Verstrikt in Vandekeybus' universum

DANS


Ultima Vez/Wim Vandekeybus


In Monkey Sandwich is het slecht gesteld met la condition humaine.

Amsterdam -Je kunt de Vlaamse choreograaf en fotograaf Wim Vandekeybus (47) nooit betrappen op een eenduidig en rechtlijnig verhaal. Zelfs nu hij in Monkey Sandwich een twee uur lange speelfilm - soort van - op het podium brengt, gecombineerd met een live solo van de jonge danser Damien Chapelle (21), macrameet hij narratieve structuren tot een zich uitstulpend broccoliboompje. Als gulzige verhalenverzamelaar verknoopt hij visuele fantasieën tot een fascinerend, maar ook vermoeiend vlechtwerk.


Ontrafelen heeft weinig zin; je raakt hoe dan ook verstrikt. Op je in laten werken is het best, ook omdat de verhalenknoop prachtige beelden bevat. Bovendien toont Chapelle zich een krachtig performer: naakt zonder kwetsbaar te worden. Jong en sterk als hij is, heeft hij aan zichzelf genoeg tussen de windmachines, aquaria en papieren poppen. Bij vlagen flakkert hij op, blaast met de turbines van zich af en zuigt tegelijkertijd de filmbeelden naar zich toe.


In het eerste deel van de film stuurt een megalomaan regisseur zijn weifelende acteurs tijdens de voorbereiding van Shakespeares De Koopman van Venetië van het kastje naar de muur, met bizarre tips en verhalen. De autoritaire maniak (fraai vertolkt door Jerry Killick van Forced Entertainment) ondergraaft het fenomeen theater door zijn gal te spuwen over 'doen alsof'. Hij probeert zijn wanhopige acteurs te forceren tot echt handelen, daadwerkelijk iemand verorberen bijvoorbeeld. Onmogelijk. Maar deze Jerry luistert alleen naar zijn 'echte' visioenen.


In het tweede deel doet Vandekeybus een duik in deze visioenen. We betrappen Jerry, het fake-gehalte in het theater beu, als leider van een utopische gemeenschap, waarin hij twee rivieren, de Eufraat en de Tigris, wil samenvoegen. Vandekeybus figureert ook in het dorp, met zijn jongste zoon Iago (2): een ludiek staaltje 'hoopvolle toekomstverwachting'.


Het idealistische project mislukt echter door Jerry's verderfelijk leiderschap: de gemeenschap verdrinkt, inclusief Jerry's hoogzwangere vriendin (een mooie rol van de Nederlandse actrice Carly Wijs). Later belanden we in Jerry's waanbeelden vol schuld en berouw. In een futuristische omgeving ziet hij zich geconfronteerd met een (zijn?) pasgeboren drieling (die weer vaag verwijst naar een anekdote over drie bambie's in de buik van een neergeschoten hert). Ook is Jerry proefkonijn van zijn jagende vrienden, die elkaar eveneens overtroeven met verhalen. Alles eindigt in een kloof waarin Jerry medemensen (lees: dansers) moet neerknallen, en opeten. Kortom: la condition humaine staat er bij Vandekeybus slecht voor.


Af en toe synchroniseert de filmische overvloed met Chapelles solo op toneel. Als op doek iemand sterft, komt Chapelle naakt ter wereld. Hij doolt door niemandsland en evolueert van aap en varken tot vis en mens. Het applaus maakt uiteindelijk een geciviliseerd mens van hem: pas dan verschijnt hij in pak. Lastig is het wel, kijken naar film en performance tegelijk. Maar je krijgt er fascinerende thema's voor retour: verhaaltjes over verlies, vergissingen en de val van leiderschap.


Monkey Sandwich door Ultima Vez/ Wim Vandekeybus. 7/1, Stadsschouwburg Amsterdam. 11/1 Rotterdam, 26/1 Breda, 28 en 29/1 Haarlem en 22/3 Groningen. ultimavez.com


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden