Interviewvervoerseconoom Erik Verhoef

Vervoerseconoom: ‘Voer een app in die zegt wanneer je het openbaar vervoer in mag’

Het openbaar vervoer blijft alleen voor noodzakelijke reizen. Toch zal het de komende maanden onherroepelijk drukker worden. Het in goede banen leiden van de reizigersstroom is een ‘gigantisch vraagstuk’ dat bij lange na niet wordt opgelost met het zoveel mogelijk thuiswerken en een mondkapjesplicht, benadrukt vervoerseconoom Erik Verhoef (53) van de Vrije Universiteit.

Een testtrein van de Nederlandse Spoorwegen (NS) onderweg naar Groningen. De NS is bezig zich voor te bereiden op de 1,5 meter samenleving. Beeld ANP

Wat zou er nog meer moeten gebeuren?

‘De risico’s zijn volgens mij niet het grootst op het moment dat je in de trein of tram zit, maar bij de weg erheen of ervandaan. Op het station aankomen, door die poortjes lopen, op het perron staan, instappen. In de trein zou je kunnen regelen dat mensen bij de achterkant van een wagon uitstappen en bij de voorkant instappen.’

Als er te veel mensen komen zit je dan nog steeds met risico’s.

‘Dat is zo. De boodschap blijft: mijdt het ov zoveel mogelijk. Als je straks op het station pas hoort dat het niet de bedoeling was dat jij er bent, op dit tijdstip, dan is het wachten op ongelukken. Mensen maken al ruzie over wc-rollen. Je moet blijven nadenken over het sturen van mobiliteit.’

Wat zegt de vervoerseconoom dan?

‘De mobiliteitsproblemen doen zich altijd voor in de spitsuren. Die moeten we zoveel mogelijk mijden, zoals Rutte ook al zei. Het moet mogelijk zijn om vergaderingen op afstand in de eerste uren te houden. Meer thuiswerken. Onderwijs op afstand. Ik denk dat we veel spoorcapaciteit kunnen winnen door de vraag beter te spreiden.’

De verwachting is dat, nu maatregelen losser worden, vooral het autoverkeer weer gaat toenemen en dat het wel mee gaat vallen met volle bussen, trams en treinen.

‘Op korte termijn zullen veel mensen nog wel beducht zijn voor reizen met het ov en eerder voor de auto kiezen. We zitten wel in een recessie en daarvan weten we dat het altijd leidt tot daling van verkeer en zeker van spitsdrukte. Het punt is: de effectieve capaciteit van het ov blijft voorlopig ook een stuk lager.’

De ov-sector wil ook dat de overheid duidelijker maakt wie wel en wie niet met het ov mag reizen. Is dat de taak van de overheid?

‘De overheid moet nadenken over instrumenten waarmee de mobiliteitsvraag laag kan worden gehouden. Het wordt onvermijdelijk om creatiever te zijn in het beantwoorden van de vraag: wie wel, wie niet? In Spanje is zoiets simpels als tijdslots ingevoerd voor verschillende groepen mensen die de straat op willen. Zoiets kan ik me ook voorstellen in het openbaar vervoer.

‘Zelf denk ik aan andere systemen. Ervan uitgaande dat we straks met die mondkapjes en aanvullende maatregelen op den duur toch weer te veel mensen zien in het openbaar vervoer, zul je echt iets moeten doen aan de vraag. Dat betekent hoe dan ook beperkte toegang.

‘De klassieke oplossing voor dit probleem is beprijzen. Spitstarieven om mensen uit de spits te houden. Maar daar zou ik niet voor zijn. We zitten in een recessie, mensen hebben het moeilijk. Een extra rekening om op werk te kunnen verschijnen, is het recept voor een opstand.

‘Ik ben daarom groot voorstander van iets complementairs aan de ov-chipcard. Een app die kan laten zien of jij op dat moment van het ov gebruik mag maken. Hier kun je een systeem van mobiliteitsrechten omheen bouwen, verhandelbare of verruilbare. Daar experimenteren we al mee. Met parkeerrechten, bijvoorbeeld. Het kan ons helpen de ov-capaciteit beter te benutten, tijdens de coroncrisis, maar ook als er daarna een vaccin komt en alle reisrestricties zijn opgeheven.’

Op Utrecht Centraal worden stickers geplaatst. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden