Vertrouwen in minister Van der Steur loopt weer kras op

Het vertrouwen in Justitieminister Ard van der Steur (VVD) heeft opnieuw een kras opgelopen, ditmaal door zijn felle optreden tegen MH17-anatoom George Maat. Oppositiepartijen D66 en CDA oordelen hard over de manier waarop de minister de gerespecteerde wetenschapper afgelopen jaar publiekelijk door het slijk haalde nadat deze een lezing gaf over de identificatie van MH17-slachtoffers.

Ard van der Steur (VVD) Beeld null
Ard van der Steur (VVD)

Een politierapport uit juni vorig jaar pleit de anatoom zo goed als vrij, maar Van der Steur lakte grote delen van dit rapport zwart voordat hij het naar de Kamer stuurde. Pas begin december werd het alsnog vertrouwelijk integraal naar de Kamer gestuurd. De anatoom mocht het feitenrelaas eind december inzien, nam potlood en blocnote mee en schreef het in zes uur over. Maandag werd het via het Leids Universitair Weekblad Mare openbaar.

'Het politieke krediet van deze minister naderde voor het kerstreces al het nulpunt. Deze zaak maakt dat niet beter. Het past in een patroon', zegt D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma. In december overleefde Van der Steur ternauwernood een motie van afkeuring vanwege de Teevendeal en in september informeerde hij de Kamer onvolledig over de publicatie van foto's van moordenaar Volkert van der G.

'Het heeft er in de zaak van professor Maat wederom alle schijn van dat de minister het veiligstellen van zijn eigen reputatie belangrijker vindt dan openheid van zaken geven', zegt Sjoerdsma. Volgens de D66'er heeft Van der Steur 'doelbewust een feitenrelaas gemanipuleerd om zichzelf vrij te pleiten'. Hij noemt het besluit om de MH17-anatoom op non-actief te stellen 'voorbarig en onjuist'.

Geluidsopnames

Ook het CDA vindt dat 'minister Van der Steur heel wat heeft uit te leggen' over het neersabelen van de anatoom, zegt Kamerlid Pieter Omtzigt. Hij moest de minister driemaal vragen om een belangrijk feitenrelaas toe te sturen. Eerst kreeg de Kamer slechts een gedeelte, daarna ontvingen de parlementariërs het stuk alleen onder voorwaarde van vertrouwelijkheid. 'Het lijkt er bovendien op dat zaken die de minister onwelgevallig waren, in een eerder stadium zijn weggelakt. Dit is in tegenspraak met de belofte dat een grote mate van openheid gegeven zou worden.'

Van der Steur wil nog niet reageren op de ophef. Hij wacht de Kamervragen af. Er komt ook een extra brief aan de Kamer, laat zijn woordvoerder weten. D66 en CDA willen binnen een week opheldering. Maat raakte op 9 april vorig jaar in opspraak nadat hij aan de universiteit van Maastricht een lezing gaf over het identificeren van slachtoffers van de MH17-ramp. In de zaal maakte een RTL Nieuws-verslaggever heimelijk geluidsopnames. Het programma maakte gehakt van Maat: 'Tijdens een lezing heeft een lid van het MH17-identificatieteam gevoelige informatie over de ramp naar buiten gebracht. Ook heeft hij foto's van verminkte lichamen en lichaamsdelen van slachtoffers laten zien. De lezing was voor iedereen toegankelijk en nabestaanden wisten van niets.'

Onsmakelijk

Minister Van der Steur reageerde vrijwel direct op de RTL-onthulling en noemde Maats lezing 'buitengewoon ongepast en onsmakelijk'. Kort daarna werd de anatoom, die een vlekkeloze reputatie had, op non-actief gesteld. Minister Van der Steur baseerde zijn oordeel naar eigen zeggen op een voorlopig feitenrelaas van de politietop.

In het 21-pagina's tellende politierapport blijkt duidelijk te staan dat professor Maat niet tegen de interne politieregels handelde door een lezing te geven. Dit was 'gewoonterecht'. Het rapport oordeelt dat de presentaties van professor Maat 'respect uitstralen'. Hij handelde uit 'goede intenties' en dacht dat hij 'vakgenoten lesgaf'. De politierapporteur adviseert de minister 'eerder aangekondigde maatregelen te heroverwegen', omdat deze zijn genomen 'zonder goed inzicht in de feiten'.

George Maat Beeld null
George Maat

Wetenschapper

In september is Maat min of meer gerehabiliteerd door het kabinet. Minister Van der Steur reikte hem tijdens een persoonlijk gesprek de hand en vroeg hem of hij in de toekomst weer beschikbaar is om rampenslachtoffers te identificeren. Maar in een Kamerbrief werd de anatoom nog steeds verweten dat hij 'zich niet heeft gedragen als wetenschapper'.

Maat zint op volledig eerherstel. 'Ik wil excuses van de minister.' Hij overweegt een smaadklacht in te dienen tegen Van der Steur.

Ook een buiging van de politietop is op zijn plaats, vindt de professor: 'Zij zijn in de loop van vorig jaar steeds meer gaan afwijken van de waarheid en zijn gaan opschrijven wat de minister wilde horen.' Dit zodat Van der Steur 'zijn uitlatingen na de RTL-uitzending kon rechtvaardigen en zijn reputatie kon redden', aldus Maat. 'Zodra de politie politiek gaat bedrijven, ben je als burger vogelvrij.'

D66-Kamerlid Sjoerdsma: 'Ik kan de eerste reactie van de minister nog wel begrijpen: hij wilde MH17-nabestaanden vermoedelijk afschermen voor pijnlijke details. Maar om na feitenonderzoek vol te houden dat de professor fout zat, gaat veel te ver.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden