Column

Vertrouw mensen met onvoorstelbare levens

Van links af: Ria, Bets en andere vrijwilligers.

Brabant is een soort 'swingstate' bij verkiezingen: wat ze hier vinden, zie je vaak terug in de landelijke uitslag. Dus sla in Tuinzigt, een oude wijk in Breda, eens linksaf bij snackbar Foxie.

Hier ligt een winkelcentrum waar ik vijf jaar geleden een halve gele cirkel onder een pinautomaat bestudeerde. Demissionair minister Opstelten (VVD) van Justitie had hem net zelf daadkrachtig op de stoep geschilderd. Hij gaf er vijftig in het hele land cadeau. En dit was de eerste!

Safety Spots heetten de cirkels. Het ongelooflijke 'concept' was dat mensen zich veiliger ('zichtbaarder') zouden voelen als je daarop je geld stond te pinnen. De Safety Spot had een eigen Handboek Safety Spot. Hier stond onder meer in dat de halve cirkel 120 centimeter diep bij 220 centimeter breed moest zijn en geschilderd in de kleur 'Wegenverf RAL 1023, Marqualiet of 2-componenten Velopur'. Kosten: 415 euro per halve cirkel.

Nu was ik terug en zoals verwacht bleek de Safety Spot een roemloze dood gestorven. Op straat hadden ze geen idee waarover ik het had. Maar in buurthuis De Meidoorn wilden bewoners best vertellen wat er sindsdien gebeurde. Eerst was dit buurthuis gesloten. Toen ging het jongerenhonk dicht. Bijna alle toezichthouders op straat werden wegbezuinigd. Het politiebureau in de wijk: ook weg. En toen sloot de kerk.

Eén van de gele Safety Spots ter waarde van 415 euro.

'Maar er kwam ook wat terug', zegt iemand (hol gelach): een verhoging voor een bushalte, 'alleen waren ze vergeten dat de bushalte zelf al was opgeheven'. Een pleintje dat bewoners gewoon het Meidoornpleintje noemden, kreeg opeens de naam Nelson Mandelaplein: 'Al weet de helft van de mensen hier weet niet wie die man ís.' En het zebrapad bij de basisschool werd verwijderd ten faveure van geschilderde kóéien: 'Met roze neusjes. Alleen stoppen de auto's nu niet meer.'

In Tuinzigt leidden mensen al bijna onvoorstelbare levens. Bets Timmers (62) is een goed voorbeeld. Zij leerde zichzelf klokkijken op haar 17de, omdat ze nooit naar school is geweest. Altijd gewerkt: op een bontatelier, bij de veiling, daarna chocolaatjes inpakken bij Kwatta en Jamin. En Ria Netten (58) heeft alleen huishoudschool en verzorgde tientallen jaren vijf ooms en tantes, die allemaal psychisch niet in orde waren. Hoe dat kwam? 'Dat wist niemand'. Pech wordt hier niet bevraagd, maar hoort erbij, net als familie. In Tuinzigt hebben halve straten soms dezelfde achternaam: 'Ons soort mensen zit aan elkaar vast'.

Bets zei: 'Na die gele cirkel van jou? Toen zijn ze hier over me heen gewalst.'

Lang geleden knapte Bets op eigen houtje een verkrotte speeltuin in de buurt op. Die speeltuin liep als een tierelier, dus na twee jaar kreeg ze voor haar inzet betaald. Zestien jaar lang. Maar drie jaar geleden moest de markt opeens alles regelen. Bets werd 'eruit gegooid' en nu heet het haar speeltuin 'Kids-Time'. 'En het ergste: het loopt helemaal niet. Ze vragen 1,80 voor een glaasje cola en 150 euro voor een feestje. Veel te duur voor hier.'

Bets kon een uitkering aanvragen. Daar werd haar gezegd dat ze 'weleens wat terug' kon doen: vrijwilligerswerk, in een speeltuin.

Marten Voetman, een van de laatste welzijnswerkers van Breda en omstreken ('90 procent is wegbezuinigd') vertelde over alle buurtonderzoeken waar ze in Tuinzigt 'ongelooflijk moe' van zijn, met namen als 'Wijkimpuls Tuinzigt', 'Wijkontwikkeling Tuinzigt' en 'Typisch Tuinzigt'. En die tot niets duurzaams leidden: 'Steeds werd een begin gemaakt, maar niemand pakte door'. Samen met Marja Halters wilde Marten het anders doen. Marja is 'wijkconsulent' van woningbouwvereniging AlleeWonen.

Marten gaf de bewoners gewoon de sleutel van hun buurthuis, de alarmcode en alle vertrouwen terug. En Marja geeft af en toe 'een microkredietje' weg, bijvoorbeeld een keer 150 euro aan Ria. Weken hoorde ze daarna niets en ze vroeg ook niets: vertrouwen. Toen kwam Ria aanzetten met 500 euro voor het buurthuis, de opbrengst van een cadeautjesbingo die ze organiseerde. Marja: 'Vijfhonderd! Deze mensen leven al zo lang zuinig. Zij kunnen meer met geld dan ik.'

Buurtaltaartje in De Meidoorn.

Dus nu worden alle vaste lasten van De Meidoorn bekostigd uit leuke dingen die bewoners zelf bedenken, zoals twee gewone bingoavonden, Ria's tweewekelijkse cadeautjesbingo en een winkeltje in tweedehandskleding, dat Bets inmiddels bestiert. 'Geluk zit soms in een truitje', zei Bets. 'Het waren rotjaren, maar er zijn altijd manieren om weer op te staan'.

En nu willen ze de kerk terug.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.