Verval van normen praten we ons zelf aan

DE Nederlander is van nature een zwartkijker. Lisette Thooft verkondigt (Reflex, 21 maart) de mening dat de maatschappij aan het afglijden is aan de hand van een paar voorbeelden op straat van dingen die niet goed gaan....

Als ik zou redeneren als Lisette Thooft, dan zou ik op basis van mijn observaties in Voorburg en omstreken concluderen dat het ongelooflijk goed gaat met de maatschappij. Laatst rookte er iemand bij mij in de niet-roken-coupé. Dat viel mij eigenlijk niet op, totdat een Haags meisje van een jaar of zeventien tegen de roker riep: 'Hé, halve gare, het is hier niet-roken, hoor.' De jongen, van ongeveer dezelfde leeftijd, schrok, zei 'sorry' en trapte zijn sigaret uit. Vorige week zag ik jongeren in het park vuilnisbakken gebruiken voor hun afval. En in mijn supermarkt zijn de meisjes dankbaar als ik hun meld dat ze iets niet hebben meegerekend.

Misschien maak ik dit soort dingen mee omdat ik in Voorburg woon, van oudsher een gemeente van nette mensen. Als ik een paar dagen doorbreng in de Haagse Schilderswijk kom ik misschien tot geheel andere conclusies. En als ik mezelf voorneem op positief sociaal gedrag te letten, zie ik wat ik wil zien: mensen die zwervers een gulden geven en mensen die hun hond uitlaten met de poepschep in de hand.

Illusies zoals Lisette Thooft die neerpent worden helaas op den duur echt geloofd. Zo zijn we gaan geloven dat het niet veilig is op straat. Welke straten? Goed, in de binnensteden is het 's nachts niet altijd pluis, maar bijna overal elders kun je 's avonds een mitrailleur leegschieten zonder iemand te raken. Toch durven vele ouderen 's avonds niet meer de straat op, omdat zij al jarenlang horen dat het er niet veilig is.

De politiek doet lustig mee aan dit soort beeldvorming. 'Het moet weer veilig worden op straat', waren veelgehoorde woorden bij de laatste verkiezingen. Blijkbaar kon ik plotseling in heel Nederland ten prooi vallen aan straatrovers, iets dat me eerder niet was opgevallen. Nu roepen conservatieve groeperingen dat de maatschappij een grote jungle aan het worden is en dat we oude normen en waarden in ere moeten herstellen. En dan zie je een keer een scooter over de stoep rijden en denk je: 'Ja, het is inderdaad een jungle aan het worden.' Terwijl die scooters (vroeger Kreidlers en Zundapps) al jarenlang over stoepen scheuren. Jongeren blijvenzulke dingen doen, want een beetje baldadigheid hoort bij het opgroeien. Daar kan je geen maatschappelijke trend uit opmaken.

We maken elkaar van alles wijs. Nederland kan geen penalties nemen, Nederland heeft de beste voetballers ter wereld, Nederland wordt steeds individualistischer en harder, Nederland is onveilig, Nederland heeft het vreselijk druk en werkt harder dan ooit, Marokkanen frauderen, Nederland is tolerant. En vaak geloven we elkaar ook nog. Terwijl de dagelijkse werkelijkheid vaak heel anders is dan kranten en politici ons willen doen geloven. Daarvoor hoef je alleen maar je ogen open te houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden