Nieuws Verkiezingsborden

Verschillende gemeenten laten verkiezingsborden liever in de opslag uit ‘kostenoverweging’

Verschillende gemeenten weigerden hun aanplakborden tevoorschijn te halen voor de Provinciale Statenverkiezingen. Dat leidde tot ophef en verzet. Doen die borden er nog wel toe? 

Verkiezingsbord bij het Sarphatipark in Amsterdam. Beeld Foto Rebecca Fertinel

De campagneposters lagen al klaar, maar in de hele gemeente Dantumadiel (Friesland) konden raadslid Johan Wijbenga (Sociaal Links) en de andere ‘vaste plakkers’ geen verkiezingsbord bespeuren. Belachelijk, vond Wijbenga. Bij de vorige Provinciale Statenverkiezingen stonden de borden er wel. Hij trok aan de bel.

‘Democratie moet je promoten’, zegt Wijbenga, ‘en in onze gemeente zijn weinig publieke plekken om posters te plakken.’

Wijbenga was niet de enige. Ook in andere gemeenten ontstond de afgelopen weken ophef over verkiezingsborden. In Enkhuizen en Hoeksche Waard verweten lokale politici de gemeente een schrijnend gebrek aan de borden. In het Brabantse Meierijstad werd slechts de helft van de vijftig beschikbare borden uit de opslag gehaald.

Geen regels

Strafbaar is dat niet: gemeenten hoeven geen verkiezingsborden neer te zetten, zegt Heleen Hörmann van de Kiesraad. In de Kieswet staan hiervoor geen regels. Gemeenten zijn weliswaar verplicht om plakplaatsen voor posters in te richten (voortvloeiend uit de vrijheid van meningsuiting in de Grondwet), maar ze mogen zelf bepalen of ze voor de verkiezingen extra borden plaatsen.

Dat sommige gemeenten hierin terughoudend zijn, heeft vooral te maken met de kosten. De gemeente Borne bespaart dit jaar 10 duizend euro door niet opnieuw zeven grote, voorbedrukte verkiezingsborden (‘trotters’) op te stellen. De campagnevoerders moeten het doen met de oude houten borden.

Aan lokaal medium Borne Boeit legde gemeentemedewerker Rien Harmsen die beslissing uit: ‘We hebben nu te maken met provinciale verkiezingen en de verkiezingen voor het Europese parlement, dus het mocht allemaal wel wat minder.’ Ook in Meierijstad was een ‘kostenoverweging’ de reden waarom 25 van de 50 verkiezingsborden in de opslag bleven.

Negatief effect

Mogelijk speelt twijfel aan het nut van de borden mee. ‘Het effect van verkiezingsaffiches is klein’, zegt hoogleraar Gerrit Voerman, die ook directeur is van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen. ‘Ze attenderen mensen erop dat de verkiezingen eraan komen, maar het is de vraag of ze echt overtuigen om op een bepaalde partij te stemmen. In de jaren zeventig is overwogen de verkiezingsaffiches af te schaffen. Maar partijen waren bang dat dat een negatief effect zou hebben.’ 

En dat is in onder meer Enkhuizen, Meierijstad en Dantumadiel nog steeds zo. De gemeenteraad van Enkhuizen zwichtte maandagavond en besloot alle negen borden zo snel mogelijk te plaatsen. In Meierijstad pleitte raadslid Ruud Merks (SP) met succes in de gemeenteraad voor het gebruiken van alle vijftig borden.

En in Dantumadiel? Daar kwamen de borden terug nadat raadslid Wijbenga eind februari een motie indiende bij de raad. Trots: ‘Op 28 februari belde mijn moeder dat er bij haar in de straat een bord getimmerd werd.’

Opmars van de trotter

Een trend die hoogleraar Gerrit Voerman opvalt: ‘Gemeenten kiezen steeds vaker voor van die voorbedrukte borden.’ Deze mobiele billboards heten ‘trotters’. Op de trotter verschijnen verkiezingsposters netjes naast elkaar, ze worden digitaal gedrukt op vinyl doeken. Het voorkomt plakoorlogen, waarbij partijen posters over elkaar heen blijven plakken. Acht jaar geleden is de trotter ontworpen door Nederlander Philip Ramondt, in opdracht van Image Building. ‘Echt Dutch design dus’, zegt Dirk Rijckborst van het bedrijf. Het maakt het verkiezingsbord wel erg steriel, vindt Voerman. ‘Het is net een pagina uit een postzegelalbum, waar alle affiches keurig netjes in een bepaald vakje zijn geplakt.’

Had Fortuyn de verkiezingen van 2002 gewonnen?
In 2002 werd Pim Fortuyn slechts anderhalve week voor de verkiezingen vermoord. Verkiezingen die hij dik zou hebben gewonnen, zo gaat sindsdien het verhaal. Maar klopt dit wel?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.