Vertrouwen is het toverwoord in vredesproces

De Britse regering is na de vredesverklaring van de IRA begonnen met het herstel van het Noord-Ierse zelfbestuur. Onafhankelijke inspectie is geen garantie dat het wapengeweld is afgezworen, maar wel een belangrijk gebaar....

Is de IRA, zoals altijd wordt beweerd, de best bewapende terroristische organisatie ter wereld? Een ex-president van Finland en een voormalig secretaris-generaal van de Zuid-Afrikaanse regeringspartij ANC mogen dat binnenkort vaststellen. De IRA zet zijn supergeheime wapenbunkers voor hen open.

Martti Ahtisaari, de voormalige Finse president die vooral bekend is als bemiddelaar in de Kosovo-crisis, en Cyril Ramaphosa, een vooraanstaand ANC-politicus, reizen maandag al naar Belfast om te praten over de inspectieprocedure. Met deze snelle actie willen de beide inspecteurs vooral het vertrouwen van de protestantse Unionisten zien te winnen die op 20 mei moeten besluiten of het aanbod van de IRA een basis is om weer met de katholieke Republikeinen te gaan regeren.

Vertrouwen is het toverwoord. Garanties dat de IRA echt al zijn wapens buiten gebruik zal stellen, zullen de beide wapeninspecteurs ook niet kunnen geven. Niemand weet waar de wapens van de IRA zijn opgeslagen. Niemand zal ook weten of de IRA al zijn wapenvoorraden aan de inspecteurs laat zien. En niemand zal kunnen controleren of de IRA niet tussentijds wapens uit de voorraad haalt en ze weer keurig teruglegt op het moment dat de inspecteurs weer langs komen. En ten slotte zou de IRA ook nog ongemerkt nieuwe wapens kunnen kopen.

De wapenvoorraad van de IRA is zonder twijfel indrukwekkend. In de afgelopen dertig jaar heeft de terroristische organisatie zoveel wapens ingeslagen dat het probleemloos nog decennia lang oorlog zou kunnen voeren met het Britse leger. De wapens, gekregen van IRA-sympathisanten in de VS, gekocht in Libië, het Midden-Oosten en het voormalige Oostblok of gestolen in Noorwegen, maken van de IRA de best bewapende terroristische groep in de wereld. Volgens schattingen bezit de IRA 2,5 ton semtex-explosieven, 55 raketten, 11 raketlanceerinrichtingen, 7 vlammenwerpers, ruim 1200 ontstekingsmechanismen, 20 zware machinegeweren en honderden lichte machinegeweren, machinepistolen, geweren, handwapens en handgranaten.

Het overgrote deel daarvan ligt vermoedelijk opgeslagen vlak over de grens met de Ierse republiek. De IRA zou een deel van de wapens eenvoudig in afgelegen schuren hebben opgeslagen, maar een ander deel ligt in ondergrondse bunkers die alleen door bepaalde met de IRA sympathiserende boswachters zijn te vinden. De belangrijkste opslagplaatsen liggen vermoedelijk bij grensplaatsen als South-Armagh en Fermanagh in het zuiden en Londonderry in het westen, maar ook in de buurt van verder in Ierland gelegen steden als Limerick en Tipperary zou de IRA grote voorraden hebben. Geschat wordt dat de IRA tien van deze bunkers in Ierland heeft.

In 1996 deed de politie een inval in een onder een eenvoudige boerderij gebouwde bunker die slechts bereikbaar was via een in de grond gegraven mangat. De bunker zelf was professioneel uitgerust: niet alleen was er ventilatie en elektriciteit, ook werd een complete wapenfabriek gevonden waarin onderdelen voor mortieren werden gemaakt.

Een slecht ter been zijnde Finse ex-president en een Zuid-Afrikaanse ANC-coryfee zullen niet probleemloos door deze donkere tunnels afdalen. Daarnaast is onduidelijk hoe de inspecteurs naar deze plekken worden vervoerd. De IRA zal de opslagplaatsen geheim willen houden, niet alleen voor de pers, maar ook voor de Ierse politie en de Britse geheime dienst. Er zal een ingenieuze procedure moeten worden bedacht, waarbij de inspecteurs met een helikopter worden opgehaald en al dan niet geblinddoekt op een geheime plek worden afgezet. Elke controle zal waarschijnlijk onder strikte begeleiding van de IRA zelf plaatsvinden.

De controles geven de protestanten geen enkele garantie dat het menens is met de vredelievendheid van de IRA. Indien de inspecteurs hun werk echter met overtuiging uitvoeren, kunnen ze het vertrouwen tussen Unionisten en Republikeinen versterken.

Dat vertrouwen kan op elk moment - ook buiten de schuld van de IRA - weer worden ondermijnd. Naast de 'provisional' IRA zijn talrijke andere paramilitaire groeperingen actief die met argusogen de ontwikkelingen volgen. Niet alleen hebben de loyalistische protestantse terreurgroepen nog weinig van zich laten horen, ook zijn er inmiddels verschillende dissidente IRA-groeperingen die met een enkele aanslag het hele vredesproces graag om zeep zouden helpen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden