Vertalen

Wat?

Vertalen


Waarom?

Babel


De

schrijver?

Nee, de toren


Recensent?

Gustav


In opdracht van een uitgeverij vertaal ik weleens een boek, al heb ik daar niet voor doorgeleerd. Dat bezorgde mij aanvankelijk een kwaad geweten - waren er niet veel betere, echte, afgestudeerde vertalers die dit werk verdienden? - totdat ik mijzelf in de tegenovergestelde positie voorstelde. Ik heb filosofie gestudeerd, maar omdat ik zelf niet veel nadenk, kan ik het andere mensen die die studie niet hebben gevolgd maar wel nadenken, toch moeilijk kwalijk nemen als zij dingen opschrijven en vervolgens publiceren? Die redenering zal wel rammelen, maar ik ben vertaler, geen filosoof.


Ik word tijdens het vertalen - het gaat meestal om Engelse of Duitse non-fictie - door twee vragen of eigenlijk twee angsten geplaagd. De eerste ligt voor de hand: is er niet een betere vertaling te bedenken? Dat lijkt bijna dezelfde vraag als: kan ik wel vertalen? Ik bedoel iets anders. Het is het vermoeden dat het beter kan worden gezegd dan hoe het er staat, ook al staat het er al. Dat is een draak van een zin, maar ik ben vertaler, geen schrijver.


De tweede is: loopt er ergens een Hirsch in mijn vertaling rond? Alleen bij de gedachte krijg ik al plaatsvervangende schaamte. Die Hirsch heeft betrekking op een zeer beroemde blunder die W.F. Hermans heeft ontdekt (en waarover hij zich heerlijk vrolijk maakt). In een opstel in Klaas kwam niet bespreekt hij een vertaling van de Duitse filosoof Friedrich Nietzsche waarin sprake is van een hert. In het nawoord vraagt de vertaler zich af wat Nietzsche toch allemaal met dat hert bedoeld kan hebben, want filosofen schrijven niet zomaar wat. Helemaal niets, zo blijkt, omdat er in het Duits niet 'Hirsch', maar 'Hirt' staat, en 'Hirt' betekent niet hert, maar herder.


Dat het altijd erger kan, bewijst een foto die ik onlangs heb gezien. Op de pui van een Chinees restaurant staat de naam ervan niet alleen in het Chinees, maar ook in het Engels. Hoe het heet? Translation Server Error.


recensiekoning.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden