'Verschil van mening in regering VS is gezond'

De nieuwe Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie, Rockwell Schnabel, windt er geen doekjes om: 'Zeker zijn er binnen de Amerikaanse regering verschillen van mening over de manier waarop we omgaan met de gevangenen van Al-Qa'ida en de Taliban....

Dit weekeinde werd de ruzie in Amerikaanse gelederen openbaar. Minister Powell van Buitenlandse Zaken wil dat president Bush duidelijk toezegt dat de VS zich zullen houden aan de Conventie van Genève. Zijn collega Rumsfeld van Defensie daarentegen meent dat die Conventie niet van toepassing is. De Al Qa'ida-strijders streden in burgerkleding, niet in dienst van een officiële staat, en kunnen dus geen aanspraak maken op de status van krijgsgevangenen en de bescherming die de Conventie biedt, meent hij.

Powell verwoordde niet alleen de mening van het State Department, maar leek ook namens veel Europeanen te spreken. De meeste Europese landen zijn bezorgd over de oorlog die de Amerikanen voeren tegen het terrorisme. Ze zijn bang voor excessen en voor uitbreiding van de oorlog naar andere gebieden, zoals Irak en Somalië. Ook Amerika's trouwste bondgenoten eisen dat de VS zich houden aan de Conventie.

Schnabel beklemtoont dat inmiddels het Rode Kruis op Cuba is om toe te zien op de behandeling van de gevangenen. En afgelopen weekend is juist een delegatie van het Amerikaanse Congres bij de gevangenen op bezoek geweest. 'Beide partijen, zowel Republikeinen als Democraten, vinden dat zij volledig gepast en menselijk worden behandeld. En ook de Britten zijn er geweest en komen tot die conclusie.' Goed eten, gezondheidszorg, geestelijke verzorging: 'Alleen de kleuren van hun kleren mogen ze niet zelf uitzoeken. Ze worden netjes behandeld', aldus Schnabel.

Een goede behandeling nu zegt echter nog weinig over de rechtsgang die de gevangenen te wachten staat. 'Er is nog geen besluit genomen over hoe we hen gaan berechten. Ook daarover zijn nog verschillende meningen binnen de regering. Maar in ieder geval zullen de rechtsregels gevolgd worden.'

De Europese bezorgdheid over de behandeling van de krijgsgevangenen lijkt een symptoom van een groeiende verwijdering tussen beide zijden van de Atlantische Oceaan. Gisteren nog noemde de Zweedse minister Lindh het Amerikaanse Midden-Oostenbeleid 'waanzinnig en dom'. Javier Solana, de Europese 'superminister' van Buitenlandse Zaken, waarschuwde vorige week voor unilateralisme, de Amerikaanse neiging om zich weinig van de bondgenoten aan te trekken.

Het is onderdeel van Schnabels werk als ambassadeur om de verwijdering tussen de bondgenoten tegen te spreken. 'De regering neemt de Europese mening heel serieus. Er wordt heel goed naar geluisterd.' Maar hij spreekt niet tegen dat uiteindelijk toch het Amerikaanse belang de doorslag geeft, zoals Bush expliciet heeft verklaard. Dat is een breuk met een langzaam gegroeide traditie waarbij de Amerikanen zich, soms morrend, neerlegden bij internationale overeenkomsten die hen slecht uitkwamen.

Het maakt Schnabels werk moeilijker. Maar de in Nederland geboren en getogen - hij woonde er tot zijn twintigste - Amerikaan is niet pessimistisch. 'Toen het erop aankwam, stonden Europeanen en Amerikanen schouder aan schouder. Natuurlijk zijn er verschillen, maar de overeenkomsten zijn te groot om werkelijk voor een fundamentele verwijdering aanleiding te geven.'

Hij wijst op het succes van Doha, in Qatar, waar Amerikanen en Europeanen in de wereldhandelsorganisatie WTO overeen kwamen om een nieuwe ronde handelsbesprekingen te voeren. En hoewel er nog handelsgeschillen te over zijn, vormen die geen fundamenteel breekpunt. 'We zeggen toe dat we alle uitspraken van de WTO-tribunalen zullen uitvoeren, ook al zijn ze negatief voor ons. Dat is toch niet unilateraal?'

De VS zijn heel tevreden over de Europese steun. 'De EU is zeer coöperatief geweest in de strijd tegen het terrorisme. Misschien komt het in de toekomst opnieuw tot samenwerking. Dat zien we dan wel weer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden