Nieuws Journalistiek

Verschraling in de lokale en regionale journalistiek tegen gaan met subsidies — is dat wel een goed idee?

De perstribune blijft geregeld leeg tijdens de raadsvergaderingen van Oudewater. ‘De plaatselijke kranten doen er nauwelijks verslag van, terwijl het belangrijk is dat bewoners weten waarom er iets wordt besloten’, zegt René van den Hoogen, fractievoorzitter van De Onafhankelijken, een coalitiepartij in de Utrechtse gemeente.

Foto Anke Knapper

Dus huurt de gemeente een ‘professioneel tekstschrijver’ in die de berichtgeving over de lokale politiek zal verzorgen. Deze tekstschrijver zal fungeren als journalist, zegt Van den Hoogen.

Kan deze ‘journalist’ kritisch verslag doen van de gemeenteraad die hem betaalt – en ook kan besluiten daarmee te stoppen? Oudewater (tienduizend inwoners) is niet de eerste gemeente die journalistiek subsidieert. Onder meer NoordoostpolderMaastricht, Renswoude en Heerenveen (de laatste twee zijn inmiddels gestopt) huurden journalisten in. Leiden en Den Haag zetten een journalistiek fonds op.

‘Tekenen van de tijd’, schreef het Stimuleringsfonds voor de Journalistiek (SvdJ) op 8 augustus in een alarmerend artikel op zijn site, na een reportage van Nieuwsuur over de situatie in Oudewater.

Verschraling lokale journalistiek

De verschraling van de lokale en regionale journalistiek neemt ernstige vormen aan, zegt Quint Kik, die namens de SvdJ onderzoek doet naar dit onderwerp. Zo halveerde de oplage van regionale kranten tussen 2000 en 2017. ‘Van gemeenten met minder dan 50 duizend inwoners wordt, uitzonderingen daargelaten, nauwelijks serieus verslag gedaan. Dat is driekwart van de gemeenten en daar wonen ongeveer 8 miljoen mensen.’

Zorgwekkend, volgens Kik. ‘Zeker als je bedenkt dat politici in kleine steden vaak parttime en tegen een beperkte vergoeding werken, en partijen steeds moeilijker geschikte kandidaten vinden.’

Een stad met een lege perstribune is eerder regel dan uitzondering. ‘Je kunt lachen dat Oudewater zelf een journalist aanstelt’, zegt Kik. ‘Je kunt het ook omkeren: wat fijn dat ze het daar zo belangrijk vinden dat ze er geld voor opzijzetten. Niet dat het lek hiermee boven is, maar ze doen tenminste iets. Andere gemeenteraden lijken het wel best te vinden dat niemand op de tribune zit.

Risico

De precieze taakopvatting van de journalist die in Oudewater zal worden aangesteld is nog onbekend. Fractievoorzitter Van den Hoogen heeft al wel een idee. ‘Feitelijk journalistiek verslag doen van de lokale politiek.’ Een veredelde notulist dus? ‘Nee, hij of zij moet ook duiden en doorvragen. Raadsleden die A zeggen, maar B doen, moeten aan de tand worden gevoeld.’

Zal de journalist niet vrezen dat diezelfde raadsleden diens functie later opheffen? Oftewel: hoe te waarborgen dat de journalist durft te bijten in de hand die hem of haar voedt? ‘Daar heb ik geen antwoord op’, zegt Van den Hoogen. ‘Ik denk niet dat de journalist de gemeente naar de mond zal schrijven, maar ik begrijp dat het een risico is.’

René van Zanten, directeur van het SvdJ, ziet het niet zitten. ‘Een journalist moet een onafhankelijke controleur van de macht zijn. Maar deze journalist zal weinig aandacht besteden aan een beweging die protesteert tegen de bouw van een zwembad.’

Aanvulling op bestaande journalistiek

Van den Hoogen benadrukt dat de journalist in Oudewater geen vervanging van, maar een aanvulling op de bestaande journalistiek zal zijn. ‘Andere media kunnen aan de slag met de verslagen, die online en in huis-aan-huisblad De IJsselbode zullen verschijnen.’

In Oudewater, zegt Van den Hoogen, hebben ze zich laten inspireren door Leiden. Die stad huurde geen journalist in, maar trok 250 duizend euro uit voor het Leids Mediafonds, dat lokale en regionale kwaliteitsjournalistiek wil stimuleren. 

Deze constructie vindt Van Zanten ook ‘linke soep’. Ja, hier bestaat meer afstand tussen journalist en Raad, maar ook hier kan de Raad besluiten te stoppen. Bovendien kost zo’n fonds relatief veel geld, en kan dit alleen worden opgehoest door grotere gemeenten. En daar zit over het algemeen nog genoeg pers op de tribune.’

Binnen de muren

Erik Driessen doet sinds 2016 gesubsidieerd verslag van de raadsvergaderingen van Emmeloord, in de gemeente Noordoostpolder, Flevoland. ‘Ik werk hier hetzelfde als in andere gemeenten, waar ik eigen nieuwssites heb.’ Hij krijgt weleens commentaar van politici, ‘maar dat krijgen journalisten ook’. Driessen blijft binnen de muren van de raadszaal. ‘Ik bevraag aanwezige burgers, maar een misstand uitzoeken lijkt me een taak van krantenjournalisten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.