Verrader van familie Frank niet te achterhalen

De identiteit van de verrader(s) van de familie Frank en hun lotgenoten in het Achterhuis zal vermoedelijk nooit meer te achterhalen zijn....

Van onze verslaggever Sander van Walsum

Aanleiding voor het onderzoek, waarvan de uitkomsten vandaag wereldkundig worden gemaakt, was de publicatie van twee boeken waarin nieuwe hypotheses over het verraad van de familie Frank werden ontwikkeld. In de biografie van Anne, in 1998 geschreven door Melissa Müller, werd de werkster als de meest waarschijnlijke boosdoener aangewezen.

De Engelse Carol Ann Lee, auteur van de vorig jaar verschenen biografie van Annes vader Otto Frank, suggereerde dat de familie is verraden door Anton (Tonny) Ahlers: een ietwat schimmige randfiguur die Otto Frank eerst zou hebben gechanteerd, en de bewoners van het Achterhuis vervolgens voor baar geld bij de Duitse autoriteiten zou hebben aangegeven.

Deze nieuwe these baarde veel opzien. Temeer omdat de nabestaanden van de in 2000 overleden Ahlers in de Volkskrant het antwoord van Lee op de schuldvraag onderschreven. Het NIOD besloot hierop de kwestie aan een onderzoek te onderwerpen. Niet voor de eerste keer overigens. Voormalig NIOD-directeur Harry Paape had zich, in zijn bijdrage aan de wetenschappelijke uitgave van de dagboeken van Anne Frank (1986), al eens in de mogelijke rol van Ahlers verdiept, maar sloot zich uiteindelijk aan bij het oordeel dat de recherche eerder over hem had geveld: dat hij een grootsprakige fantast was, maar niet de verrader van de familie Frank.

Lee kwam echter tot een andere slotsom. Zij maakte aannemelijk dat Ahlers innige contacten onderhield met collaborateurs, en maakte uit aantekeningen van Otto Frank op dat deze ten minste eenmaal gedurende de bezetting - in 1941 - en mogelijk verschillende keren na de oorlog contact had gehad met Ahlers.

De NIOD-onderzoekers prijzen haar speurzin en haar vermogen om aansprekende verbanden te leggen, maar menen dat zij te verstrekkende conclusies verbindt aan de gedocumenteerde contacten tussen Frank en Ahlers.

'Het is', besluiten de onderzoekers, 'goed mogelijk dat het toeval een veel grotere rol heeft gespeeld dan tot dusverre is aangenomen.' Zij achten het mogelijk dat de tip die leidde tot de inval in het Achterhuis afkomstig was van een omwonende of een passant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden