Vervolgde politici: van Janmaat tot Joekes

Parlementariërs zijn niet vervolgbaar voor wat zij tijdens vergaderingen in de Kamer zeggen. Voor uitlatingen daarbuiten waren zij dat soms wel.

Hans Janmaat (Centrum Democraten) is drie keer met succes voor de rechter gebracht vanwege discriminerende uitspraken, zoals ‘Eigen volk eerst’ en ‘Vol is vol’. Zijn laatste veroordeling in 1997 (tot twee maanden cel voorwaardelijk en 7.000 gulden boete) was controversieel. ‘Wij schaffen, zodra wij de mogelijkheid en de macht hebben, de multiculturele samenleving af’, had Janmaat gezegd. Na diens dood in 2002 trachtte zijn weduwe deze uitspraak ongedaan te maken. De Hoge Raad liet echter de veroordeling wegens het aanzetten tot rassendiscriminatie in stand.

Leen van Dijke (RPF, later opgegaan in ChristenUnie) zei in 1996 in een interview: ‘Waarom zou een praktiserend homoseksueel beter zijn dan een dief?’ Hij werd in hoger beroep vrijgesproken van discriminatie. Deze uitspraak werd in 2001 bekrachtigd door de Hoge Raad.

Theo Joekes (VVD) opperde in 1978 tijdens een spreekbeurt dat ‘Zuid-Molukkers beneden een bepaalde leeftijd het land uitgezet moesten worden’. Hij kreeg 1.000 gulden boete wegens aanzetten tot discriminatie en gebruik van geweld.

Henricus Ruyter (RKSP, voorloper van CDA) maakte in 1939 NSB-voorman Rost van Tonningen uit voor ‘landverrader’. Hij deed dat in de Tweede Kamer, maar na het sluiten van de vergadering, waardoor het vervolgbaar was. Ruyter kreeg een boete van 25 gulden.

Pieter Jelles Troelstra (SDAP, voorloper van PvdA) beledigde opzettelijk een officier van justitie om nieuwe getuigenverhoren uit te lokken in het proces tegen de drie broers Hogerhuis. Zij waren tot lange straffen veroordeeld wegens een roofoverval, maar volgens Troelstra was er sprake van klassejustitie. Hij kreeg in 1899 een maand cel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden