Column

Vervoermiddel wordt moordwapen

 

Jean-Pierre Geelen
Frans Bromet. Beeld ANP
Frans Bromet.Beeld ANP

Eén seconde, en dan is alles anders. Hun vervoermiddel was ineens een moordwapen geworden, zoals Frans Bromet het verwoordde in zijn documentaire In één klap. Met vijf veroorzakers van dodelijke auto-ongelukken ging hij naar de plek des onheils om hun verhaal aan te horen.

Een 'heftig' verhaal, zoals dat dan heet in eigentijds emojargon. Drie van de vijf hadden dat verhaal vorige week vrijdag al verteld in Pauw. Ondanks dat de kern van hun ervaringen dus al was onthuld, was hun relaas in de film opnieuw beklemmend. Wat opviel in In één klap, maandag uitgezonden als 2Doc, was dat de rijders vaak in exact dezelfde bewoordingen spraken, als vaste versie van die ene seconde die hun leven verwoestte.

Fotograaf John trof bij een zebra ineens een vrouw op zijn motorkap, ze belandde op de andere weghelft, en John dacht alleen maar: 'O, gottogottogot'. Ze had door rood gelopen, bleek later.

Anita reed naar de manege bij een drukke weg. Vlak nadat een vrouw had gebaard dat ze kon doorrijden, reden er twee brommers op haar auto in: een van links, een van rechts. Een van de bestuurders overleed. Anita had niets gezien, maar zag bij het uitstappen de jongen liggen: 'Het is net of je niet zelf daar staat, of dat iemand anders is op dat moment.'

Koen zat op de A4 even aan zijn mobiel te frunniken, toen hij op een auto klapte. Een kleine jongen op de achterbank overleed.

De jonge Saberkhan kreeg bij een zijstraat ineens een spookrijder op zich af. Een oude man, die vermoedelijk onwel was geworden, bleek later. Dood.

Trucker Jan Sele zag op de snelweg vanachter een tegenliggende vrachtwagen een motorrijder opduiken en vol op hem inrijden. Zelfmoord zo bleek.

Hun verhalen werden verteld in verstilde, fragmentarische scènes. Vintage Bromet is een dialoogje als met trucker Jan Sele.

Sele: '20 maart 2008...'

Bromet: 'Zucht...'

Sele: 'Ja.'

De film bood op meerdere manieren inzicht in de soms fatale risico's van het hedendaagse verkeer. Onvoorstelbaar haast waren de gevolgen voor de betrokkenen. Seles moet, zeven jaar na dato, zijn financiële ondergang tegemoet zien doordat de verzekering de schade aan zijn truck niet wilde ophoesten. Saberkhan overleefde zes zelfmoordpogingen en zit nog in therapie. Het huwelijk waarin hij zou treden, is afgeblazen.

Tussen al die tragiek wist Bromet haast nog fraai te laveren tussen de rollen van dader en slachtoffer. De vijf waren het allebei, in hun eigen beleving. 'Zelfs' Koen, die met het prutsen aan zijn telefoon het meest aanwijsbaar verwijtbaar gedrag op zich leek te hebben, had een hanteerbaar inzicht verworven. 'Ik weet heel goed wat ik gedaan heb. Er is een schuldige, en dat ben ik', zei hij in de film. Kennelijk heeft de tijd inmiddels zijn werk gedaan, want in Pauw formuleerde hij het vrijdag anders: 'Ik noemde mijzelf altijd een dader, maar dat is niet goede woord. Ik ben veroorzaker.'

Die veroorzaker lukt het nog niet om er zonder opwellende tranen over te vertellen. Dat hij het wel deed, valt te prijzen. 'Door het te blijven vertellen, zorg ik ervoor dat ik ermee verder kan', zei hij in Pauw. Maar zijn diepste drijfveer om mee te werken aan Bromets documentaire was zijn hoop 'dat andere mensen er lering uit trekken en niet de fout maken die ik gemaakt heb'.

'Iedereen kan dit overkomen', zei Anita. Een open deur, maar het besef kwam na deze beklemmende film toch nog als een gevoelige klap.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden