Verraden Russische soldatenselfies de militaire activiteiten in Oekraïne?

Sinds dag één van het conflict tussen de pro-Russische separatisten en het centrale Oekraïense gezag in Kiev in Oost-Oekraïne ontkent Rusland alle directe betrokkenheid bij het conflict. Nadat twee weken geleden het vliegtuig van Malaysia Airlines werd neergehaald boven het oorlogsgebied, werden die ontkenningen alleen maar meer benadrukt. Nu lijken onoplettende Russische soldaten het beleid van president Poetin te doorkruisen.

Selfie van Alexander Sotkin.Beeld Instagram Alexander Sotkin

Max Seddon, correspondent in Oekraïne namens de populaire Amerikaanse website BuzzFeed, ontdekte namelijk dat een Russische soldaat op zijn Instagram-account wel erg veel selfies plaatste. Hij vergat alleen een ding: het uitzetten van de optie dat zijn telefoon automatisch op een kaart weergeeft waar de foto is genomen.

De 24-jarige Alexander Sotkin, volgens zijn profielen op sociale media een communicatiespecialist in het Russische leger, plaatste op 23 juni een eerste foto op Instagram nabij de Oekraïense grens. Die foto nam hij in het zuidwesten van Rusland, op het moment dat Rusland zijn troepen aan de grens bij Oekraïne aan het versterken was.

Een week later plaatste hij opnieuw een foto. De locatie? Het dorpje Krasna Talychka, gelegen in een door pro-Russische separatisten gecontroleerd gedeelte van Oekraïne. Dat zou betekenen dat het Russische leger op Oekraïens grondgebied opereert. Een kleine week later plaatste hij nog een foto vanaf Oekraïens grondgebied, ongeveer veertien kilometer van de Russische basis waar hij was gestationeerd.

Een kaart met locaties van Instagram-foto's van Alexander Sotkin. Linksonder zijn de twee foto's te zien die in Oekraïne zouden zijn gemaakt door Sotkin.Beeld BuzzFeed

'Ik weet niet wat we aan het doen zijn'
De foto's van Sotkin zijn verder overigens niet heel bijzonder. Zo deelt hij met de wereld dat hij een nieuw kapsel heeft, een watermeloen eet of trekt hij een gek gezicht. Hij lijkt zich vooral veel te vervelen. Bij een foto, geplaatst op 7 juli, zegt hij: 'Ik weet nog steeds niet wat we aan het doen zijn hier, dus we gaan gewoon door met een beetje gek doen, luisteren naar Swedish House Mafia en wachten op nieuws uit Oekraïne'.

BuzzFeed-journalist Seddon lichtte vanochtend zijn artikel over de selfies van de Russische soldaat toe op BBC Radio. 'Het is gewoon een standaardprofiel van een eenzame soldaat die niet veel te doen heeft', zei hij over het Instagram-account van Sotkin.

Sotkin is niet de enige Russische soldaat die Rusland in een lastig parket brengt door het plaatsen van berichten op sociale media. Een soldaat genaamd Vadim Grigoryev plaatste vorige week op de populaire Russische socialenetwerksite Vkontakte foto's van artilleriebatterijen in een weiland, met de tekst: 'We hebben Oekraïne de hele nacht beschoten'. Later zei Grigoryev op de staatstelevisie dat zijn account was gehackt. Zijn Vkontakte-profiel werd meteen verwijderd.

Beeld Instagram Alexander Sotkin
Screenshot van het bericht dat Vadim Grigoryev plaatste op Vkontakte.Beeld GlobalVoices

Epidemie
Seddon betitelt de activiteiten op sociale media van de Russische soldaten als 'een soort epidemie'. Volgens hem begint het Russische beleid op basis van 'plausible deniability' (zo min mogelijk gevoelige informatie delen met lageren in rang, zodat er ook zo min mogelijk kan uitlekken) scheuren te vertonen.

'Je kunt je tot een beperkte mate wapenen tegen de domheid van je eigen soldaten', stelt Seddon in het radioprogramma van de BBC. 'Ik denk niet dat deze mensen weten wat ze aan het doen zijn. Ze worden denk ik ook niet verteld waarom ze aan het vuren zijn, of waarop. Dit zijn gewoon soldaten die dergelijke dingen zonder nadenken plaatsen en er zijn mensen aan Oekraïense kant die op dit soort berichten jagen. Dat is ook goed te doen door te zoeken op groepen, hashtags of op GPS-locaties.'

De hooggeplaatste Russische ambtenaar Vadim Soloviev riep dinsdag op tot een verbod op het gebruik van sociale media door Russische soldaten die op missie zijn. 'In het kader van de informele oorlogsvoering van de vijand kunnen zelfs de meest onbeduidende details worden gebruikt als een wapen tegen ons', aldus Soloviev tegenover een Russische staatsgezinde krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden