Nieuws

Vertrouwen in Rutte krijgt een knauw, maar de kiezers zien in hem geen groot obstakel

Het rotsvaste vertrouwen dat de kiezers gedurende de hele verkiezingscampagne aan demissionair premier Rutte gunden, is na de verkiezingen in rap tempo gedaald. De kiezers geven hem nog maar een 5,5.

 Premier Mark Rutte op het Binnenhof.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP - Phil Nijhuis
Premier Mark Rutte op het Binnenhof.Beeld Hollandse Hoogte / ANP - Phil Nijhuis

Met die magere 5,5 wordt Rutte nu lager gewaardeerd dan voor de coronacrisis (5,8) en moet hij voor het eerst vijf andere partijleiders – onder wie D66-leider Sigrid Kaag (5,9) en CDA-leider Wopke Hoekstra (5,7) voor zich dulden. Ruttes partij, de VVD, heeft daar intussen geen last van.

Dat blijkt uit representatief onderzoek dat I&O Research na het geruchtmakende debat over de Omtzigt-affaire deed onder 2023 Nederlanders van 18 jaar en ouder. In december 2020 kreeg Rutte van de kiezers nog een 7,1. Dat cijfer daalde daarna wel, maar gedurende de hele campagne bleef Rutte de best gewaardeerde lijsttrekker.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zelf, om wie alle politieke ophef in de afgelopen weken draaide, is inmiddels de politicus met het allerhoogste vertrouwenscijfer van allemaal: een 7,7. Alleen SP-Kamerlid Renske Leijten – ook zeer actief in de toeslagenaffaire – komt met een 7,5 nog in de buurt.

De stormachtige ontwikkelingen op het Binnenhof van de afgelopen weken hebben de politieke voorkeuren intussen niet sterk beïnvloed. Als er nu opnieuw verkiezingen waren, bleven de krachtsverhoudingen in grote lijnen gelijk: de VVD blijft ver voor op haar naaste concurrent D66. Ook verder zijn er geen grote verschuivingen in de kiezersvoorkeuren.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Geen veto tegen Rutte

‘Opnieuw valt op hoe ongrijpbaar kiezers zijn’, analyseert I&O-onderzoeker Peter Kanne. ‘Ze zijn zeer teleurgesteld in Rutte vanwege zijn optreden in het pre-formatie proces. Ze willen een andere, opener bestuurscultuur. Maar ze straffen de VVD niet af en spreken ook geen veto uit tegen Rutte als premier.’

Het onderzoek is wel een opsteker voor informateur Herman Tjeenk Willink, die voor de ingewikkelde taak staat om een werkbare coalitie op te tuigen ondanks het geknakte vertrouwen bij veel potentiële coalitiepartijen in Ruttes leiderschap. Voor de kiezers van de twee meest voor de hand liggende coalitiepartners, D66 en CDA, is regeren met Rutte nauwelijks een probleem. Slechts voor 12 procent van de D66-stemmers en 9 procent van de CDA-stemmers is Rutte een sta-in-de-weg. De rest ziet geen probleem of meent dat regeren onder Rutte ‘onder voorwaarden’ mogelijk is. Dat is ook het standpunt van veel partijleiders. Die voorwaarden probeert Tjeenk Willink dezer dagen dan ook vast te leggen in een document over de nieuwe gewenste bestuurscultuur.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Opvallend: in de achterbannen van de meeste andere partijen zijn de bezwaren tegen de premier groter (bij Forum voor Democratie het hoogst: 29 procent wil regeren zonder Rutte) maar nergens gooit een meerderheid van de kiezers de deur bij voorbaat in het slot.

Oppositie niet populair

Oppositie voeren is onder kiezers niet populair, blijkt ook uit het onderzoek. Acht op tien kiezers (79 procent) vinden het (heel) belangrijk dat hun partij gaat meeregeren. Vooral kiezers die in maart stemden op VVD (97 procent) en D66 (96 procent) hechten daar aan, maar ook kiezers van CDA (86 procent), FvD (88 procent) en PVV (86 procent) vinden dat heel belangrijk.

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers, die aan Tjeenk Willink heeft laten weten dat hij het liefst gewoon helemaal niet meer wil regeren in de komende jaren, voelt daarbij de stemming in zijn achterban goed aan. De ChristenUnie is een van de weinige partijen waar slechts een minderheid van de kiezers hecht aan regeringsdeelname. Alleen de kiezers van nieuwkomer Volt en de oude SGP – die al meer dan een eeuw constructieve oppositie voert – sturen nog liever aan op een rol voor hun partij buiten de regering.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden