Verstoorde toekomst

Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids.


Pensioen zit als het ware bevroren in een blok ijs. Wie meedoet aan een pensioenregeling, weet dus één ding zeker. Dat geld ziet u voorlopig niet meer terug. U kunt het ook anders zien: het zit veilig opgeborgen. U komt dus niet in de verleiding om er een auto voor te kopen.


Er kan zich ook een stroomstoring voordoen, waardoor het pensioen voortijdig smelt. Dat overkomt de alleenstaande dertiger Marga. Als zij aanklopt bij de gemeente voor een uitkering, krijgt zij nul op het rekest. Zij heeft geen recht op bijstand, omdat zij te veel vermogen heeft. Wie bijstand wil krijgen, mag niet meer dan 5.795 euro aan vermogen hebben (voor partners het dubbele). Het meerdere moet eerst opgemaakt worden.


Marga beschikt over een bankspaarrekening bij de Rabobank als aanvulling op haar pensioen. In de overeenkomst met de Rabobank staat dat het geld alleen op te nemen is als zij de pensioengerechtigde leeftijd bereikt.


Rabobank vertelt Marga dat het saldo op haar Toekomstspaarrekening 'buiten de vermogenstoets in het kader van de Bijstandswet' valt. De gemeente zegt dat dit bedrag wel degelijk meetelt. En helaas, die weet het beter dan de bank.


Als u pensioen opbouwt via een werkgever, dan is het in beton gegoten. Dit is een zogenoemd tweedepijlerpensioen en dat wordt afgeschermd door de Pensioenwet. Daar kan de gemeente dus niet aankomen.


Anders is het als u zelf een aanvullend pensioen opbouwt, via een lijfrenteverzekering of bankspaarrekening. Dan is er sprake van een derdepijlerpensioen. Dat pensioen wordt niet beschermd.


De gemeente hoeft overigens het pensioen niet op te eisen. Als Marga haar zaak goed bepleit, kan de gemeente het toekomstpotje ongemoeid laten op grond van het individualiseringsbeginsel. Als de gemeente het pensioen uit de derde pijler toch opeist, levert het niet veel op. Er moet eerst inkomstenbelasting over betaald worden, plus een boete van 20 procent voor het vervroegd opnemen.


Honderdduizenden mensen kunnen geconfronteerd worden met de plicht hun pensioen op te eten als zij in de bijstand komen. Bijna 10 procent van alle werknemers heeft geen pensioenregeling. Een miljoen zelfstandigen kunnen ook niet terecht in de tweede pijler. En dan zijn er nog vele werknemers die net als Marga aanvullend op hun arbeidspensioen iets bijsparen.


Vorig jaar heeft voormalig staatssecretaris Paul de Krom beloofd te onderzoeken of het pensioen uit de derde pijler misschien toch buiten beschouwing moet blijven bij de bijstand. Het onderzoek is nog altijd niet gepresenteerd, laat staan dat er een wetsaanpassing in zicht is. Bij een stroomstoring kan het pensioen gewoon wegsmelten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden