Verplichte koopzondag leidt in Paddepoel Groningen tot tweespalt

'Dit is onze zaak. Wij willen geen ontheffing. Wij willen zelf bepalen wanneer wij open zijn'

Verplichte koopzondagen op straffe van boetes leiden tot tweespalt in het Groningse winkelcentrum Paddepoel. Fietsenzaakeigenaars die weigeren 60 duizend euro te betalen, wacht volgende week een rechtszaak.

Fietsenmaker Peter Oest op de voorgrond, achter hem collega Martin Haykens. Foto Harry Cock / de Volkskrant

De kerstverlichting hangt al in winkelcentrum Paddepoel, het grootste van Groningen. Maar een feeststemming is ver te zoeken. Martin Haijkens en Peter Oest van Paddepoel Fietsen willen er best over vertellen. Maar dan wel in werkplaats, vol e-bikes en barrels, want het werk gaat door. Alleen niet op zondag - al staat daar een boete van 500 euro op van de Vereniging van Eigenaren.

'Wij werken 53 uur per week, 49 weken per jaar. Dat vinden we meer dan genoeg', zegt Haijkens. Eerder bewoog de fietsenzaak al mee door op maandagmiddag en donderdagavond tot 20 uur open te gaan. Maar dat is de grens. 'De balans tussen werk en privé, daar gaat het ons om.' De zondagse uren zouden bovendien onrendabel zijn voor de tweemanszaak. Als personeel al te vinden is. 'Wij zijn vakmensen', zegt Oest, terwijl hij de lekke achterband van een blauwe opoefiets in een bak water dompelt. 'Daar trek je niet zomaar een blik van open.'

Volgende week moeten de fietsenmakers voor de rechter verschijnen. De boetelast is inmiddels opgelopen tot 40 duizend euro, plus 20 duizend euro niet betaalde lidmaatschapsgelden aan de VVE, waarvan ze na hun eerste boete hun lidmaatschap opzegden. 'Wij weigeren mee te betalen aan een rechtszaak die tegen ons gevoerd wordt.'

'Paddepoel-motie'

Het geschil speelt sinds een inmiddels beruchte VVE-vergadering, eind 2014. Veel ondernemers voelden wel voor een koopzondag, elke laatste van de maand. Oest: 'Maar toen werd het plotseling een verplichting in het Huishoudelijk Reglement, op straffe van boetes.'

Inmiddels is de lokale winkelcentrumvete een nationale kwestie. Een gelegenheidsbondgenootschap in de Tweede Kamer van PvdA en SGP diende deze maand een 'Paddepoel-motie' in. De regering wordt opgeroepen te komen met wetgeving 'om te waarborgen dat winkeliers, ongeacht hun motief, hun winkel op zondag gesloten kunnen houden zonder dreiging van dwangsommen.'

De Groningse wethouder Joost van Keulen (VVD) stuurde eerder al een bemiddelaar naar Paddepoel. Maar die keerde onverrichter zake terug op het stadhuis. Het voorstel was onduidelijk en ging kleine winkeliers niet ver genoeg, zegt Oest. Hij is er 'spuugzat' van. 'Je neemt het toch mee naar huis.'

Nu zou er een nieuw voorstel op tafel liggen, meldde RTV Noord dinsdag, met extra ruimte voor vrijstellingen. Bemiddelaar Koos Nauta - zelf niet bereikbaar voor tekst en uitleg aan de Volkskrant - zei 'heel opgetogen' te zijn. 'Maar wij weten nog van niets', zegt Haijkens. Voor hem en zijn compagnon is het een principiële kwestie. 'Dit is onze zaak. Wij willen geen ontheffing. Wij willen zelf bepalen wanneer wij open zijn. '

Wat hem ergert, is de willekeur. Banken mogen op zondag wel gesloten zijn. Net als de christelijke eigenaar van dierenspeciaalzaak Dierenriem. SGP-voorman Van der Staaij kwam hem er persoonlijk mee feliciteren. 'Ik gun het hem van harte', zegt fietsenmaker Haijkens. 'Maar het is toch discriminatie dat ik niet dicht mag omdat ik ongelovig ben?'

Slagerij Oosterhof

De fietsenmakers zijn niet de enigen die zich principieel openstellen. Ook slagerij Oosterhof (de beste droge worst in 2014, 2015 en 2016) weigert op zondag op te gaan. Het kostte de zaak het zitje voor de deur. Al stond dat volgens VVE-bestuurslid Paul Beeres illegaal op het domein van de bakker ('Pepernotenbrood voor maar € 3,50', ook liever op zondag dicht).

Beeres, zelf opererend vanuit Voorschoten maar eigenaar van panden in het winkelcentrum, sleepte vorig jaar de huurder van de sigarenzaak al voor de rechter. Volgend jaar wacht hoger beroep. 'Die winkel zit bij de entree', verdedigt Beeres het beleid. 'Als de zaak open is, staan er rekken met vrolijke kaarten voor de deur. Als die weg zijn, denkt iedereen dat het winkelcentrum dicht is.'

Beeres bevestigt dat er met de bemiddelaar een nieuw compromis is. Maar, zegt hij: 'Tachtig winkeliers tevreden stellen, dat is niet reëel.' En de rechtszaak tegen de fietsenmakers gaat door. Al stelt Beeres dat de zondagsboetes uit de dagvaarding gelaten zijn. 'Het gaat om koopavonden en het uur van 17 tot 18 op zaterdagmiddag. Maar twee keer per week 500 euro, dat loopt op.'

Alles volgens het Huishoudelijk Reglement, benadrukt hij. 'Als er tegenover jouw zaak een vies rolluik is neergelaten, heb je daar als winkelier last van. Keuzevrijheid? In een flat kun je ook niet zelf de kleur van je kozijnen kiezen.'

Veranderende spelregels

Toch is dat waar zo'n tien winkeliers voor strijden. Voor een modezaak tellen de boetes op tot boven de twintigduizend euro. Maar buigen wil de eigenaar niet. 'Met alle begrip voor de grote ketens als de Hema, maar die kunnen op zondag studenten inzetten. Voor een speciaalzaak als de onze gaat dat niet.'

De koopzondag leidt tot tweespalt in het winkelcentrum, zegt hij. 'Waarom zit je dan hier', krijg ik na 27 jaar te horen. Maar de spelregels zijn tijdens het spel veranderd.' Nog maar weinig winkeliers durven zich uit te spreken - al wil hij zelf ook niet met zijn naam in de krant. 'Tijdens de Tweede Wereldoorlog zaten ook maar 45 duizend van de negen miljoen Nederlanders in het verzet.'

Bloemist René Bolhuis heeft een hoofdredactioneel commentaar van Dagblad van het Noorden pontificaal voor zijn zaak gehangen ('Er zit niets anders op dan de weigeraars tegemoet komen en die belachelijke boetes intrekken'). 'Zo is het', zegt hij terwijl hij paarse lisianthussen op lengte knipt. Pas nadat hij de gemeenteraad aan zijn zijde vond, kreeg hij een ontheffing. 'Ze hebben me eerst maanden laten bungelen. Langskomen? Ho maar. Ik krijg enkel briefjes met juridische bla. Het draait allemaal om macht. Maar nu zeg ik alweer te veel.'

Een voorwaarde voor de vrijstelling was namelijk dat hij zich niet meer negatief zou uitlaten in de media. 'Maar we leven toch in een democratisch land?' Een oudere echtpaar maakt hij ondertussen blij met een herfstboeket. Hij heeft groot gelijk, vinden zij. Met een knipoog bij het afrekenen: 'Kun jij je boete weer betalen.'

Meer over