Vertrek van Amber Rudd verzwakt positie van May nog verder

Vijf vertrokken ministers binnen een half jaar tijd. Van het mantra ‘sterk en stabiel’ waar de Britse premier Theresa May een jaar geleden menig kiezer in slaap suste in de verkiezingscampagne is weinig over. 

Van het mantra 'sterk en stabiel' van de Britse premier Theresa May is weinig over. Foto Getty

De minderheidsregering-May hobbelt van crisis naar schandaal, van affaire naar fiasco, terwijl het horloge van EU-onderhandelaar Michel Barnier verdertikt. Het aftreden, zondagavond, van minister van Binnenlandse Zaken Amber Rudd is de zoveelste beproeving voor May, die de architect was van het Windrush-fiasco, waarvoor haar opvolger het boetekleed heeft aangetrokken.

Het was zoals wel vaker in de politiek uiteindelijk niet het schandaal zelf dat de val veroorzaakte, maar een leugen. Of zoals Rudd het zelf zag in haar ontslagbrief aan May: ‘een onbedoelde misleiding’. In een verhoor bij een parlementscommissie had Rudd woensdag verklaard dat haar ambtenaren geen streefcijfers hanteren bij het uitzetten van illegale immigranten. Dat bleek onjuist te zijn. Er doken memo’s op waarin Rudd werd bijgepraat over dit eens door Labour geopperde en door May ingevoerde beleid. Rudd, voorheen JP Morgan-bankier, zei ze te niet te hebben gezien.

'Ambitieus maar haalbaar'

Zaterdag openbaarde The Guardian een brief waarin Rudd haar bazin ervan verwittigde dat een streefcijfer ‘ambitieus maar haalbaar’ is. Hierop nam ze ontslag, iets wat ze volgens velen al had moeten doen, nadat bekend was geworden dat Britse ouderen van Caribische komaf door de immigratiedienst, werkend met streefcijfers, opeens als illegalen werden behandeld. Mensen die al bijna hun hele leven als Brits onderdaan op het eiland woonden maar zich niet officieel geregistreerd hadden, verloren huizen, banen en recht op zorg. Sommigen zitten nu in hun land van herkomst, ver van kun kinderen.

Vanaf het begin legde Rudd, die de artikelen in The Guardian over deze tragedie niet bleek te hebben gezien, de schuld bij de ambtenarij. Het lekken van de memo’s en May-brief was mogelijk een wraak van haar ondergeschikten. De reden dat Rudd maar niet aftrad wegens dit ongekende schandaal was omdat May dan in de problemen zou komen. Immers, die heeft zes jaar lang het enorme ministerie bestuurd, een departement dat van oudsher bekend staat als een begraafplaats voor politici. Het vijandige klimaat tegen illegale immigranten is een erfenis van May.

Komt-tijd-komt-raadaanpak

In het weekeinde had minister van Gemeenschappen en Lokaal Bestuur Sajid Javid – de eerste Britse bewindsman van Aziatische komaf – druk op zijn collega gezet. ‘Ik dacht: dit had mijn moeder kunnen overkomen… mijn vader… mijn oom… mijzelf,’ zei hij over de Windrush-affaire. Deze zoon van een Pakistaanse immigrant en buschauffeur is maandag benoemd tot de opvolger van Rudd. Een tactische zet van May, die ziet dat de Conservatieven door deze gure episode als racistisch worden gezien. Er komen gemeenteraadsverkiezingen aan, donderdag al.

Na het opruimen van Mays Windrush-puinhoop belooft Javid, zo zei hij maandag in het Lagerhuis, de registratie van drie miljoen Europese burgers in goede banen te leiden. Daarover begint Brussel zich nu ernstig zorgen te maken, Guy Verhofstadt voorop. Rudd heeft gezegd dat dit voor Europeanen net zo gemakkelijk wordt als het openen van een account bij L.K. Bennett, de modezaak waar Theresa May handtassen en schoenen koopt.

Dat laatste typeert de houding van de Britten, die het Brexit-proces met een zorgeloze komt-tijd-komt-raadaanpak lijken te benaderen, terwijl Brussel zich nauwgezet voorbereidt, elke letter op papier zet en werkt met een blauwdruk. Deze week gaat Mays kabinet weer verder discussiëren over de vraag tussen een Douaneunie en een Douanepartnerschap. Op bezoek in Ierland waarschuwde EU-hoofdonderhandelaar Barnier maandag dat de Brexit-besprekingen dreigen stuk te lopen, waarna de DUP-leider Arlene Foster – Mays onverschrokken gedoogpartner  zei dat de Fransman weinig begrijpt van de unionisten.

Levendige discussies

De discussies zullen levendig zijn, zeker na berichten dat Brexit-minister David Davis af wil van het hoofd van de Britse onderhandelingsdelegatie Ollie Robbins. Die koerst af op een donzige Brexit, profiterend van de zwakte van zijn bazin. May zal haar protegee Amber Rudd missen  de minister die haar collega’s op het partijcongres maande te gaan staan applaudisseren toen Mays toespraak veranderde in lijdensweg. In een jaar tijd heeft May haar parlementaire meerderheid verloren, haar twee topadviseurs, meerdere stemmingen in het Hogerhuis en drie van haar beste politieke vrienden: Fallon, Green en nu Rudd.

De promotie van Javid  een euroscepticus maar geen Brexiteer  betekent dat het eurogezinde kamp binnen het kabinet zwakker is geworden. Wanneer Rudd zich op de groene Lagerhuisbankjes aansluit bij de Conservatieve rebellen die bij de interne markt en de douaneunie willen blijven - dus een Brexit voorstaan die eigenlijk geen Brexit is – gaat May nog meer problemen krijgen. De bewoonster van Downing Street 10 begint zodoende trekken te krijgen van de zwarte ridder uit Monty Python’s Holy Grail, die stuk voor stuk zijn ledematen verliest en ‘Het is maar een vleeswond!’ blijft roepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.