Verschil tussen slotpeiling en uitslag is vaak 20 zetels, hoe komt dat?

VVD de winnaar met ongeveer 26 zetels, gevolgd door de PVV met circa 21 zetels. Daarna een groot peloton van CDA, D66, GroenLinks en SP; allemaal tussen de 15 en 20 zetels. Dat is volgens de Peilingwijzer - die de gegevens van 6 verschillende onderzoeksbureaus middelt - de best mogelijke slotpeiling.

null Beeld anp
Beeld anp

Maar ja, die peiling was van gisteren. En dus nog vóórdat 3,3 miljoen mensen het slotdebat zagen en toen misschien nog van partijkeuze veranderden.

Twee op de drie kiezers wist gisteren bovendien nog niet zeker op wie ze vandaag gaan stemmen, blijkt uit een peiling van I&O Research. 'Dat zijn meestal mensen die nog moeten kiezen tussen twee of drie partijen', zegt onderzoeker Peter Kanne van I&O Research.

Kortom, de einduitslag zou nog best wel eens flink kunnen afwijken van de slotpeilingen. De ervaring leert dat het verschil tussen de slotpeiling en de verkiezingsuitslag doorgaans zo'n twintig zetels is, verspreid over de partijen. Een van de grootste onzekerheden voor de onderzoeksbureaus is de opkomst. Kanne: 'Of mensen daadwerkelijk komen opdagen bij de stembus is nog moeilijker te peilen dan hun stemvoorkeur.'

Diverse gemeenten melden 's ochtends hogere opkomstpercentages dan bij de vorige verkiezingen. Zo had in Enschede om 11:00 uur 20 procent zijn stem reeds uitgebracht, vijf jaar geleden was het op datzelfde tijdstip nog 16 procent. In Rotterdam had om 10:00 uur 13 procent gestemd, bij de vorige landelijke verkiezingen was dat 10 procent.

Kanne: 'Het is nog te vroeg om te zeggen of de totale opkomst aan het einde van de dag hoger zal zijn dan in 2012. De opkomst kan wel voor flinke verschuivingen zorgen ten opzichte van slotpeilingen. Als de opkomst lager is dan verwacht, dan zijn vooral de trouwe kiezers komen opdagen die altijd stemmen en dat is goed voor bijvoorbeeld CDA en PvdA. Bij een hoge opkomst zou de PVV wel eens beter kunnen scoren dan verwacht.'

Alles over de verkiezingen

Lees het laatste nieuws over de verkiezingen in ons liveblog

De partij­programma's langs de lat

Wij lazen voor u de partij-programma's en toetste de politieke ideeën op verbeeldingskracht, originaliteit, haalbaarheid en klimaateffect.

Zweeft u nog? Laat u overtuigen door de lijsttrekkers

In de aanloop naar de verkiezingen sprak de Volkskrant met lijsttrekkers van partijen die met 2 of meer zetels in de Tweede Kamer zijn vertegenwoordigd. Lees hier alle interviews terug.

Wat klopte er van wat politici beweerden bij het slotdebat?

Dinsdagavond probeerden de lijsttrekkers elkaar voor het laatst af te troeven tijdens het slotdebat bij de NOS. De Volkskrant deed hard z'n best om al die beweringen live te controleren en te voorzien van duiding. Lees de resultaten van de factcheckers hier terug.

Op wie gaan onze zwevende kiezers stemmen? (+)

De Volkskrant volgt al enkele maanden 14 zwevende kiezers. Op welke partij gaan zij vandaag stemmen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden