Veroudering Oranje een bron van zorg

Kwetsbaar was het woord dat bondscoach Van Marwijk op de tong lag, doch dat hij even niet vond in het Duits, op het moment dat de internationale pers hem om uitleg vroeg na de schrobbering tegen de Duitsers. Later, in het stadion in Hamburg, wees hij na de ontluisterende 3-0 op de prestatie van vorig jaar in Zuid-Afrika, naar het zilver van het WK. Hij wenste te benadrukken hoe uitstekend dat resultaat was.


Zeg dat wel. Het is, afgezien van het weinig sprankelende voetbal in Zuid-Afrika, een wereldprestatie geweest, van een ploeg die zichzelf overtrof als elftal. Maar het is ook een prestatie die geen garantie biedt voor de toekomst. Dat is trouwens nooit zo in sport en zeker niet in het mondiaal ontwikkelde voetbal.


De verhoudingen veranderen danwel niet met de dag, maar wel met het jaar. In de belangrijkste Europa Cup is het prolongeren van de titel al ruim twee decennia onmogelijk gebleken voor welke club dan ook, in het landenvoetbal is Spanje met twee titels (EK, WK) op rij een zeldzaamheid.


De Duitsers ja, die loeren altijd op eremetaal. Ze zijn bovendien serieus gaan opleiden na de afgang tijdens het EK van 2000, met als gevolg een generatie voetballers over wie ze in de heimat niet uitgesproken raken. Nu nog een titel behalen, want dat is alweer een tijdje geleden; in 1996, met de onaantrekkelijkste kampioen in de historie van het voetbal.


Het kleine buurland Nederland leidt al jaren gedegen op, hoewel volgens icoon Cruijff niet goed genoeg. Bovendien is het aantal goudvissen in het vijvertje van het polderland beperkt. Alleen als alle aanwezige toptalent meedoet, staat er een ploeg die op het hoogste niveau kan meedoen. Dat was zo op het WK, al was Robben dan maar driekwart fit.


Het is niet anders. Wie kent de vaste reserves van de titelploeg van 1988? Krüzen, Troost, Koevermans, Suvrijn, de jonge Winter. Ze waren mee naar Duitsland om goed te kunnen trainen, maar het was niet de bedoeling dat ze ook voetbalden.


Zo is het altijd geweest in Nederland. Als de topspelers ontbreken, oogt de rest al gauw als een krakend karkas. Dan is er geen vertrouwen, dan is dat best gekopieerde onderdeel van de speelwijze van Barcelona (het vroege druk zetten) nergens te bespeuren. Dan loopt de ploeg terug in plaats van vooruit, en dan blijkt opnieuw dat Nederlanders niet vooraan hebben gestaan bij het uitdelen van atletisch vermogen.


Voor wie moest Duitsland dinsdag bang zijn? Voor voetballers van Hoffenheim, nota bene de hofleverancier van het elftal met twee spelers, Babel en Braafheid? Waarbij aangetekend dat het slechts een oefenduel betrof.


Het probleem is dat de topspelers ook anno 2011 fysiek kwetsbaar zijn. Trainer Wenger van Arsenal vroeg Van Marwijk om Van Persie te sparen. Van der Vaart is weer gekwetst aan de hamstring, Robben is een voetballende medicijnkast, van Afellay is het afwachten of hij met een gescheurde kruisband fit is voor het EK. Het is een voortdurende discussie, die al onder de vorige bondscoach Van Basten is opgelaaid.


Bovendien veroudert de ploeg. Mathijsen, Kuijt, Van Bommel, ze zijn allemaal dik boven de 30 en ze worden niet meer beter. Afgezien van Strootman en Afellay, na het WK gepromoveerd tot basisspeler, heeft zich niemand structureel gemeld voor een plaats in de basisploeg.


Niet alleen Van Marwijk maakt zich druk over de doorstroming, met name van verdedigers. In jeugdcategorieën behaalt Nederland bemoedigende successen, maar het gat met de A-ploeg is niet zomaar gedicht. Zo bezien is het opvallend dat Van Marwijk van plan is zijn contract te verlengen tot 2016, in de gedachte dat hij nog beter kan presteren met Oranje dan vorig jaar in Zuid-Afrika. Dat is een lofwaardig en moedig streven, maar het is de vraag of de ploeg al over zijn top heen is.


De nederlaag verlost Oranje wel van de favorietenrol, die voor Duitsland en Spanje is, met een grote groep achtervolgers, van Engeland en Italië tot Nederland en Portugal. Het EK zal spannend zijn. Theoretisch gezien rolt bij de loting op 2 december een groep met Nederland, Duitsland, Portugal en Frankrijk uit de bus. Voor overdreven optimisme is dus geen aanleiding.


Voor overdreven pessimisme trouwens ook niet. Op het vorige EK won het Nederlands team in de groep des doods van de WK-finalisten Italië en Frankrijk, bij het WK stopte de opmars pas in de finale. Bijna alles kan in voetbal, maar de beste spelers moeten wel meedoen, zeker bij Nederland.


Overigens: kwetsbaar in het Duits is verwundbar.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden