Vervolgen Trump jr. wordt lastig: verraad is juridisch heel moeilijk hard te maken

Ja, Donald Trump jr. had tijdens de campagne graag schadelijke informatie van de Russen over Hillary Clinton ontvangen. Die intentie alleen al grenst aan verraad, roepen tegenstanders van zijn vader. Onzin, zeggen juristen, en vervolgen van Donald jr. zou nog flink wat rechterlijke lenigheid vergen.

Trump jr. in de Trump Tower, januari, 2017. Beeld epa

Samenspanning, samenzwering, verraad: de woorden werden de afgelopen dagen vaak gebruikt, na de ontdekking van de e-mails waarin de Russische regering aanbiedt Donald Trump te helpen bij zijn verkiezingscampagne. Maar juridisch zijn die woorden moeilijk hard te maken.

'Dit gaat richting meineed, valse verklaringen en mogelijk verraad', zei de Democratische senator Tim Kaine, voormalig running mate van Hillary Clinton, dinsdag. 'Dit is een schokkende erkenning van criminele samenzwering', zei Jens David Ohlin, hoogleraar aan Cornell University. 'Dit grenst aan verraad', zei Richard Painter, de adviseur van de vorige Republikeinse president. 'Dit is mogelijk bewijs van samenspanning', zei Adam Schiff, de Democratische vicevoorzitter van de inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden, die onderzoek doet naar de banden tussen Trump en het Kremlin.

Voorbehoud

Maar bijna allemaal maakten ze een voorbehoud: 'het gaat richting', 'het grenst aan', 'het is mogelijk' - en dan zo'n groot woord. Bijna is niet genoeg, zeker niet in juridische zin.

Ja, Trump jr. had graag schadelijke informatie over Hillary Clinton ontvangen, ook al wist hij dat die afkomstig was van de Russische regering. Daarmee is voor het eerst duidelijk geworden dat de Trump-getrouwen weet hadden van de Russische pogingen de verkiezing van Trump een duwtje te geven. Daarmee is dus ook duidelijk geworden dat verschillende Trump-intimi, in elk geval Donald jr. zelf, daarover maandenlang hebben gelogen. Maar een leugen is niet illegaal (tenzij dat onder ede gebeurt).

Er ontbreekt een belangrijk element om Trump jr.en de andere aanwezigen bij de ontmoeting met de Russische advocate Natalia Veselnitskaja te vervolgen. Samenspanning ('collusion') is om te beginnen geen juridisch bruikbare term; juristen spreken liever over samenzwering. Maar samenzwering op zichzelf is niet illegaal, aldus Samuel Buell, een jurist aan Duke University, tegen The New York Times. 'Er moet wel een strafbaar feit zijn waarover samengezworen wordt.'

Rob Goldstone poseert samen met de kinderen van Aras Agalov, Emin en Sheila, op oudejaarsavond 2014 in Miami, Florida. Beeld Getty Images for Irina Agalarov

En wat zou dat strafbare feit kunnen zijn? Het accepteren van Russische hulp, zeggen sommige juristen. In de Amerikaanse wet staat dat buitenlanders strafbaar zijn als ze geld doneren of 'iets anders van waarde' aan een Amerikaanse verkiezingscampagne bijdragen. Die wet betekent onder meer dat je als buitenlander niet eens een Make America Great Again petje kon kopen in Trump Tower. Ook het accepteren van buitenlandse steun, of het vragen daarnaar, is strafbaar.

Maar is de informatie over Clinton waarmee de Russen begin juni leurden dan 'iets anders van waarde'? Sommige juristen denken van wel: campagneteams betalen voortdurend politieke detectives voor het opdreggen van schadelijke feiten, en dus was de Russische informatie ook waardevol, in de monetaire zin van het woord. Maar andere juristen betwijfelen dat. In de wet draait het om 'contributie of donatie', wat klinkt als een gift waarvoor het campagneteam anders had moeten betalen. 'En in dit geval was de informatie die de Russen in de aanbieding hadden niet iets dat elders in de markt te koop was', zegt hoogleraar Orin Kerr van George Washington University.

Juridische stroop

De juridische stroop wordt nog dikker doordat onduidelijk is wát de Russen precies te vertellen hadden. Is de gretigheid waarmee Trump op het aanbod inging al strafbaar, zoals Bob Bauer, een raadsman van Obama, zei tegen online medium Vox? Dat vergt nogal wat rechterlijke lenigheid. Het gebeurt niet vaak dat mensen voor een intentie worden veroordeeld.

Het zou anders worden als blijkt dat leden van het Trump-team weet hadden van de door de Russen gehackte emails, of anderszins hebben meegeholpen met de Russische cybercampagne tijdens de verkiezingen. Daarvan is nu nog geen bewijs gevonden.

Mocht het tot vervolging van Trump jr. of andere leden uit de Trump-entourage komen, dan kan de president dat verijdelen door bij voorbaat amnestie te verlenen. 'Dit is een besluit dat voortdurend boven de markt hangt', twitterde Brendan Nyhan woensdag, een ethicus aan Dartmouth College.

Los van de juridische gevolgen is de vraag wat de morele betekenis van de affaire is voor het Witte Huis en de Republikeinen. Trump jr. zei dinsdagavond in een interview met de hem welgezinde Sean Hannity van Fox News dat hij dingen 'wel een beetje anders zou hebben gedaan', als hij het over moch doen. Maar ook zei hij dat de ontmoeting 'niets voorstelde'. Het bagatelliseren van een ontmoeting met de Russen is de volgende fase, na het maandenlang te hebben ontkend.

De Republikeinen en het Witte Huis geven nauwelijks commentaar op de zaak. Sommige Trump-getrouwen zoals Newt Gingrich kwamen met een jij-bak: de Democraten deden dit ook. De conservatieve commentator Ben Shapiro waarschuwde voor het morele moeras waarin zij verder kunnen wegzakken. 'Links moet niet de voorbarige conclusie trekken dat dit een bewijs van samenspanning is, want dat is het niet. Maar rechts moet niet bij voorbaat zeggen dat samenspanning oké was, omdat Hillary Clinton moest worden verslagen. Dat zou een morele fout zijn.'

Meer over Trump jr.

Russische advocate ontkent Trump jr. belastende informatie over Clinton te hebben beloofd. Lees hier het hele artikel. (+)

Het Lekke Huis: hoe kwamen Trump jr.'s mails bij The New York Times?
Steeds weer weten Amerikaanse kranten anonieme bronnen aan te boren uit de omgeving van president Trump. Die doet het af als 'fake news', maar dat verweer voldoet niet meer. Lees hier het hele artikel. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.