Vertrouwenwekkende bankiers

Het is u mogelijk ontgaan, maar vorige week is de tweede rapportage van de Monitoring Commissie Code Banken verschenen. Nu was de conclusie ook niet erg verrassend. Ja, de bankensector heeft vooruitgang geboekt, maar herstel van vertrouwen is drie jaar na invoering van de code nog altijd 'de actuele uitdaging'. De banken krijgen de aanbeveling hiertoe 'een actieve en transparante dialoog' aan te gaan met de samenleving.


Als ze deze handschoen opnemen, betekent dat een radicale breuk met drie jaar radiostilte. De bankiers hebben het publieke debat gemeden, moedeloos van alle kritiek, overtuigd dat er voor hen toch niets valt te winnen. Begrijpelijk, maar daarmee nog niet acceptabel.


Banken vervullen een unieke, bescherm- de en met allerhande overheidsgaranties omgeven taak. De beslissingen van bankiers bepalen in sterke mate hoe de toekomst eruitziet, welke ideeën realiteit worden en welke dromen ijdel blijken. Dat is de macht van het geld. 'Het werk van God' in de woorden van de baas van Goldman Sachs.


Banken is de mogelijkheid gegund om via het verstrekken van kredieten geld te 'scheppen'. Een privilege dat van oudsher aan vorsten en priesters was voorbehouden en omgeven met tal van ge- en verboden. In een democratie hoort daar een publieke verantwoording van de hoogste orde bij.


Wat hebben de bankiers gedaan met de hun ter beschikking gestelde privileges? Hebben ze de samenleving in staat gesteld een economie te bouwen die op duurzame wijze in haar behoeften voorziet? Een snelle blik in de krant leert van niet. De financiële sector heeft de economie en samenleving meegetrokken in een focus op het snelle gewin, veelal ten koste van de mogelijkheid in toekomstige behoeften te voorzien.


Dat moet anders. Niet de klant, maar de hele samenleving moet centraal staan, inclusief toekomstige generaties. En dat in een sector waarin het jaren juist steeds meer om de bankiers zelf was gaan draaien.


Ik spreek beroepshalve de nodige bankiers. Te vaak nog verongelijkte types die niets liever willen dan de recente bedrijfsongelukken vergeten en terugkeren naar de glorietijd van voor de crisis. Maar gelukkig vaak ook bankiers die vol overtuiging vertellen hoe het bankieren fundamenteel is veranderd.


Sprekende voorbeelden daarvan zag ik onlangs als jurylid voor de Financiële Marketing Award. Een prijs waarvoor het voornaamste criterium dit jaar niet de bijdrage aan de winst was, maar de bijdrage aan het welzijn van klant en samenleving. Het was nog lastig kiezen tussen de wereld verbeterende financiële innovaties.


Zo kunt u via de website Seeds.nl van ABN Amro investeren in innovatieve sociale ondernemers. Dit zogenaamde 'crowdfunding' is sterk in opkomst. Windcentrale.nl haalde dit jaar 7 miljoen euro op voor twee grote windmolens. Hier is de Rabobank bij betrokken, net als met enkele zorgverzekeraars bij Wehelpen.nl, een website die zorgvraag en -aanbod bij elkaar brengt. Via een ingenieus puntensysteem kan uw moeder aan de andere kant van het land hulp krijgen in ruil voor de boodschappen die u voor uw oudere buurvrouw doet.


Doordat gevestigde financiële partijen dergelijke initiatieven steunen kan snel de benodigde kritische massa worden bereikt. Als de Rabobank en de zorgverzekeraars hun twaalf miljoen klanten enthousiast weten te krijgen voor Wehelpen.nl kan de zorgverlening in Nederland enorm groeien, zonder dat het een euro extra kost.


De prijs ging overigens naar FBTO, de Friese verzekeraar die via de website Onderling.nl klanten laat meebeslissen welke claims wel en niet te honoreren. Klanten krijgen zo invloed op de kern van het verzekeringsbedrijf en begrip voor de dilemma's die daar bij komen kijken, de lastige afweging tussen de soms uiteenlopende belangen van klanten: welke dan centraal te stellen?


Allemaal innovaties die niet uitgaan van de bank of verzekeraar, maar van de behoefte van de samenleving. Prima boegbeelden voor een financiële sector die de samenleving opnieuw van zijn nut moet overtuigen. Dat lukt niet met een technocratisch verhaal, al dan niet met een licht verongelijkte ondertoon. Herstel van vertrouwen vereist dat banken aangeven zich bewust te zijn van de unieke en geprivilegieerde rol die ze in de samenleving spelen, van de bijzondere verantwoordelijkheid die daarbij hoort en van de fouten die ze hebben gemaakt. Het vereist vooral dat ze concrete verbeteringen laten zien, want zien is geloven.


RENS VAN TILBURG

is econoom.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden