InterviewMicha de Winter

Versoepelde examens? Investeer liever in extra herkansingen en extra bijles, zegt deze hoogleraar pedagogiek

Wiskundeles aan 6 VWO op het Gerrit Rietveldcollege in Utrecht.  Beeld Raymond Rutting
Wiskundeles aan 6 VWO op het Gerrit Rietveldcollege in Utrecht.Beeld Raymond Rutting

Na maanden van beierende noodklokken in het onderwijsveld is de kogel nu dan eindelijk door de kerk: de eindexamens in het voortgezet onderwijs gaan definitief door. Wel worden de eisen versoepeld. Zo slaagt een leerling ook met een extra onvoldoende voor een niet-kernvak en krijgen leerlingen recht op een extra herkansing. Met de versoepeling van de eisen hoopt onderwijsminister Arie Slob, zo liet hij de donderdag weten, de slagingskans voor eindexamenkandidaten te verhogen.

Een magere oplossing, vindt Micha de Winter, emeritus hoogleraar pedagogiek aan de Universiteit Utrecht. Volgens De Winter zijn de maatregelen lang niet voldoende. ‘Dit is weinig daadkrachtig.’

Hebben we te weinig vertrouwen in deze lichting eindexamenkandidaten of zijn ze echt in een achterstand afgegleden?

‘Of ze afgegleden zijn, kan alleen blijken als je ze de eindexamens laat afleggen. Maar de zorgen zijn heel reëel. Deze lichting mag zeker niet worden onderschat, maar je moet wel goed kijken naar de voorbereiding die nodig is voor het eindexamen. Als die voorbereiding via onderwijs op afstand niet voldoende was, dan moeten we als samenleving deze kinderen helpen om eventuele achterstanden in te halen.’

Welke eindexamenkandidaten mogen vooral vrezen dat ze dit jaar de vlag en rugtas niet kunnen uithangen?

‘Ik maak me het meeste zorgen over leerlingen die thuis onvoldoende mogelijkheden tot hun beschikking hadden om het onderwijs online goed te kunnen volgen, omdat er bijvoorbeeld te weinig rust en ouderlijke ondersteuning is.

‘Maar in het algemeen speelt nu ook het probleem dat je als jongere de motivatie om te leren helemaal uit jezelf moet halen. Vaak mis je als puber nog het zelfregulerend vermogen om je leven helemaal zelfstandig te organiseren. Plannen en prioriteren worden geregeld in je frontale cortex, en die is bij pubers nog niet voldoende ontwikkeld. Ze hebben actieve aandacht van docenten en ouders nodig om hun gedrag te helpen reguleren.

‘Normaal treden docenten en ouders dus op als tijdelijke frontale cortex, en als dat wegvalt door online onderwijs en indirecte feedback, dan kunnen veel leerlingen door het ijs zakken. En dan kun je wel zeggen dat een leerling zich te weinig heeft ingespannen of te vaak in bed lag, maar leraren leren niet voor niets hoe ze leerlingen moeten motiveren. Dat is een heel belangrijk onderdeel van het vak.’

Leerlingen mogen een extra onvoldoende wegstrepen voor een niet-kernvak. Maar dat vindt u dus geen goede oplossing.

‘Dan verlaag je de norm en dat kan aan ze blijven kleven. Het is ook echt te weinig. Laat leerlingen het eindexamen maar doen. Geef ze na afloop, desnoods in en vlak na de zomervakantie, de mogelijkheid om wel twee of drie extra herkansingen te doen als dat nodig is. En biedt dan bijles aan álle kinderen, want kinderen van rijke ouders kunnen al jaren terecht bij commerciële bedrijven die bijles aanbieden. Scholen moeten die extra trainingen dan zelf regelen.’

Maar doorwerken in de zomervakantie, terwijl docenten al grote werkdruk ervaren...

‘Er zijn een heleboel studenten met veel ervaring die iets kunnen en ook heel graag wíllen bijdragen. Als je deze studenten in de zomer inzet, dan ontlast je de docenten én kunnen studenten wat bijverdienen. Normaal hebben ze hier een daar een baantje in de horeca, een branche die nu op zijn gat ligt − ik zie dus alleen maar een win-win situatie. Maar we moeten als samenleving dringend extra investeren zodat er geen verloren generatie ontstaat.’

‘Verloren generatie’, ‘coronadiploma’: vreten zulke termen ook niet aan het zelfvertrouwen van deze lichting eindexamenleerlingen?

‘Ik wil juist voorkomen dat deze generatie zieliger wordt gevonden dan andere generaties. Daarom moet je niet aan verlaging van normen doen, dat stigmatiseert ze juist. Kinderen moeten goed voorbereid zijn. En als wij hen daar niet ruimhartig in tegemoetkomen, dan doe je veel kinderen tekort en vergroot je de ongelijkheid in de samenleving. Dat kan uiteindelijk veel frustratie en woede opleveren, terwijl het niet nodig is. Je hoeft alleen te investeren in extra herkansingen en extra bijles. Dat kost veel geld, maar dat helpt en is rechtvaardig.’

Lees ook:

Het kabinet versoepelt dit jaar de eisen voor eindexamenkandidaten in het voortgezet onderwijs. Leerlingen mogen straks één vak niet mee laten tellen voor hun eindscore, waardoor het makkelijker wordt om te slagen. Hier leest u meer.

Drie weken geleden presenteerde minister Arie Slob (voor basis- en voortgezet onderwijs, ChristenUnie) zijn ‘nationaal programma onderwijs na corona’. Daarover leest u hier.

Enkele dagen daarna debatteerde de Tweede Kamer met Slob. Hij zei toen opnieuw dat de eindexamens door zouden gaan en beloofde aanpassingen voor de krokusvakantie bekend te maken. U leest dat hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden