Verplegen met een woordenboek

Om het tekort aan verplegend personeel op te vangen, halen instellingen buitenlands personeel binnen. Ervaringen met niet-Europeanen zijn niet echt gunstig....

door Deborah Lo-Fo-Wong

Het zijn gastarbeiders van deze tijd. De buitenlanders die hun vaderland achterlaten om de Nederlandse zorg te versterken. Na experimenten met Filippijnen en Zuid-Afrikanen is de beurt aan de Polen. Sinds mei zijn drieëndertig Polen in dienst bij vijf verpleeghuizen in Den Haag, Venlo en Rotterdam.

Het is wat economen noemen een win-win situatie, verklaart personeelsconsulent Ingrid de Vreede van verpleeghuis De Rustenburg in Rotterdam en Bergschenhoek. In Nederland is nauwelijks gediplomeerd personeel te krijgen. In Polen zitten mensen te springen om werk.

Met een aantal anderen reisde zij vorig jaar af naar Polen om bekwame krachten te selecteren. Als de evaluatie de komende maanden positief uitvalt, worden meer verpleegkundigen gerecruteerd.

De Vreede is zeer optimistisch. Over de zes Polen in dienst bij Stichting Zorg Compas op de locaties De Rustenburg Bergschenhoek en De Rustenburg Delfshaven heeft zij niets dan lof. 'Collega's zijn zeer over hen te spreken, ze houden van aanpakken en ze leveren kwaliteit.'

Voor de verpleegkundigen is er een duidelijke keerzijde. 'Ik mis mijn man, mijn zoons van negen en dertien', vertelt Ewa Benedysiuk (36), een van de zes nieuwe aanwinsten. De geneugten van Nederland moeten hier tegenop wegen, zegt ze: 'Mooi land om te leven, aardige patiënten, een goed salaris.'

Met twee banen verdiende Benedysiuk in Polen de helft van wat zij hier verdient. 'Leven in Polen is moeilijk. Mijn zoons moeten naar school', verklaart zij haar komst naar Nederland.

Honderden als Benedysiuk reageerden vorig jaar op de wervingsadvertentie, herinnert De Vreede zich. Met een snelcursus Nederlands toegespitst op hun nieuwe werksituatie, werden de geselecteerden klaargestoomd voor vertrek. 'Hier gaan ze een dag per week naar cursus. Toch is, vooral in het begin, de taal wel een struikelblok.'

Komische misinterpretaties zijn het gevolg. 'Een Poolse werd gevraagd een wond te spoelen. Zij ging met de was aan de slag', vertelt hoofd zorgdienst ad-interim Wil Groot Wassink van De Rustenburg Delfshaven. Maar tot nijpende situaties op de werkvloer heeft het taalprobleem volgens haar niet geleid. Ook van de patiënten in Bergschenhoek tot nu toe geen klachten, meldt De Vreede. 'Al zijn die wel dement', voegt zij toe.

Benedysiuk werkt 36 uur per week, tegen een zelfde salaris als een Nederlandse. Gewapend met een woordenboek loopt zij over de afdeling. 'Het werk is zwaar, er zijn veel patiënten. Maar niet moeilijk. Ik kan het aan', evalueert zij.

Locatie Delfshaven zorgt voor een extra uitdaging: veel patiënten zijn allochtoon en de Nederlandse taal niet machtig. De enige oplossing in dat geval 'praten met de handen', demonstreert Benedysiuk.

Niet iedereen juicht de inzet van buitenlandse arbeidskrachten toe. Eerst moet binnen Nederland in nieuwe doelgroepen, onder meer in herintreders, worden geïnvesteerd, vindt onder anderen SP-Kamerlid Kant. Het inzetten van arbeidskrachten van buiten de Europese regio is volgens voormalig minister Borst een tijdelijke oplossing voor een acuut probleem.

Benedysiuks werkvergunning, en die van haar collega's, is twee jaar geldig. Langer mag zij niet blijven. Als Polen echter zoals gepland in 2004 toetreedt tot de EU, is de keus aan haar. Benedysiuk weet nog niet wat zij dan zal beslissen; tot nu toe belt zij haar gezin elke dag.

Meer zorginstellingen in Nederland hebben Polen in dienst, weet Groot Wassink. Soortgelijke experimenten met werkkrachten van buiten Europa stuitten op ethische bezwaren en pakten niet altijd goed uit. De Vreede: 'De cultuurverschillen tussen Polen en Nederland zijn minder groot. Dit vergemakkelijkt het aarden.'

Opmerkelijk is dat de werkzaamheden in Nederland qua niveau lager liggen dan in Polen. Benedysiuk was daar verpleegkundige op een afdeling Oncologie. Hier is zij ingeschaald als verzorgende, een functie met minder bevoegdheden.

Verpleegkundigen in Polen krijgen tijdens hun opleiding minder theorie dan hier. De Poolse diploma's zijn hierdoor in Nederland minder waard, legt De Vreede uit. Zodra de Polen het Nederlands voldoende onder de knie hebben, mogen ze zich verder scholen, vult zij aan.

Over het werken onder haar niveau haalt Benedysiuk haar schouders op. 'Ik leer heel veel. In Polen zijn er bijna geen verpleeghuizen. Soms droom ik dat ik met deze ervaring met anderen in Polen een eigen verpleeghuis begin.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden