Vertrekpremie Marokkanen en Algerijnen geschrapt om komst te ontmoedigen

Veel asielzoekers uit zogeheten 'veilige landen', met name Marokko, deden dit jaar een asielaanvraag in Nederland. Ze zijn vrijwel kansloos, maar komen toch. Ter ontmoediging schrapt het kabinet de vertrekpremie.

Remco Meijer en Anneke Stoffelen
Vluchtelingen vertrekken van de vluchtelingenopvang. Beeld ANP
Vluchtelingen vertrekken van de vluchtelingenopvang.Beeld ANP

Het aantal asielaanvragen van Marokkanen neemt de laatste maanden toe, mede doordat mensen die in Duitsland zijn afgewezen een tweede poging wagen in Nederland. In oktober vroegen 389 Marokkanen asiel aan, tegen 283 in september en 128 in augustus. Om verdere aanloop te ontmoedigen, schrapt het kabinet de vertrekpremie voor uitgeprocedeerde Marokkanen.

Asielverzoeken van Marokkanen zijn doorgaans kansloos, tenzij het bijvoorbeeld gaat om homoseksuelen die vanwege hun geaardheid gevaar lopen. Marokko staat op de lijst van 'veilige landen', wat betekent dat aanvragen met voorrang worden afgehandeld in een versnelde procedure van één gehoor. Na een afwijzing mag de asielzoeker uit een zogenoemd veilig land het hoger beroep niet in Nederland afwachten.

Het probleem is echter dat het uitzetten van Marokkaanse uitgeprocedeerden nauwelijks lukt, mede omdat de Marokkaanse autoriteiten niet meewerken aan gedwongen terugkeer. Als een migrant geen paspoort heeft (al dan niet doelbewust), heeft de Nederlandse overheid een laissez passer nodig van Marokko om alsnog tot uitzetting over te kunnen gaan. Maar Marokko verstrekt die reisdocumenten niet of nauwelijks. Eerder deed zij dat niet als afstraffing omdat Nederland de sociale regelingen voor Marokkaanse Nederlanders in Marokko wilde versoberen. Dat conflict is inmiddels opgelost. Waarom Marokko nog altijd niet meewerkt aan terugkeer, is het ministerie van Justitie niet duidelijk.

In oktober meldde staatssecretaris Dijkhoff dat er in heel 2016 slechts tachtig mensen naar Marokko zijn teruggekeerd, van wie dertig gedwongen en vijftig vrijwillig. Daarentegen bleken 240 afgewezen asielzoekers 'met onbekende bestemming vertrokken'. Zij zijn vermoedelijk de illegaliteit ingedoken.

Om uitgeprocedeerden te stimuleren het land te verlaten, zijn er vertrekpremies waarmee een migrant in het land van herkomst een nieuw bestaan kan opbouwen. Eerder waren er signalen dat Oekraïeners, Albanezen en Serviërs puur en alleen voor die regeling een asielverzoek in Nederland deden, om vervolgens met een zak geld huiswaarts te keren. De vertrekpremies voor die landen zijn om die reden geschrapt.

Staatssecretaris Dijkhoff stopt vanwege de oplopende aantallen Marokkanen in de asielopvang nu ook met de vertrekpremie voor Marokko, die maximaal 1950 euro bedraagt. Niet dat er veel Marokkanen zijn die van die regeling gebruik maakten- vijftien terugkeerders werden in 2016 op het vliegtuig gezet met 200 euro en vijf mensen kregen nog eens 1750 euro extra om in Marokko een nieuw bestaan op te bouwen. Maar het beeld dat er in Nederland een zak geld valt op te halen kan een aanzuigende werking hebben, en daar wil Dijkhoff vanaf.

'We moeten uitstralen dat ze hier niks te zoeken hebben', zegt de staatssecretaris. 'Het beeld mag niet bestaan dat iemand speciaal voor de vergoeding hier naartoe kan komen.' Ook Algerijnen, met 270 verzoeken in oktober de tweede groep asielzoekers, kunnen niet langer van de vertrekpremie gebruikmaken.

De Algerijnen en Marokkanen die zich nu in Nederland melden, komen relatief vaak via Duitsland, zegt Dijkhoff. Opvallend genoeg reisden zij in het najaar van 2015 nogal eens vanuit Marokko naar Turkije, om daar op een bootje naar Griekenland te stappen tussen de Syrische oorlogsvluchtelingen. Ook zijn er volgens het ministerie van Justitie nogal wat Marokkanen die eerder in Spanje een asielaanvraag deden.

Nu ze in Spanje of Duitsland aan het einde van de procedure zijn gekomen, proberen ze het in Nederland nog een keer. 'Er wordt geshopt', zegt een woordvoerster. Dat is juridisch zinloos, omdat het zogenoemde Dublin-akkoord bepaalt dat een asielverzoek moet worden behandeld in het eerste EU-land van aankomst. In zo'n geval stuurt Nederland de migrant terug naar het eerste land waar de persoon is geregistreerd.

Dijkhoff komt binnenkort met extra maatregelen om asielzoekers uit veilige landen te ontmoedigen, maar wilde daar dinsdag nog niks over zeggen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden