Vier vragen

Verplicht aan de hybride warmtepomp, een goed idee? Vier vragen over deze eis van het kabinet

Vanaf 2026 moeten huiseigenaren bij vervanging van hun cv-installatie een hybride warmtepomp laten installeren of een duurzaam alternatief, zoals een volledig elektrische warmtepomp of aansluiting op een warmtenet. Dat heeft het kabinet dinsdag aangekondigd. Vier vragen over de nieuwe maatregel.

Cees van den Boom
Een monteur van Vattenfall legt een inwoner van Heemskerk de werking van een warmtepomp uit. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Een monteur van Vattenfall legt een inwoner van Heemskerk de werking van een warmtepomp uit.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Waarom moeten we van de cv-ketel af?

Volgens minister Hugo de Jonge voor Volkshuisvesting moet het tempo waarop huizen verduurzamen flink worden verhoogd. De hybride warmtepomp kan daarbij helpen. Het is een een combinatie van een warmtepomp en een cv-ketel. Het apparaat wordt naast de ketel geïnstalleerd en verbruikt ongeveer 70 procent minder gas dan de traditionele cv-ketel. Het is als het ware een omgekeerde airco, die warmte aan de lucht onttrekt en die afgeeft aan het warmwatercircuit van de woning.

Inclusief installatiekosten ligt, volgens de Consumentenbond, de prijs van een hybride warmtepomp tussen de 4.000 en 7.000 euro. Dat is een stuk goedkoper dan de traditionele elektrische warmtepomp, die tot wel 20 duizend euro kan kosten. Uit een test van de Consumentenbond blijkt dat met een vrijstaand huis de investering in een hybride pomp binnen vier tot acht jaar is terugverdiend. In een rijtjeshuis duurt dat tussen de zes en veertien jaar. De test werd uitgevoerd voordat de oorlog in Oekraïne begon. Inmiddels zal de investering zich door de hoge gasprijzen sneller terugverdienen.

Om woningeigenaren te helpen bij de aanschaf van een duurzame warmte-installatie, heeft de overheid 150 miljoen euro subsidie per jaar beschikbaar gesteld tot eind 2030. Per 1 januari van dit jaar is het subsidiebedrag verhoogd van 20 naar 30 procent van de gemiddelde totale investeringskosten, met een maximum van 2.500 euro.

Is ieder huis geschikt voor een warmtepomp?

In tegenstelling tot de traditionele warmtepomp werkt een hybride pomp ook goed bij matig geïsoleerde huizen. ‘Als je overal iets van isolatie hebt, is dat al voldoende’, aldus energie-expert Puk van Meegeren van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. ‘Al haal je met betere isolatie wel meer uit je hybride warmtepomp.’

Woningen die niet geschikt zijn voor een warmtepomp worden uitgezonderd van de nieuwe eis van het kabinet. Volgens het Economisch Instituut voor de Bouw geldt dat voor drie op de tien woningen, waar bijvoorbeeld onvoldoende ruimte is voor een hybride pomp naast de cv-ketel. Ook is er soms geen mogelijkheid om onderdelen van het warmtesysteem buiten te plaatsen, zoals bij grote appartementencomplexen.

Kan de installatiebranche deze maatregel wel aan?

Waar een cv-ketel in een dag wordt geïnstalleerd, duurt dat voor een warmtepomp twee dagen. Ook zijn er meer mensen voor nodig. Als steeds meer mensen hun oude ketel vervangen, neemt de werkdruk dus toe. Dat terwijl de wachttijden nu al zijn opgelopen tot een jaar, onder meer door personeel- en materiaaltekorten.

Ondernemersvereniging Techniek Nederland verwacht dat het personeelstekort in de sector de komende jaren verdubbelt tot 40 duizend mensen, onder meer vanwege de energietransitie. Toch voorspelt de organisatie dat de lange wachttijden in 2026 tot het verleden behoren. Een actieplan, samen met de overheid, moet soelaas bieden. Techniek Nederland, dat betrokken was bij het besluit van het kabinet, gaat samen met fabrikanten nadenken over hoe warmtepompen sneller kunnen worden geïnstalleerd.

De sector wil zijn installateurs ook bijscholen. Dat is nodig bij ongeveer de helft van de beroepsgroep, zegt Doekle Terpstra, voorzitter van Techniek Nederland. Er komen snel meer bijscholingslocaties, al binnen enkele maanden. Ook het tekort aan materialen zal over een aantal jaar zijn opgelost, voorspelt hij. De sector gaat namelijk een deel van de productie naar Nederland halen. Zo komen er drie extra warmtepompfabrieken.

Een hybride warmtepomp gebruikt alsnog voor een deel aardgas. Wat betekent dat voor de klimaatdoelen?

In tegenstelling tot een elektrische warmtepomp of aansluiting op het warmtenet, is een hybride pomp voor een deel afhankelijk van aardgas. ‘Het is niet het eindstation, maar wel een zinvolle tussenstap’, zegt Van Meegeren van Milieu Centraal. ‘In 2030 zullen nog lang niet alle huizen van het gas af zijn. Wel bespaar je al CO2, en kun je de rest van je huis in stapjes klaarmaken voor een elektrische warmtepomp.’

David Smeulders, hoogleraar energiesystemen aan de TU Eindhoven, noemt de maatregel goed nieuws voor het klimaat. ‘Een hybride warmtepomp is geen revolutionaire techniek, je moet het zien als een handige besparingsmaatregel.’ Dat veel Nederlandse huishoudens nog voor langere tijd deels afhankelijk zullen zijn van aardgas, neemt Smeulders op de koop toe. ‘Het is onhaalbaar om nu al naar een klimaatneutrale oplossing te springen. Daarbij zijn we na 2050 nog steeds afhankelijk van aardgas, bijvoorbeeld voor kunstmest.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden