nieuws

Vertrouwen in coronabeleid op nieuw dieptepunt, maar de gemiddelde Nederlander houdt zich wél aan de regels

Het vertrouwen in het Nederlandse coronabeleid was nog nooit zo laag. Slechts vier op de tien Nederlanders zijn nog te spreken over de aanpak van Rutte. Onduidelijk van koers, en oneerlijk voor wie de lasten van het beleid draagt en wie er nog geen vaccin krijgt, luidt het vernietigende oordeel van het gros der Nederlanders over de aanpak van Rutte.

Handhaving bij de hoofdingang van het Vondelpark. De politie greep hier eerder deze week in omdat het in het park te druk was en de coronamaatregelen niet werden nageleefd. Beeld Evert Elzinga / ANP
Handhaving bij de hoofdingang van het Vondelpark. De politie greep hier eerder deze week in omdat het in het park te druk was en de coronamaatregelen niet werden nageleefd.Beeld Evert Elzinga / ANP

Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van een lopend vragenlijstonderzoek, dat het RIVM regelmatig uitvoert om de stemming in het land te peilen. Opvallend genoeg houden de meeste Nederlanders zich, mopperend en wel, nog wel goed aan de regels. Neem de avondklok: een minderheid zegt er het nut van in te zien, maar intussen houdt 94 procent zich eraan, blijkt uit de cijfers, verzameld toen de avondklok ruim twee weken van kracht was.

null Beeld

Maar de steun is broos, signaleert ook hoogleraar gezondheidscommunicatie Julia van Weert (UvA), na inzage in de nieuwe cijfers. ‘Je voelt aan alle kanten een kentering aankomen’, zegt Van Weert. ‘Mensen voelen de dreiging van het virus niet meer zo. Maar wat veel mensen niet goed lijken te begrijpen, is dat dat dankzij de maatregelen is. De overheid zou veel beter moeten uitleggen dat we met elkaar een enorme ramp hebben voorkomen.’

De overheid doet haar best wel om het goed te doen, is het compliment dat acht op de tien Nederlanders het kabinet best nog willen geven. Ook laat het kabinet zich goed informeren en neemt het besluiten op basis van de feiten, vindt een ruime meerderheid. Maar in de uitvoering maakt het kabinet er een potje van, vinden de meeste ondervraagde Nederlanders. Zo vindt nog niet een op de drie dat het kabinet ‘juist en eerlijk handelt bij de vaccinatievolgorde’, en vindt minder dan de helft dat de overheid alle maatschappelijke belangen goed afweegt.

Betere uitleg

Het gerommel rond de vaccinatiestrategie zal daaraan mede debet zijn, denkt Van Weert. ‘Het doel dat steeds werd gecommuniceerd is: de ziekenhuizen moeten het aankunnen. Beginnen met ouderen in de verpleeghuizen dient een ander doel dat uitgelegd moet worden, want verpleeghuisbewoners komen niet in het ziekenhuis.’

Plus dat veel Nederlanders, nadat het ziekenhuispersoneel voorrang had afgedwongen, het idee zullen hebben dat lobbyen loont, constateert Van Weert. ‘Allemaal factoren waardoor men nu het gevoel heeft: de overheid zwabbert. Terwijl je ook zou kunnen zeggen: de overheid past zich aan. Maar daarvoor ontbreekt het aan een duidelijke uitleg.’

Opvallend is dat Nederlanders zich weer minder laat testen. 57 procent gaat bij onverklaarde verkoudheidsklachten naar de teststraat. Dat is liefst 14 procentpunt minder dan bij de vorige onderzoeksronde, begin januari, en een trendbreuk: sinds de herfst nam de testbereidheid alleen maar toe. ‘Best schokkend’, vindt Van Weert de omslag dan ook. ‘Waar in de communicatie veel meer de nadruk op zou moeten liggen, is het belang van testen om de crisis onder controle te krijgen, in plaats van dat je het voor jezelf doet.’

Zo lijkt het kabinet slachtoffer van een communicatiestrategie waarop veel gedrags- en communicatiewetenschappers scherpe kritiek hebben: te weinig, te zwaar leunend op persconferenties, met te veel nadruk op regeltjes en verboden in plaats van op toekomstige mogelijkheden. ‘De communicatie blijft hangen. De overheid moet toe naar een nieuw verhaal, over hoe we de samenleving op langere termijn inregelen’, zegt Van Weert. ‘We moeten voorkomen dat de draagvlakcijfers verder naar beneden gaan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden