Vertaler kan maar beter alle soaps volgen

Hoe vertaal je het kakofonische geschreeuw van deelnemers aan de Jerry Springer Show? Wat doe je met een Engelse woordgrap?...

Het poep- en piesverhaal van vorige week heeft niet alle lezers overtuigd, zo bleek uit de reacties. Wie afgelopen zondag naar de betreffende aflevering van Let Them Eat Cake heeft gekeken, heeft kunnen constateren dat de gravin DeVache met 'I had a small one in a vase' tien tegen één toch een (klein formaat) grote boodschap bedoelde. De verwarring over de 'movements' van Jennifer Saunders was dus gerechtvaardigd. In de opgave was ten onrechte gewag gemaakt van 'plassen'. Excuses hiervoor, ook namens het NOB. Overigens dekte de vertaling 'Ik heb me geledigd in een vaas' wel min of meer de lading.

Het nieuwe fragment kwam uit de NPS-serie Moesha. Hakeem komt met een vriend bij Moesha en Niecy om te vragen of ze mee gaan eten. Daar treffen ze de niet zo geliefde Alicia. Die zegt: 'I'm Alicia. So where are you taking us for lunch? I have a taste for Italian.' Hakeem antwoordt snedig: 'Oh, that's funny 'cause we had to budget for Dutch.'

'Dutch' staat in het Engels voor alles wat slecht, schrieperig of onecht is. 'Dutch courage' is jenevermoed, 'a Dutch comfort' betekent een schrale troost en 'Dutch gold' is klatergoud, om een paar van die negatieve uitdrukkingen te noemen. Cees Meinster vond in het woordenboek ook nog 'Dutch lunch': een eenpersoons portie koude vleeswaren. Hij vroeg zich af of Hakeem daar misschien op doelde, of toch op 'go Dutch', waarbij ieder voor zich betaalt. Het is het laatste.

Een greep uit de leuke vondsten die het niet gehaald hebben: Ik opteer voor Italiaans - Waar wij op teren is onze eigen zak (Bart Schoonenberg); Ik heb honger als een leeuw - Grappig, wij zijn zo arm als een rat (Peter Leusink); Ik heb zin in spaghetti - Maar we moeten wel de eindjes aan elkaar knopen (Arnoud van Foreest); Ik heb zin in een Italiaan - Sorry, maar wij willen gewoon eten (Imro Simmelink). De beste van de vertalingen in de categorie 'net-niet' vond Ondertitelaar! die van Otto Holzhaus: 'Ik hou van gado-gado. - Wat leuk. Wij van samsam.' Maar gado-gado is paradoxaal genoeg te Nederlands en valt daarom te veel op als vertaling.

De winnaars van deze week zijn Loek van den Wijngaard en Joke Avegaart-Van Gogh. De laatste kan na deze zoveelste zege waarschijnlijk zo aan de slag als ondertitelaar - als ze het niet stiekem al is. NOB-eindredacteur Martijn Kock heeft hun beider oplossingen gecombineerd tot: 'Ik ben Alicia. Waar gaan jullie ons op trakteren? Italiaans? - We dachten eigenlijk meer aan zelfbetaliaans.'

De kwaliteit van ondertitels hangt niet alleen af van de vaktechnische bekwaamheid van de vertaler. Bij soaps kunnen vertaalfouten ontstaan doordat de ondertitelaar simpelweg niet tot in de details weet wat voorafging, en er bij de eindredactie kennelijk ook niemand is die de continuïteit in de gaten houdt. Jolande Andriessen, die al elf jaar dagelijks naar The Bold and the Beautiful kijkt, schreef Ondertitelaar! dat bij B & B geregeld de plank wordt misgeslagen. Zo kon het gebeuren dat 'I broke the glasses' werd vertaald met 'Ik heb de bril kapot gemaakt', terwijl het had moeten zijn 'Ik heb de glazen laten vallen'. En 'I heard you gave Macy a ring' was vertaald met 'Ik hoor dat je Macy gebeld hebt' in plaats van met 'Ik hoor dat je Macy een ring gegeven hebt'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden