AnalyseEthiopië naar stembus

Verscheurd Ethiopië schiet niets op met verkiezingen

Stembiljetten en ander verkiezingsmateriaal worden uitgeladen in Bahir Dar op zondag. Beeld AFP
Stembiljetten en ander verkiezingsmateriaal worden uitgeladen in Bahir Dar op zondag.Beeld AFP

Driemaal is scheepsrecht: na twee keer uitstel houdt Ethiopië maandag dan toch verkiezingen.

Ongeveer 37 miljoen geregistreerde kiezers mogen maandag eindelijk hun stem uitbrengen. De vraag is niet of zittend premier Abiy Ahmed (44) wint, maar of de verkiezingen de tegenstellingen in het reeds diep verdeelde Ethiopië nog verder vergroten.

In augustus vorig jaar gingen de verkiezingen niet door vanwege corona, en daarna stonden logistieke problemen een tijdlang in de weg. Ook nu zijn er, zacht gezegd, nog tal van complicaties: niet alleen woedt er in de noordelijke deelstaat Tigray een oorlog, op een hele reeks andere plekken in Ethiopië raken milities op gezette tijden slaags met elkaar en met federale troepen. Diverse bevolkingsgroepen maken zich hard voor meer autonomie.

De instabiliteit heeft grote gevolgen voor de stembusgang: zo zijn in meer dan honderd van de 527 kiesdistricten in Ethiopië de verkiezingen van maandag opnieuw uitgesteld. Daarbij komt nog dat verscheidene oppositiepartijen de stembusgang boycotten omdat die in hun ogen oneerlijk verloopt of omdat partijleiders in de cel zijn gezet. Dit laatste is bijvoorbeeld het geval in de grote deelstaat Oromia, waar opposanten van premier Abiy naar de wapens hadden gegrepen.

Te midden van de groeiende verdeeldheid herhaalt Abiy keer op keer zijn boodschap van ‘nationale eenheid’, een boodschap die hij reeds uitdroeg bij zijn aantreden in 2018. Abiy kwam aan de macht door een politieke stoelendans binnen de regering. Voor hem zijn de verkiezingen van maandag ook belangrijk omdat ze voor het eerst een kiezersmandaat moeten opleveren voor een door Abiy nieuw opgezette beweging, de Welvaart Partij.

Heidens karwei

Maar de door Abiy gepropageerde eenheid lijkt alleen maar verder uit het zicht te raken. Nog los van Tigray, waar bijna alle 6 miljoen inwoners volgens de VN dringend hulp nodig hebben, heerst er onrust in regio’s zoals Oromia, Afar en Benishangul-Gumuz. Buiten Tigray zijn in de afgelopen paar jaar bijna 2 miljoen mensen door conflicten ontheemd geraakt. Omdat veel Ethiopiërs door de moeilijke omstandigheden helemaal niet aan de verkiezingen kunnen meedoen, dreigt het gevaar dat zij zich straks bekocht zullen voelen.

Een groot deel van de onrust stak de kop op toen Abiy na zijn aantreden in 2018 juist probeerde om van Ethiopië een meer open en vrij land te maken. Na 27 jaar van dominantie en repressie onder bestuurders uit Tigray gooide Abiy, die premier werd na brede volksprotesten tegen de Tigrese partij TPLF, de luiken open. Politieke partijen kregen meer speelruimte, politieke gevangenen werden vrijgelaten en ook de media konden hun werk makkelijker doen. Maar een neveneffect was dat politici van uiteenlopende bevolkingsgroepen in het zeer diverse Ethiopië voor meer lokale zeggenschap gingen ageren, in sommige gevallen met geweld.

In een poging de boel bij elkaar te houden, grijpt Abiy terug op methoden waarvan hij eerst afstand had gedaan. In Tigray moést hij misschien wel optreden, want de leiders daar deden na hun verlies van de centrale macht in 2018 hun uiterste best om het nieuwe Ethiopische bestuur te frustreren, maar in de tegenreactie gaan Abiy’s regeringstroepen compleet over de schreef door samen met troepen uit Eritrea en milities uit de regio Amhara de burgerbevolking massaal tot doelwit te maken. Los hiervan zijn meerdere politieke tegenstanders van Abiy in de cel verdwenen. Een van hen is Berhanu Nega, de leider van een nieuwe partij die maandag aan de verkiezingen meedoet. Nega was vijftien jaar geleden een van de oprichters van een rebellengroep tegen het TPLF. Nadat hij in ballingschap was gegaan, keerde hij onder Abiy terug in Ethiopië.

In zijn poging om zijn centrale gezag te doen gelden, ook via de verkiezingen, strijkt Abiy veel Ethiopiërs die van oudsher naar een mate van zelfbeschikking streven alleen maar verder tegen de haren in. Tegelijkertijd moet gezegd dat het besturen van zo’n groot en divers land als Ethiopië een heidens karwei is. Sinds het ontstaan van het moderne Ethiopië, in de 19de eeuw, is elke regering aan de macht gekomen door geweld, zo stipt Nagessa Dube, een Ethiopische jurist, aan in het tijdschrift The Africa Report. ‘Geweld blijft daardoor gezien worden als een politieke oplossing’.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden