Verscherpt toezicht UMC Utrecht: 'Enorme knauw in vertrouwen'

De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft onvoldoende vertrouwen in de raad van bestuur van het UMC Utrecht, dat met 12 duizend medewerkers tot de belangrijkste medische centra van Nederland behoort. Het academische ziekenhuis is voor zes maanden onder verscherpt toezicht gesteld. Inspecteurs brengen de komende tijd onaangekondigde bezoeken en de inspectie eist van de raad van bestuur maandelijkse rapportages over de stand van zaken.

Foto anp

Directe aanleiding voor de uitzonderlijke maatregel is het feit dat het ziekenhuis een arts die betrokken zou zijn geweest bij medische missers zonder overleg met de inspectie zijn werk heeft laten hervatten. Daarmee heeft de raad van bestuur volgens de inspectie 'niet bijgedragen aan het herstel van vertrouwen in de patiëntveiligheid en kwaliteit van zorgverlening binnen het UMC Utrecht'.

Het ziekenhuis wordt al sinds oktober vorig jaar nauwlettend door de inspectie in de gaten gehouden. Dat gebeurde naar aanleiding van een aantal veronderstelde medische missers op de afdelingen keel-, neus- en oorheelkunde (KNO) en hoofd-hals chirurgische oncologie (HHCO), die aan het licht kwamen door uitzendingen van het tv-programma Zembla.

Het is voor het eerst sinds de wantoestanden in het VUmc van enkele jaren geleden dat zo'n groot medisch centrum onder curatele van de inspectie komt. 'Een enorme knauw voor het vertrouwen van het publiek', noemt hoogleraar patiëntveiligheid Jan Klein het. 'En voor de bestuurders is dit een flinke aanslag op hun reputatie. Ik kan me voorstellen dat ze hier consequenties aan verbinden en eventueel opstappen.'

Het laatste dodelijke incident dat uitlekte, waarbij een UMC-specialist betrokken was die in november ook al in opspraak raakte, ging om een ingreep bij een patiënt met een kleine tumor in de neus. Bij de kijkoperatie brak de kno-arts per ongeluk door de schedelbasis en raakte de hersenen. De patiënt overleed. Volgens zijn collega's heeft de kno-arts desondanks een verklaring van natuurlijk overlijden laten opstellen door een arts-assistent.

Herstelplan

De onderzoeken naar de incidenten lopen nog, maar de Inspectie concludeert nu al dat 'eerdere reacties van de raad van bestuur op bevindingen uit inspectie onderzoek onvoldoende adequaat zijn'. In een schriftelijke reactie laat het UMC Utrecht weten 'er alles aan te gaan doen de benodigde verbeteringen voortvarend te realiseren'. Het reeds geschreven herstelplan is daarbij leidend. Verder commentaar weigerde het ziekenhuis donderdagmiddag te geven.

De Inspectie laat weten vertrouwen te hebben in het herstelplan van het ziekenhuis. 'Dat plan is goed', aldus een inspectiewoordvoerster. 'Om er zeker van te zijn dat het ook wordt ingevoerd, willen we het nauwgezet volgen. Het moet gewoon sneller dan tot nu toe gebeurt. Zo simpel is het.'

De verscherpte toezichtstelling is volgens hoogleraar Klein een logisch gevolg van het optreden van het ziekenhuisbestuur. 'Dat je een staflid eerst op non-actief stelt en vervolgens weer laat opereren zonder afstemming met de Inspectie, is bijzonder en bizar. Daarmee wordt logischerwijs wantrouwen gecreëerd.'

Cultuuromslag

In 2015 kreeg het UMC Utrecht met Margriet Schneider een nieuwe bestuursvoorzitter. In een interview op de website van het ziekenhuis blikte ze begin dit jaar terug op haar eerste honderd dagen, die vooral in het teken stonden van het bestrijden van de crisis. 'We zijn door Zembla met onze neus op de feiten gedrukt', zegt ze. 'Het is nog te vaak moeilijk, vooral voor dokters, om een incident te melden.'

Om dat te veranderen zegt Schneider een cultuuromslag te stimuleren waarin het melden van een incident of calamiteit de gewoonste zaak van de wereld is. Ook heeft het ziekenhuis het aantal onderzoekers van calamiteiten en incidenten fors uitgebreid om meldingen sneller te kunnen behandelen.

Voor de Inspectie is het niet genoeg. Het niet informeren van de toezichthouder over de werkhervatting van de omstreden arts bleek de druppel. Excuses daarvoor van de raad van bestuur en de raad van toezicht van het ziekenhuis konden de kou niet uit de lucht halen. 'We hebben al langere tijd intensief contact met de raad van bestuur', aldus de Inspectie. 'Nu vinden we het tijd voor verscherpt toezicht. Dit is de volgende stap.'

Meer over