'Vertrouwen van velen is geschaad'

De gasproductie wordt verminderd en er is geld voor herstel van de woningen die werden beschadigd als gevolg van aardbevingen. Loppersum wil nu boter bij de vis.

Minister Kamp en de NAM kunnen mooie woorden spreken over het herstel van vertrouwen in Groningen, maar het afgelopen jaar heeft de regering hier schade aangericht die in mijn beleving niet nodig was. De laatste maand liep de spanning steeds verder op. Dat wordt nog een hele klus, voordat de pijn weg is.'


Albert Rodenboog (60) is burgemeester van Loppersum, de gemeente waar de meeste aardbevingen plaatsvinden als gevolg van gaswinning. Rond Loppersum wordt de gaswinning met 80 procent verminderd, maakte minister Henk Kamp van Economische Zaken (VVD) vrijdag bekend. Het Rijk stelt 1,2 miljard euro beschikbaar voor schadevergoeding en investeringen in het gebied.


'Vrijdag om vijf voor twaalf 's middags werd ik gebeld. Het was Henk zelf. 'We zijn onderweg.' We wisten dat het in de eindfase zat, maar niet of de ministerraad nu al een besluit zou nemen. Ik maakte me grote zorgen dat het nog een week langer zou gaan duren. Dat had niet gemoeten. Je zag hoeveel protest er nu al was.'


Precies één jaar zit er tussen het moment waarop Kamp in januari 2013 voor het eerst in Loppersum kwam praten over aardbevingen, na een verontrustend rapport van Staatstoezicht op de Mijnen, en zijn besluit om nu vijf gaslocaties gedeeltelijk stil te leggen. Onnodig lang, vindt de burgemeester van CDA-huize. 'Als het gaat over herstel van vertrouwen, dan heeft de regering het zichzelf moeilijk gemaakt in het afgelopen jaar.


'Wij misten erkenning voor ons probleem. Uit Den Haag kregen we heel lang geen signalen dat we echt een probleem hebben. De houding leek steeds: ach, het valt wel mee in Groningen. Dat gemis aan erkenning is versterkt omdat het advies van Staatstoezicht op de Mijnen - verminder de gasproductie - vorig jaar niet is opgevolgd.


'Het werd nog erger: in 2013 is hier meer gas uit de grond gehaald dan daarvoor, ondanks het advies van Staatstoezicht. Mensen zijn daar boos over. De NAM zegt: we hebben een hele strenge winter gehad. Maar waarom zeg je dat niet gelijk in het eerste kwartaal: jongens: let op, we hebben een strenge winter, dus er zit een piek in de productie? Waarom wacht je daarmee tot oktober 2013? Dit richtte veel schade aan in het vertrouwen.'


Het gemeentehuis in Loppersum is weer ontdaan van het eierstruif dat actievoerders vrijdag tegen de ramen gooiden, terwijl Kamp binnen zijn plannen ontvouwde. De burgemeester hield er rekening mee dat zijn inwoners de straat op zouden gaan. 'We hebben hier eerder een demonstratie gehad, toen sluiting dreigde van het plaatselijke zwembad.


'Tot op het laatst was onduidelijk wat Kamp over de gaswinning zou besluiten. Ik blijf me zorgen maken om de veiligheid, omdat nog zoveel onzeker is. Toen Kamp zijn besluit toelichtte, was de eerste reactie van mijn collega-burgemeesters: als alleen de gasproductie bij Loppersum wordt verminderd, wat betekent dat voor de omringende gemeentes? Komen daar meer aardbevingen? Zelf had ik die vraag ook. Maar Staatstoezicht zegt dat zoiets niet aan de orde is.


'Nog steeds weten we niet hoe zwaar de zwaarste beving op termijn kan zijn. De NAM zegt: maximaal rond de 4,1 voor de komende jaren. Dat is in zekere zin een geruststelling, want het ligt dicht bij de 3,9 waarvan we uitgingen voor januari 2013. Maar het afgelopen jaar waren er ook zelfbenoemde deskundigen die zeiden: er komt een beving met een kracht van 5. Ik woon midden in het gebied. We hadden in september een klapper van 2,6. Dan denk je: als dit een 2,6 is, wat moet dan een 5 zijn?


'De NAM moet nu waarmaken dat ze zich inderdaad houden aan de beloofde 80 procent reductie van de gaswinning rond Loppersum. Kamp heeft uitgelegd: productielocaties gaan in de waakvlamstand, zodat ze bij incidenten weer aan kunnen. Maar wat is een incident? Voordat je het weet, haal je die 80 procent niet. Het ministerie moet er bovenop gaan zitten om te voorkomen dat het nog eens gaat zoals in 2013.'


In het provinciehuis in Groningen, waar Kamp zaterdag nogmaals zijn plannen heeft toegelicht, wordt Rodenboog aangesproken door één van zijn inwoners. Scheuren in een rijksmonument zijn zomaar gerepareerd door de NAM, zonder toestemming van de gemeente. 'Bij een monument mag dat niet', moppert Rodenboog.


'Schadeherstel gaat steeds beter, maar is nog niet optimaal. Als de man die nu eieren gooit straks een nulmeting kan krijgen voor zijn huis, waarbij in één keer wordt gekeken naar de bouwkundige staat, maar ook naar energiebesparing, dan ziet hij: het is serieus. Mijn huis stijgt in waarde, de energierekening daalt en ik hoef niet meer in bed te liggen met de gedachte: bij welke beving komt de schoorsteen naar beneden?


'Mijn grootste zorg is: hoe gaan we aan de slag met die 1,2 miljard? Hoe laten we zien dat er een regeling is voor preventieve versterking van woningen? Dat er een regeling is voor schrijnende gevallen, mensen die weg willen? Volgende week presenteert Jacques Wallage een rapport over de 'dialoogtafel' tussen de NAM, het Rijk en mensen uit het gebied. Het is belangrijk dat het geen bureaucratie wordt van regels. Als wij niet binnen een paar maanden laten zien dat er iets gebeurt, dan bouwen wij geen vertrouwen op. Dan zeggen de inwoners hier: zie je wel, mooie verhaaltjes, maar er komt niks van terecht.'


Pagina 12-13 Profiel van Henk Kamp

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden