InterviewMichael Persson en Anne van Driel

Verslag doen van Biden vs. Trump: ‘Na de uitslag gaat iets spannends gebeuren, dat is bijna zeker’

Kijk voorbij de bizarre rally’s en de ophefmakende tweets - dan vind je wat er echt interessant is aan Trump versus Biden. VS-correspondent Michael Persson en zijn collega én partner Anne van Driel vertellen hoe ze verslag doen van de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Verslaggevers Michael Persson en Anne van Driel aan het werk aan hun keukentafel in New York.Beeld Olek Persson

‘Vooral heel veel negeren,’ zegt VS-correspondent Michael Persson. Het is zijn antwoord op de vraag hoe je als verslaggever het hoofd biedt aan de vloedgolf aan gebeurtenissen in aanloop naar de verkiezingen in de VS. ‘Zelfs de ziekte van Trump hebben we alleen de eerste dagen groot beschreven. Meer van hetzelfde laten wij lopen. Dat is vooral ophef en ruis.’

Van Driel: ‘De kandidaten roepen van alles, president Trump twittert natuurlijk ontzettend veel. Niet elke uitspraak hoef je te volgen. Je kijkt: wat kan daadwerkelijk consequenties hebben voor het leven van de kiezers.’

Persson: ‘Je kan inhoudelijk wel vertellen over de debatten en de standpunten van de kandidaten, dat heeft Anne voornamelijk gedaan. Maar je wilt niet te dicht op de voet van de campagne zitten, dat is één groot spel. In Nederland ga je ook niet naar elke CDA-bijeenkomst. Hier is een rally spectaculairder: Trump roept van alles, danst en zingt mee met de muziek. Daar kan je heel gebiologeerd naar kijken, maar als je dat doet mis je andere dingen die het meer waard zijn tijd in te steken.’

Michael Persson is VS-correspondent voor de Volkskrant en verslaat dan ook de presidentsverkiezingen. Maar sinds twee maanden heeft hij ondersteuning uit bijzondere hoek - zijn collega én partner Anne van Driel. ‘Michael schrijft sneller dan zijn schaduw, maar zelfs hij had bij deze verkiezingen hulp nodig’, zegt Van Driel.

Volg de Amerikaanse presidentsverkiezingen

Kan Democratische presidentskandidaat Joe Biden president Donald Trump van een tweede termijn afhouden? En in welke mate beïnvloedt de uitkomst van deze race het leven in Europa? U leest het in ons dossier.

Dat betekent wel dat het van vroeg tot laat in huis alleen maar gaat over de Amerikaanse politiek. Van Driel schreef hiervoor over kunst, en dat was wel een verschil. Van Driel: ‘We praatten altijd al veel samen over werk, maar nu we hetzelfde onderwerp verslaan en er zo’n constante stroom van nieuws is, houdt het nooit op. Wij openen alle twee onze mail als we nog in bed liggen en vanaf dat moment gaan we ook tegen elkaar praten. Nu denk ik voor het eerst wel eens: nu even niet!’

Persson: ‘Maar: we zitten wel samen op de eerste rij van de geschiedenis. Je voelt je op dit soort momenten extra nuttig als journalist.’

Wat vinden jullie nu vooral interessant aan deze verkiezingen?

Persson: ‘Onze aandacht ligt op dit moment vooral bij het stemproces, iets wat nooit eerder ter discussie stond en nu wel. Trump beschuldigt de Democraten bij voorbaat van fraude.’

Voor de zaterdagkrant van afgelopen weekend schreven Van Driel en Persson een stuk over een gerelateerde vraag: wat als Trump weigert te vertrekken, zoals hij heeft gedreigd? In de Amerikaanse grondwet staat namelijk niets dat dit tegenhoudt. Van Driel: ‘Dat vond ik schokkend.’

Persson draait naar zijn vrouw: ‘Sinds jij over Amerikaanse politiek schrijft, schrik jij volgens mij nog meer van hoe het land werkt en hoe het systeem in elkaar zit.’

Van Driel: ‘Het is soms echt ontluisterend. De vraag of een president in staat is de macht te behouden als hij niet de verkiezingen wint - je verwacht toch dat Amerikanen daar beschermd tegen zijn.

‘De tactiek van Trump om te kunnen blijven werkt wel alleen als hij met een kleine marge verliest. Michael en ik zijn er over het algemeen geen voorstander van om naar de peilingen te kijken, omdat die onbetrouwbaar zijn en vaak binnen de foutmarge vallen. Maar Biden loopt inmiddels steeds meer uit in de peilingen, wat het gevaar iets kleiner maakt dat Trump met verlies kan blijven zitten.’

Persson: ‘Maar als we het land in gaan en met mensen praten merken we dat zowel Republikeinen als Democraten zich er zorgen over maken. Tot en met de extreme vrees dat het in geweld gaat eindigen.’

Trump voert ook een haatcampagne tegen media die kritiek op hem hebben en lijkt weinig respect te hebben voor journalistiek. Merken jullie daar iets van in jullie werk?

Van Driel: ‘Volgens mij heeft hij ons werk op twee manieren beïnvloed. Ten eerste ben je als verslaggever veel tijd kwijt met checken of de dingen die gezegd worden wel kloppen, omdat Trump, maar ook andere Republikeinen, veel onwaarheden vertellen. Daarnaast merken we dat, als je het land ingaat, aanhangers van Trump een stuk minder bereid zijn om met je te praten.’

Persson: ‘Amerikanen zijn normaal heel bereidwillig om te spreken, ze willen hun verhalen graag kwijt. Mijn voordeel is dat ik een buitenlandse journalist ben en niet in te delen in een van de politieke vakjes van de Amerikaanse maatschappij. Ik ben iets minder gevaarlijk voor hen. Toch merk je dat mensen vaker anoniem willen praten, omdat ze bang zijn voor waar het terecht komt. Daarbij zijn sommige mensen echt vijandig.

Verslaggevers Michael Persson en Anne van DrielBeeld Olek Persson

‘Bij mij komt dat gelukkig nog niet heel vaak voor. Maar als journalisten van CNN of NBC in de buurt van Trump-supporters zijn, werkt dat als een rode lap op een stier. En hier in New York zijn groepen orthodoxe joden nu heel opstandig in New York omdat ze niet in lockdown willen. Hier worden soms ook journalisten achtervolgd en gewelddadig bejegend.’

Sommige media worden beschuldigd van een anti-Trump agenda, terwijl aan de andere kant wordt verweten dat de president te veel aandacht krijgt van media. Hoe houd je als journalist daar een balans in?

Persson: ‘Het mooie aan ons vak is dat je nooit hoeft te zeggen of iets goed of slecht is. Je kan schrijven hoe het land op iets reageert, maar je hoeft geen waardeoordeel te geven. Ik vind dat je in beschrijvingen heel feitelijk moet zijn. En precies. Mensen verdedigen Trump wel eens met: ja hij liegt, maar alle politici liegen. Feitelijk klopt dat ook, maar de vergelijking klopt niet. Daar moet je dan echt kwantitatief in zijn en zeggen: hij liegt echt heel veel meer. Dat is verder geen waardeoordeel, dat is een feitelijke constatering.’

En de hoeveelheid aandacht die Trump en Biden ieder krijgen, moet je daar als redactie rekening mee houden?

Van Driel: ‘We proberen er bij de verkiezingen op te letten dat we de aandacht een beetje verdelen over de kandidaten. Maar je merkt waarschijnlijk wel in onze verslaggeving dat Biden tot dusver iets minder aandacht heeft gekregen. We hebben de inhoud van zijn plannen een paar keer beschreven, maar op een gegeven moment kun je daar niet meer over zeggen zonder in herhaling te vervallen. Biden trekt zelf ook bewust minder de aandacht. En Trump is de president, wiens uitspraken op dit moment meer invloed kunnen hebben.

‘Door het kamp-Trump worden momenteel wel veel pogingen gedaan om de aandacht op Biden te vestigen, via het gerommel van zijn zoon Hunter. Maar dat hebben we eerder opgeschreven, en de nieuwe onthullingen komen tot dusver uit verdachte bron, namelijk oud-burgemeester van New York Rudy Giuliani en Trumps voormalig adviseur Steve Bannon.’

Persson: ‘Dat zijn bewezen verkopers van onzin. Flood the zone with shit, heeft Bannon ooit gezegd over hoe een politicus moet omgaan met media - ‘overspoel ze met stront’. Zoals we een paar jaar geleden het Steele-dossier maandenlang uit de krant hielden [het rapport met belastende informatie over Trump van voormalige Britse spion Christopher Steele, met het spraakmakende detail dat Trump Russische prostituees voor plasseks zou hebben ingehuurd, red.], zo moeten we hier ook terughoudend mee zijn.’

Waarom moeten wij in Nederland eigenlijk deze verkiezingen op de voet volgen? Amerika is ook maar één land.

Persson: ‘Klopt, daar zijn we ons van bewust. Onze chef Buitenland Marjolein van de Water weet als voormalig correspondent Latijns-Amerika heel goed dat de wereld groter is dan alleen Nederland en Amerika. Als je vraagt: zouden we hierover schrijven als het een ander deel van de wereld betrof, en het antwoord is nee, dan heb ik liever dat we het niet doen.

‘Tegelijkertijd is het nog steeds onze belangrijkste NAVO-partner, zijn we economisch en cultureel veel sterker verbonden met de VS. Er zijn twee kanten. Maar ik ben tegen te veel aandacht voor dit land. Die overmatige aandacht is door Trump nog erger geworden. Het heeft ook een soort verslavend effect: hier weer een aflevering van het feuilleton. Als je nu een Trumpnieuwtje overslaat, krijg je commentaar.’

Hoe denken jullie dat deze verkiezingen de boeken ingaan?

Van Driel: ‘Dat hangt natuurlijk erg van de uitslag af. Ik denk dat het sowieso een moment wordt dat Amerika zal zien op welke vlakken de weeffouten zaten. De problemen van economische en etnische ongelijkheid waren er altijd al, maar die liggen nu onder een vergrootglas.’

Persson: ‘Inderdaad. Voor mij draait het ook om de vraag: wil het ware Amerika nu opstaan? Dat gaat niet om Democraten versus Republikeinen, maar om polarisatie versus gezamenlijke identiteit. Want de Amerikanen lijken veel meer op elkaar dan ze zelf denken.

‘Het is een proeve waar ze nu voor staan. Gaat de huidige nervositeit zich ontwikkelen tot echte spanning en misschien confrontaties, of volgt na de verkiezingen de catharsis? Hier in New York broeit het al maanden. Als Trump wint, wordt het hier onrustig. Dat kan op meer plekken in het land gebeuren.’

Er kan iets spannends gebeuren.

Persson: ‘Dat is bijna zeker. De vraag is waar en hoe groot het wordt. En hoe snel we die plekken kunnen bereiken, want daar wil je als journalist natuurlijk bij zijn.’

Twee sluiproutes naar het Witte Huis

President Trump heeft een politieke en een juridische route als een nederlaag dreigt. Beide beginnen bij stembusfraude en eindigen bij het Hooggerechtshof. Kan hij eigenlijk nog wel verliezen?

Michael Persson schreef over zijn jaren als correspondent het boek De Val van Amerika - Berichten uit een gebroken land, dat deze week is verschenen bij uitgeverij Balans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden