Vertrouwen op God, of vluchten voordat de zee het eiland opslokt

Drieduizend bewoners van Tuvalu, dat verdwijnt als de zeespiegel verder stijgt, verblijven nu in Nieuw-Zeeland. ‘Mijn eiland zinkt. Daarom vertrok ik.’..

AUCKLAND Ze waren bang voor de langzaam oprukkende zee. ‘Ik wilde niet doodgaan’, zegt Taniele Delaki (55) afkomstig van het eilandenstaatje Tuvalu in de Stille Zuidzee. Het hoogste punt van zijn land ligt op 4 meter: de plaatselijke vuilnisbelt.

Delaki woont nu met vrouw en vier kinderen in de Nieuw-Zeelandse stad Auckland. ‘Mijn eiland is aan het zinken. Dat was de belangrijkste reden voor mijn vertrek.’

De familieleden van Delaki zitten in hun Aucklandse huis bijeen op rieten matten. Ze praten wat, de kinderen kleuren, en moeder bladert in een bijbel. Ze leiden nog een leven zoals op Tuvalu, dat zo’n 3.000 kilometer noordelijker ligt.

Klimaatdeskundigen verwachten dat Tuvalu als eerste land onder water verdwijnt als de zeespiegel blijft stijgen als gevolg van de klimaatverandering. Bij springvloed lopen nu al delen van de archipel onder water. Experts geven het land nog een jaar of vijftig.

Taniele Delaki ging als kind naar de middelbare school op Kiribati, in de tijd dat Kiribati en Tuvalu het Britse protectoraat de Gilbert- en Ellice-eilanden vormden. Sinds 1979 is Tuvalu, met ruim tienduizend inwoners een van de kleinste landen ter wereld, onafhankelijk.

‘Ik was een paar jaar niet thuis geweest. Toen ik terugkwam, zag ik dat het eiland was veranderd. Ik wilde niet blijven en ben in 1997 vertrokken; eerst nog naar de Cookeilanden, en sinds 2001 woon ik in Auckland.’

In 2008 was hij weer op Tuvalu, om zijn broer en zus te bezoeken. ‘Ik was bedroefd toen ik mijn eiland terugzag. Er was een strand waar we vroeger taro kweekten (een tropisch knolgewas, red.) en ik zag dat de planten weg waren, doordat de zee was opgerukt. Een eilandje was al verdwenen.’ Op zijn reis heeft Delaki video-opnamen gemaakt. Hij kijkt er gespannen naar en vertelt wat hij ziet: zijn huis, zijn familie, een dans.

Delaki probeert zich staande te houden te midden van de bijna drieduizend Tuvaluanen die naar Auckland zijn getrokken. Nieuw-Zeeland heeft een soepel toelatingsbeleid voor inwoners van de Pacific. ‘Toen we hier net waren, was het moeilijk met al die auto’s. Veel wegen. Ik ben vaak verdwaald. Ik reed op de snelweg en nam de verkeerde afslag. Tuvalu heeft maar één hoofdweg.’ Hij mist het vissen met zijn kano.

Delaki’s grote angst is dat zijn kinderen zullen vergeten dat ze van Tuvalu komen. Dochter Elane (10) huilt als haar wordt gevraagd wat ze mist. ‘Mijn familie’, zegt ze. ‘Die heb ik nog nooit gezien.’ Maar Delaki weet dat het moeilijk is het Tuvaluaanse hart kloppend te houden. ‘Elke dag als ze naar school gaan, denken en leven ze op een Nieuw-Zeelandse manier.’

De oudste zoon van Delaki is niet thuis. Er hangt een foto van hem aan de muur. Delaki wil niet veel over hem vertellen. ‘Hij hangt rond met vrienden en gaat niet mee naar de kerk. Hij wil steward worden bij een luchtvaartmaatschappij.’

De kerk is belangrijk. De zondagse kerkgang is vaste prik, ook voor de familie Delaki. Daar heeft hij het idee even in Tuvalu te zijn, er wordt gezongen in zijn eigen taal.

Voor de dienst verkleedt Delaki zich in een donkerrood pak; hij zingt mee in het koor. De dienst, in een grote hal op een troosteloos industrieterrein, wordt druk bezocht. Er wordt uit volle borst meegezongen en de mensen luisteren ademloos naar de preek.

Door de invloed van de kerk reageren veel Tuvaluanen laconiek op het stijgen van de zeespiegel. Dat heeft te maken met het bijbelse verhaal van de zondvloed. God beloofde Noach dat hij de aarde niet meer zou laten overstromen, en bezegelde die afspraak met de regenboog.

Delaki: ‘Toen voor het eerst werd verteld wat er zou gebeuren met het eiland, grepen sommige bewoners naar de Bijbel. We kunnen niet onder water lopen, zeiden ze. ‘Elke keer als we de regenboog zien worden we herinnerd aan de belofte van God.’ Dat is het overheersende gevoel op Tuvalu.’

Delaki neemt de Bijbel niet zo letterlijk. ‘Door klimaatverandering overstroomt niet de hele wereld, zoals in het Bijbelverhaal. De laaggelegen eilanden verdwijnen, niet Nieuw-Zeeland of de VS.’

Ooit zou hij terug willen gaan. Over dertig jaar misschien, als het eiland dan is gered. Maar hij is somber. ‘Het probleem is gemaakt door de grote landen. En wij kleintjes betalen de prijs.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden