Vertalers verlaten de bakermat van Europa

De vertaaldienst van de Europese Commissie verlaat het ‘JECL’-gebouw, de bakermat van de Europese instellingen. De sloophamer wacht voor het kolossale labyrint....

Van onze correspondent Bart Dirks

Afhankelijk van de ingang die ze kiest, moet Monique Delhaise op weg naar haar oude werkkamer de lift nemen naar de vierde of vijfde verdieping. Het pand van de vertaaldienst van de Europese Commissie, in het hart van de Europese wijk in Brussel, is een doolhof met dubbele gangen, verborgen trapjes en, althans voor wie de weg weet, snelle sluiproutes.

‘De verhuizers raken constant de weg kwijt’, zegt Delhaise. ‘Ze moeten meubels en dozen via trapjes sleuren om de liften te bereiken.’ Zelf is de Belgische een van de laatsten die deze week hun kamer hebben ontruimd. Het kantorenblok (80 duizend vierkante meter, drie ondergrondse, acht bovengrondse verdiepingen) is uitgestorven. De planten in de marmeren trappenhuizen moeten niet al te hard meer rekenen op water.

Als maandagavond de allerlaatste pc’s, stoelen en papieren zijn overgebracht naar de Genèvestraat in Brussel/Evere, hemelsbreed dichter bij het NAVO-hoofdkwartier dan de Europese wijk, wacht de bakermat van de Europese instellingen de sloophamer. Hier zetelde de eerste voorzitter van de Europese Economische Gemeenschap (EEG), de Duitser Walter Hallstein (1958-’67).

Het waren de pioniersjaren van de Europese integratie, met de zes grondleggers: de Benelux, Duitsland, Frankrijk en Italië. Sommige bordjes in de liften bleven er sindsdien naar verwijzen; ze waren in het Nederlands, Duits, Frans en Italiaans. Engels ontbrak.

Omdat in 1957 bij de ondertekening van het Verdrag van Rome geen definitieve vestigingsplaats werd vastgelegd voor de EEG, liet België het aan particuliere investeerders over om kantoren neer te zetten voor het prille samenwerkingsverband. In 1965 werkten er 3200 mensen voor de Europese instituties, verspreid over acht gebouwen in Brussel.

Anno 2006 bezitten en huren het Parlement, de Raad en de Commissie 77 kantoren in de Belgische hoofdstad, samen 1,5 miljoen vierkante meter groot. De bouw overlaten aan de particuliere sector was weliswaar pragmatisch, maar planologisch een ramp.

Het kantoor dat de vertaaldienst nu verlaat, werd neergezet door Royal Belge, later opgegaan in de verzekeringsmaatschappij AXA. De Europese Commissie betrok het zodra het klaar was. Het kreeg de weinig poëtische naam ‘JECL’, een verwijzing naar de omliggende straten: (avenue de la) Joyeuse Entrée, (avenue de) Cortenbergh en (rue de la) Loi (Wetstraat).

‘Nadat de Europese Commissie in 1967 verhuisde naar het Berlaymontgebouw, bleef het JECL belangrijk’, zegt Delhaise. ‘Hier zaten de vertalers, de medische dienst, de drukkerij en personeelszaken. Alle ambtenaren kwamen dus bij ons over de vloer en raakten de weg kwijt.’

Er was in de hoogtijdagen plaats voor ruim drieduizend werknemers. De vertalers zaten tussen houten schotten, om geconcentreerd te kunnen werken. ‘De meesten namen hun teksten toen op per dictafoon. Die bracht je dan naar de pool, ofwel de typekamer. Het klinkt primitief, maar het werkte toch heel snel’, vertelt Dik Huizing, een Nederlander die er in 1980 begon.

Later werden er echte kamers gebouwd. De functie bepaalde de grootte: een kamer met één raam was voor een vertaler, een kamer met twee ramen voor een afdelingshoofd of twee secretaresses, een directeur had recht op drie ramen. ‘Ik heb het tot twee ramen geschopt’, aldus Huizing.

Maar ook om de exacte locatie binnen het pand werd gestreden. De mooiste kamers keken uit op het immense Jubelpark, met de triomfboog die hoger is dan de Brandenburger Tor in Berlijn. Directeuren en de directeur-generaal die zich daar installeerden, moesten ’s zomers wel de brandende zon trotseren. Aan de voorzijde konden de werknemers alle demonstraties op het Schumanplein turven. Levendig, maar lawaaiig. De rustigste plaatsen keken uit op de driehoekige binnenplaats.

‘Ik keek uit op het postkantoor aan de Kortenberglaan’, zegt Huizing. ‘Weinig inspirerend, maar wel op het noorden en daardoor niet snel te heet.’

Deze week heeft hij zijn nieuwe werkplek in de Genèvestraat ingericht. Sinds donderdagmiddag werkt hij daar verder aan een vertaling over Belgische nucleaire installaties. ‘Natuurlijk voel je weemoed als je oude kantoor wordt gesloopt. We hebben nu een modern gebouw uit de jaren negentig. Dat labyrint had meer karakter, maar we missen vooral de lunchtentjes bij het Schumanplein.’

Het JECL gaat tegen de vlakte en waarschijnlijk bouwt eigenaar AXA er een groot conferentiecentrum voor de Europese Commissie. In feite verdringen de tolken dus de vertalers. Monique Delhaise: ‘Dat klopt, maar zo hebben we het eigenlijk nooit bekeken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden