Verplichte rekentoets: 'Noodzakelijke stok achter de deur' of 'Fyra van het onderwijs'?

Wie zakt voor de rekentoets, moet gewoon kunnen slagen voor het eindexamen. Dat stellen sectororganisaties, onderwijsbonden en scholierenorganisatie LAKS in een brandbrief aan de Kamercommissie voor onderwijs. Maar staatssecretaris van onderwijs Sander Dekker weigert zijn plannen aan te passen.

Beeld anp

Als het aan Dekker ligt, gaat de rekentoets vanaf het schooljaar 2015-2016 meetellen bij het eindexamen van vmbo, havo en vwo. De eisen zijn streng: wie de toets niet haalt, kan fluiten naar zijn diploma. Op die manier hoopt de staatssecretaris ervoor te zorgen dat scholen hun rekenonderwijs op orde krijgen en dat leerlingen goed kunnen rekenen wanneer ze de middelbare school verlaten. Ze zullen dan minder gauw vastlopen in het vervolgonderwijs, is het idee.

Maar er is veel weerstand tegen de rekentoets, die door critici al 'de afrekentoets' of 'de Fyra van het onderwijs' wordt genoemd. 'Waarom zou je voor de rekentoets moeten slagen om je diploma te krijgen?' zegt voorzitter Paul Rosenmöller van de VO Raad, de sectororganisatie voor middelbare scholen. 'Bij vakken als Engels, wiskunde of Nederlands kun je een onvoldoende compenseren met goede cijfers bij andere vakken. Waarom hier niet?'

Rosenmöller vindt dat de rekentoets veel te belangrijk wordt. Voor sommige vervolgopleidingen is het immers helemaal niet nodig om goed te kunnen rekenen. Daarom ziet de VO Raad liever dat de uitslag van een rekentoets op een bijlage bij het diploma komt. 'Zo kunnen vervolgopleidingen waarbij het rekenniveau van belang is toch eisen dat iemand een voldoende heeft.'

De toets

Leerlingen van havo, vwo en mbo-4 kregen vorig jaar 51 vragen voorgeschoteld in hun rekentoets. Daarvoor kregen ze 120 minuten de tijd. Ze mochten kladpapier gebruiken, en bij sommige opgaven konden ze een rekenmachine openen op de computer. Onderaan dit artikel een paar vragen uit een voorbeeldtoets, die overeenkomen met de vragen uit de echte toets.

Brandbrief

Samen met onder andere de Algemene Onderwijsbond, CNV Onderwijs en scholierenorganisatie LAKS stuurde de VO Raad deze week een brandbrief naar de Tweede Kamer, die op 28 januari over de rekentoets debatteert. In de brief stellen de organisaties dat ze het rekenonderwijs inderdaad beter moet, maar 'dat ze zich grote zorgen maken over de positie en het gewicht van de rekentoets en de manier waarop de lat van de rekentoets stapsgewijs wordt verhoogd.'

Want ook dat is de ondertekenaars een doorn in het oog. Vlak voor de kerstvakantie maakten minister Jet Bussemaker en staatssecretaris Dekker bekend dat leerlingen de eerste jaren nog geen voldoende hoeven te halen. Een 4,5 was voldoende. Zou dan nog steeds meer dan 5 procent voor de toets zakken, dan konden die eisen verder naar beneden worden bijgesteld. In de komende jaren wordt de toets elk jaar een beetje moeilijker, tot die in 2020 op het gewenste niveau is. Dan moet ook echt iedere leerling een voldoende halen.

'Ze zijn iets aan het recht praten wat krom is', zegt Rosenmöller over de versoepeling van de normen. 'Dat een onvoldoende toch voldoende is - dat snapt niemand.'

Staatssecretaris Sander Dekker.Beeld anp

Eisen omlaag

De aanpassing van de normen was het gevolg van eerdere commotie. Leerlingen bleken namelijk massaal te zakken voor de toets, die sinds het schooljaar 2013-2014 verplicht op scholen wordt afgenomen, maar tot nu toe niet meetelde voor het examen.

Op het vwo scoorden negen van de tien leerlingen een voldoende, maar in sommige richtingen van het vmbo slaagden er afgelopen jaar slechts vier op de tien. En dus gingen de eisen omlaag, zodat de leerlingen 'niet de dupe worden van rekenonderwijs dat nog niet op orde is', schreven Bussemaker en Dekker aan de Tweede Kamer.

Maar de kritiek verstomde niet, zoals blijkt uit de brandbrief van deze week. Zal de rekentoets dan toch sneuvelen, na jaren van ploeteren, pilotprojecten en commissies vol adviezen?

Als het aan de staatssecretaris ligt niet. Hij ziet ook nu geen enkele reden om zijn plannen te wijzigen. In een reactie laat Dekker weten dat het rekenniveau van jongeren de afgelopen jaren niet is verbeterd, ondanks alle geld en moeite die in het rekenonderwijs is gestoken. En daarom moet die toets er komen, als 'noodzakelijke stok achter de deur'.

'De toets laat zien waar kinderen staan en wat er nog moet gebeuren om hen goed te kunnen laten rekenen', aldus Dekker. 'Voeren we de toets weer af, dan komt het niet vanzelf goed met het rekenniveau.'

Dekker vreest niet dat veel scholieren hun examen zullen verpesten door een onvoldoende voor de rekentoets. 'Dit jaar gaf bijna de helft van de leerlingen aan dat ze niet goed waren voorbereid door de school. Scholen en leerlingen gaan pas echt aan de slag als ze weten dat een toets echt telt.'

Of de staatssecretaris zijn zin krijgt, moet de komende maanden blijken. Zijn eigen VVD-fractie in de Tweede Kamer steunt de plannen nog altijd, maar in de oppositie gaan de handen niet bepaald op elkaar voor de rekentoets. Wil de Kamer ingrijpen, dan zullen ze via een motie moeten proberen de plannen te dwarsbomen.

De sleutel lijkt te liggen bij de Partij van de Arbeid, maar daar houden ze de lippen nog even stijf op elkaar. 'We zullen de inhoudelijke bezwaren betrekken bij het bepalen van ons standpunt', laat Kamerlid Tanja Jadnanansing weten.

Voorlopig kan Dekker nog nergens op rekenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden