wel degelijk motiveren. Daarmee is volgens de woordvoerder de motie van de Tweede Kamer uitgevoerd. Om doorstuderen mogelijk te maken kan iedereen tot 55 vanaf het studiejaar 2017-2018 jaar geld lenen via het 'Levenlangleren-krediet', aldus de woordvoerder. Dat is een door de overheid ingestelde leenmogelijkheid voor collegegeld, tot een maximum van ongeveer 8.000 euro per jaar.

Volgens de tegenstanders zijn met zo'n beperkte leenmogelijkheid de problemen niet opgelost. De stichting Collectieve Actie Universiteiten probeerde de universiteiten en hogescholen tot aan de Hoge Raad toe tevergeefs te dwingen transparanter te zijn en hun prijzen te matigen. De verschillen tussen de prijzen van dezelfde studies aan verschillende onderwijsinstellingen zijn volgens de SCAU te groot, terwijl ze voorheen dezelfde vergoeding kregen van de overheid.

'Mijn schulden lopen op, ik lig er 's nachts wakker van'

Daphne uit Doetinchem (40) kan de studiekosten van 812 euro per maand niet langer opbrengen. Een paar maanden voor de eindstreep dreigt ze te moeten stoppen.


Zo kost de studie Geneeskunde aan de Universiteit Maastricht 32 duizend euro. Aan de Universiteit Utrecht kost dezelfde studie 17 duizend euro. Volgens de Universiteit Maastricht is het studiegeld gebaseerd op 'de integrale kostprijs voor medische opleidingen, zoals deze door de commissie Marktprikkels Medische Opleidingen is vastgesteld'. Daarin zijn ook meegerekend het gebruik van de faciliteiten in een ziekenhuis tijdens de stage en de co-schappen, en de begeleiding door medisch specialisten.

De technische universiteiten vragen voor een tweede studie evenveel als voor een reguliere: 1.900 euro per jaar. 'Er zijn zo weinig studenten die bij ons een tweede studie volgen, dat wij dit bedrag laag kunnen houden', zegt een woordvoerder van de TU Delft. Ook bachelors in de sectoren gezondheid en onderwijs kosten niet meer dan het reguliere studiegeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.