MediaIn Zuid-Afrika

Versoepelen lockdown: ‘Het is in jullie handen’

Terwijl in Europa de lockdown mondjesmaat wordt afgebouwd, verwacht Zuid-Afrika de cornonapiek niet eerder dan in september. Toch wordt door de regering meer ruimte geboden. 

Mensen dragen mondmaskers in de rij voor eten. Beeld Reuters

Zuid-Afrikanen slaken een zucht van verlichting: na meer dan twee maanden mogen ze weer naar universiteiten, kerken en drankwinkels. De versoepeling van de strengste lockdown op het Afrikaanse continent geeft marktlui, winkeliers en huishoudelijk werkers ook de kans om aan de slag te gaan, zonder dat er nog iemand rekening hoeft te houden met een avondklok. Grenzen blijven dan wel dicht en groepceremonies voor mannenbesnijdenis zijn er voorlopig niet bij, de nieuwe situatie voelt volgens de Zuid-Afrikaanse website News24 toch als een ‘bevrijding’.

Deze bevrijding komt wel op een pikant moment: ‘Voor de verwachte piek aan infecties’, zoals nieuwssite Daily Maverick opmerkt, ‘terwijl andere landen uit lockdown zijn gegaan na hun piek.’ Lijkt in Nederland bijvoorbeeld de eerste virusfase voorbij, Zuid-Afrika bereikt zijn top naar verwachting pas in september. Vrijdag meldde Zuid-Afrika 1.837 nieuwe besmettingen, de meeste in één dag sinds het land begin maart zijn eerste geval had ontdekt. Bij elkaar zijn ruim dertigduizend mensen besmet – meer dan waar ook in Afrika – en bijna zevenhonderd patiënten overleden.

Dat Zuid-Afrika uitgerekend nu de teugels laat vieren, heeft alles te maken met de economische ravage die is aangericht door het wedpaard van de superstrenge lockdown. Door in maart meteen hoog in te zetten met maatregelen, heeft Zuid-Afrika de ergste coronaklap weten uit te stellen, maar de prijs die het land betaalt voor deze ‘vertraging’ is haast niet meer op te brengen. De lockdown wordt ‘slachtoffer van zijn eigen succes’, waarschuwde Mosa Moshabela, hoogleraar openbare gezondheidszorg aan de universiteit van KwaZulu-Natal, in april al.

De economische en sociale tol domineert al weken het nieuws in Zuid-Afrika, tv-verslaggevers en fotografen richten hun camera’s op de tienduizenden zwarte en gekleurde townshipbewoners die bij toerbeurt wachten op voedselrantsoenen. Groeiden in 1994 beelden van lange rijen wachtenden uit tot symbool van Zuid-Afrika’s eerste vrije stembusgang, een kwart eeuw later bewijzen mensenrijen vooral hoe extreem ongelijk de welvaart verdeeld is gebleven. 7 miljoen banen dreigen er volgens de regering verloren te gaan: in plaats van een op de drie, zit straks misschien zelfs een op de twee Zuid-Afrikanen zonder werk. De nood is zo hoog dat werkgevers en vakbonden, volgens tijdschrift African Business Magazine ‘vijanden’ sinds de apartheid, gezamenlijk pleiten voor versoepeling van de lockdown.

President Ramaphosa met een mondmasker.

Nu zij hun zin krijgen, moet Zuid-Afrika zich volgens president Cyril Ramaphosa instellen op de ‘nieuwe realiteit’, waarin het coronavirus nog geruime tijd zal rondwaren. Onze ‘grootste behoefte’ is extra ic-bedden, zei Ramaphosa zondag tegen journalisten. De 3.500 bestaande ic-bedden moeten ‘exponentieel’ worden aangevuld, tot 25.000 in september.

In ruil voor de verzachting van de lockdown zullen Zuid-Afrikanen blijven meewerken aan de coronastrategie van de regering, hoopt Ramaphosa. Mocht het coronavirus een uitschieter vertonen in een deel van het land, dan kan daar worden besloten tot een aanscherping van de lockdown. Ramaphosa deed vorige week een beroep op de bevolking door de woorden te herhalen waarmee Nelson Mandela in 2008 Zuid-Afrikanen aanspoorde om hun verantwoordelijkheid te nemen voor een betere toekomst: ‘Het is nu in jullie handen.’

Ramaphosa hoeft niet te rekenen op bijval van Lukhona Mnguni, opiniemaker op de website News24. Volgens Mnguni stelt Ramaphosa Zuid-Afrikanen bloot aan gezondheidsrisico’s door nu de lockdown te versoepelen. In plaats van ‘het is nu in jullie handen’, had Ramaphosa moeten zeggen: het is ‘ieder voor zich.’

Mark Schenkel is correspondent in Kampala.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden