Nieuws Noodweer

Vervolging van juwelier die overvaller doodschoot in België wakkert discussie aan over de grenzen van noodweer

In België laait het debat over de grenzen van noodweer op nadat een juwelier die zaterdag werd overvallen één van de daders heeft doodgeschoten. De arrestatie van de juwelier zorgde voor veel verontwaardiging en de partij Vlaams Belang is een handtekeningenactie begonnen met de oproep: ‘Geen straf voor juwelier Moens’.

De plaats waar de overvaller is neergeschoten wordt onderzocht. Beeld BELGA

Afgelopen zaterdag, iets voor het middaguur, drongen twee gemaskerde mannen binnen bij juwelier Filip Moens in het Vlaamse dorp Oostakker. Ze sloegen en schopten de man, zetten een kalasjnikov tegen het hoofd van zijn zus, en mishandelden zijn 88-jarige vader. Ondertussen graaiden de daders zoveel mogelijk sieraden en horloges bijeen en vluchtten daarna naar buiten.

Een van de daders zou nog even hebben getreuzeld bij de ingang en Moens zou hebben gehoord hoe er ‘tirez’, ‘schiet’, zou zijn gezegd. Volgens de advocaat van de juwelier, Walter Van Steenbrugge, dacht Moens op dat moment dat ze terug zouden komen om hen te vermoorden. Daarom pakte hij zijn wapen, ging naar buiten en schoot op de daders. Moens is een geoefend schutter, lid van een schietclub, en een kogel raakte de achterste overvaller. Deze strompelde verder en slaagde erin achterop een scooter te klimmen, maar zijn lichaam viel drie kilometer verder op de grond. De tweede dader is nog voortvluchtig.

Doodslag

Kort hierna arriveerde de politie bij de juwelierszaak, en die nam Moens mee op verdenking van doodslag. De onderzoeksrechter besliste later om hem vrij te laten onder voorwaarden, maar op internet en in het café was de discussie toen al losgebarsten. ‘Criminelen mogen ons met geweld bestelen en worden nog beschermd ook’, is één van de reacties op Facebook. ‘Die juwelier heeft groot gelijk’, schrijft een ander.

De reacties worden niet milder als VTM maandag meldt dat de juwelier met de dood bedreigd is door de familie van de neergeschoten dader, en daarom extra politiebescherming krijgt. Het parket wil niet op deze kwestie ingaan, maar kennissen van de overvaller zeggen in de Belgische media dat de overvaller  ‘in het verleden al zware feiten’ pleegde en dat ‘een deel van zijn familie een strafblad heeft van hier tot ginder, en zich zeker zal willen wreken’. 

De politieke partij Vlaams Belang heeft ondertussen een petitie online gezet, waarin wordt opgeroepen Moens niet te berechten. Deze is al ruim 18 duizend keer ondertekend.

Ondanks de openlijke steun voor de juwelier, is de kans dat justitie deze zaak laat vallen erg klein, zegt Philip Traest, hoogleraar Straf en Strafprocesrecht aan de Universiteit Gent. ‘De publieke verontwaardiging is begrijpelijk vanuit een menselijk oogpunt’, stelt hij. ‘Het debat over noodweer steekt na dergelijke incidenten telkens weer de kop op.’

‘Inbrekersrisico’ 

Dat geldt ook voor Nederland, waar in 2014 een zaak speelde die hier sterk aan doet denken. Toen schoot de vrouw van een juwelier in Deurne twee mannen dood, nadat zij tijdens een overval in gevecht waren geraakt met haar echtgenoot. Het OM concludeerde dat de juweliersvrouw het vuur opende uit noodweer, en dus niet vervolgd zou worden.

Het Nederlandse kabinet koos ook voor die lijn. Oud-staatssecretaris Fred Teeven van Veiligheid en Justitie had het in 2012 over het ‘inbrekersrisico’ toen een inbreker omkwam na een vechtpartij. Premier Rutte stelde in 2010 al dat iemand die een inbreker een paar ferme tikken verkoopt, niet meer in boeien zal worden afgevoerd. ‘De inbreker wel.’

‘In België mag je geweld gebruiken als jijzelf of andere personen in gevaar zijn’, zegt Traest. ‘Sommigen willen dat deze wet wordt aangepast, en dat je ook iemand mag aanvallen als je goederen worden bedreigd. Tegenstanders brengen daar tegenin dat overvallers zich dan alleen maar zwaarder zullen gaan bewapenen en het geweld eerder zal escaleren. Maar het probleem zit hem vooral in de proportionaliteit. Zelfs als je jezelf van de wet met geweld mag verdedigen, moet het wel proportioneel zijn. En je kunt moeilijk in een wet vastleggen wanneer dat het geval is – dat is toch vaak aan een rechter om te beoordelen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.