Vertoonde spel meer dan eens toevalsvoetbal

Nu de groepsfase is afgerond, is het tijd voor een terugblik. Wat opvalt is dat geen enkel duel in 0-0 is geëindigd, dat het spel eerder onderhoudend is dan geweldig en dat de arbitrage scherper mag. Deel 1 van Euro 2012 in vogelvlucht.

De nul-nul is weg, verdwenen in het niets; 24 duels zijn gespeeld op Euro 2012 en nog geen enkele keer was het 0-0. Is dat toeval?


Een beetje wel. In 2000 bijvoorbeeld, tijdens het EK in Nederland en België, waren er 65 treffers in deze fase van het toernooi, vijf meer dan nu na 24 duels, maar toen was het al twee keer 0-0 geweest.


Toch is het ook niet helemaal toevallig dat in alle duels is gescoord, waarbij niet eenmaal uit een strafschop. Het is bovendien goed voor de reputatie van het toernooi. Hoeveel er ook gebeurt in een wedstrijd, een 0-0 geldt toch als saai, als voetbal zonder doel.


Het zijn over het algemeen open, aanvallende wedstrijden in Polen en Oekraïne, met mooie doelpunten, of ze nu door Zlatan, Gomez, Lewandowski, Wellbeck of, vooruit, Van der Vaart en Van Persie zijn gemaakt. Maar het vertoonde spel is ook meer dan eens een soort toevalsvoetbal.


De ene ploeg heeft de bal en trekt met redelijke overtuiging ten aanval. Als de aanval strandt, doet de tegenstander hetzelfde. Het is omschakeling na omschakeling, zoals dat in jargon heet. Een sprekend voorbeeld: Rusland leidt met 1-0 tegen Polen als Arsjavin weer eens richting doel dribbelt vanaf de linkervleugel.


Even slim de numerieke meerderheid uitspelen en de wedstrijd is beslist. Dan is Rusland de eerste kwartfinalist. Arsjavin passt niet helemaal zuiver, een Pools been onderbreekt de aanval en een paar seconden later maakt Blaszcykowski met een draaiend schot vanaf rechts met zijn linkervoet 1-1. Van het uitstel van de Russische kwalificatie komt uiteindelijk zelfs afstel, door de onverwachte nederlaag tegen de Grieken.


Het was tot nog toe vaak geen echt goed voetbal, maar eerder onderhoudend, leuk voetbal, met falende Nederlanders, aanvallende Italianen, teleurstellende Polen en Oekraïners, meevallende Engelsen, stugge Grieken, pech hebbende Zweden, goede Duitsers en wisselvallige Portugezen.


En als tegenwoordig iets leuk is, is de avond al half geslaagd. De krachtsverschillen zijn relatief klein. Zo eindigden alle zes duels in de groep van Nederland met slechts één doelpunt verschil.


Gelukkig wint de beste ploeg over het algemeen, waarbij het wel een beetje moet meezitten met de arbitrage. Als Kroatië de strafschop krijgt die het verdient, was Europees- en wereldkampioen Spanje misschien al uitgeschakeld. Als de 1-1 van Devic voor Oekraïne gewoon telt omdat de bal achter de doellijn was, resteert meer tijd voor de noodzakelijke overwinning op Engeland.


Als Nederland gewoon een strafschop krijgt tegen de Denen omdat Jakobsen de bal binnen een seconde twee keer met de arm speelt, is het gewoon 1-1 (hoewel?) en krijgt het toernooi misschien een iets ander gezicht voor Oranje, met een punt op zak voor de duels met Duitsland en Portugal. Maar dat is allemaal niet gebeurd, en vanaf vandaag beginnen dus de kwartfinales zonder Nederlander, want scheidsrechter Björn Kuipers kreeg te horen dat hij geen wedstrijd meer krijgt.


De wedstrijden zijn, achtereenvolgens: Tsjechië - Portugal (Warschau, vandaag), Duitsland - Griekenland (Gdansk, vrijdag), Spanje - Frankrijk (Donetsk, zaterdag) en Engeland - Italië (Kiev, zondag). Op het oog zijn dat mooie, klassieke wedstrijden. Alle vijf grote voetballanden zijn vertegenwoordigd, waar het om de clubcompetities gaat. Dat is de laatste jaren in landentoernooien weleens anders geweest.


Vijf zuidelijke landen doen nog mee, en slechts één van de vijf Oost-Europese deelnemers. De door de eurocrisis getroffen landen kunnen zich verluchtigen met een partijtje voetbal. Ze kunnen laten zien dat in voetballen andere verhoudingen gelden dan bij het afspreken van begrotingen en bezuinigingen.


De gastlanden zijn al na de groepsfase uitgeschakeld, net als dat vier jaar geleden in Zwitserland en Oostenrijk het geval was. Dat is jammer voor de inwoners van Polen en Oekraïne, die iets van hun interesse in het toernooi zullen verliezen. Qua voetbal zal niemand de landen missen, hoewel de dampende dubbelslag van Sjevtsjenko tegen Zweden melancholie wekte.


De UEFA zou zich moeten afvragen of het eerlijk en juist is gastlanden tot groepshoofd te verheffen, waarbij ze dubbel voordeel genieten. Niet alleen plaatsen ze zich door de organisatie automatisch voor het toernooi, andere groepen zijn automatisch sterker omdat de gastlanden te hoog worden ingeschaald. Want hoe slecht Oranje ook speelde, het was een beetje ongelijk verdeeld met vier landen uit de top-tien van de wereld in één groep.


Enfin, bij het volgende toernooi speelt die problematiek niet, want dan mag topland Frankrijk organiseren en is het aantal deelnemende landen bovendien opgevoerd tot 24, hetgeen betekent dat bijna de helft van Europa meedoet aan de eindronde. Het is een op het oog bizarre ontwikkeling waarvan vooral UEFA-voorzitter Platini het nut kan uitleggen.


Het toernooi begint vandaag dus min of meer opnieuw, met de kwartfinales; 90 minuten voetbal, eventueel verlenging, mogelijk strafschoppen.


Het schaken kan beginnen. Eens zien of Euro 2012 het nog zeven wedstrijden volhoudt de nul-nul te omzeilen. Dat zou pas écht opvallend zijn.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden