Vertrekkend voorzitter Radboud Universiteit waarschuwt: 'Het academisch bestuur loopt leeg'

Minister Jet Bussemaker moet zich toch eens achter de oren krabben over de leegloop onder universitaire bestuurders. Dat zei fysicus Gerard Meijer maandag bij zijn afscheid als voorzitter van de Radboud Universiteit. 'Het ontbreekt aan politieke rugdekking', aldus Meijer, die voor ruim vier jaar terugkeert naar zijn oude werkgever, het Max Planck-instituut in Berlijn.

Gerard Meijer, scheidend voorzitter van de Radboud Universiteit Nijmegen. Beeld Radboud Universiteit

Wat is het probleem?

'De feiten spreken voor zich. Ik was met vier jaar als collegevoorzitter een van de oudst zittende bestuurders in universitair Nederland geworden. Voorzitters, rectores, secretarissen, er is een enorm verloop. Mensen hebben er geen zin meer in, lijkt het wel.'

Hoe komt dat, denkt u?

'Er is een gevoel dat de politiek ons te gemakkelijk laat vallen. Vooral hoe de bezetting van het Maagdenhuis (de bezettingen in 2015 - red.) vanuit Den Haag is afgehandeld, heeft veel onrust veroorzaakt. Mensen werden weggezet als plucheplakkers en graaiers. Dat heeft veel pijn gedaan. Zeker wanneer je, zoals ik, bent binnengehaald als een internationaal gerenommeerd wetenschapper die de wetenschap opgeeft voor de universiteit. Ik kan er nog emotioneel over worden.'

Een gebrek aan waardering.

'Ook letterlijk. De Nederlandse universiteiten zijn vermoedelijk de meest genivelleerde bedrijfstak van het land, waar de topsalarissen maar driemaal boven het gemiddelde liggen. Niemand durft het hardop te zeggen, maar ik noem het doorgeschoten. Op deze manier kun je goeie bestuurders niet vasthouden. En binnenkort trouwens ook de toponderzoekers niet meer.'

U gaat toch niet weg vanwege het geld?

'Absoluut niet, en zet dat dus ook niet boven het stuk, want dan is het meteen weer de graaiende bestuurder Gerard Meijer. Nee, je doet je werk omdat het respect geeft, omdat het leuk is, omdat het nuttig is. Maar als dat allemaal niet zo mooi uitpakt, wordt hoe het betaalt vanzelf ook een onderwerp.'

U hebt spijt van uw Nijmeegse avontuur?

'Helemaal niet, het besturen van een complexe organisatie als een universiteit is een heer leerzame ervaring, die ik zeker in de toekomst nog kan gebruiken. Uiteindelijk miste ik vooral de mogelijkheid om concreet iets te doen. Besturen is veel papier en veel praten, vaak zonder dat er veel gebeurt.'

Gerard Meijer (rechts) bij een Actualiteitencollege op de Radboud Universiteit in Nijmegen in 2015. Beeld Julius Schrank / de Volkskrant

U onderhandelde de laatste jaren namens de Nederlandse universiteiten met wetenschappelijke uitgevers als Elsevier, over hun dure bibliotheekabonnementen en over open toegang. U ging er stevig in, was het verhaal.

'Ik ging er vooral feitelijk in: waarom betalen we die uitgevers zoveel en waarvoor eigenlijk? Dat kun je stevig noemen. Ik denk achteraf dat we er eigenlijk nog harder in hadden moeten gaan. De deal met Elsevier gaat mij nog niet ver genoeg, vooral waar het open toegang van de bladen betreft.'

U bent ontevreden?

'Niet ontevreden, maar ook niet voldaan. De deal die er ligt, was het maximaal haalbare als je het front van de universiteiten intact wilde houden. Maar eigenlijk is het nog onvoldoende. In een tijd dat alles online staat, zijn abonnementen achterhaald. Open acces is onvermijdelijk, alleen houdt Elsevier liever alles bij het oude.'

U gaat nu naar het Max Planck instituut in Berlijn. In Duitsland lopen de discussies met Elsevier en andere uitgevers nu trouwens ook net hoog op.

'Deels is dat naar Nederlands voorbeeld: de instellingen treden in één front op. Dat werkt. En het aardige is misschien wel dat ik net gevraagd ben om in de Duitse onderhandelingsdelegatie met Elsevier plaats te nemen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden