Veroordeling voor gesjoemel stemcomputer

Voor de actiegroep ‘Wij vertrouwen stemcomputers niet’ is hij het levende bewijs van hun gelijk: de 60-jarige inwoner van het Brabantse dorp Zeeland die bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2006 de stemcomputer manipuleerde en erg veel stemmen op zichzelf kon uitbrengen....

‘Het is goed dat hij toch is veroordeeld’, is de reactie van Rop Gonggrijp van ‘Wij vertrouwen stemcomputers niet’. De rechtsgang heeft vooral ook duidelijk gemaakt hoe moeilijk het is te bewijzen of er is gefraudeerd met een stemcomputer. ‘Er valt niks te bewijzen. Er is geen transparantie, geen papieren uitdraai. De computer geeft de uitslag, maar zegt niets over hoe die tot stand is gekomen.’ In het vonnis rept de rechter vooral van indirecte bewijzen.

Gonggrijp strijdt al jaren tegen de stemcomputer. De vermoedelijke stembusfraude in Zeeland (gemeente Landerd) vormde zelfs samen met de vervroegde verkiezingen voor de Tweede Kamer de aanleiding om de website www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl vervroegd te lanceren. Die actie is succesvol gebleken.

Afgelopen najaar besloot staatssecretaris Bijleveld van Binnenlandse Zaken op advies van de commissie Korthals-Altes de onbetrouwbaar gebleken stemcomputer buiten gebruik te stellen. Voorlopig zal er weer met het rode potlood worden gestemd, in afwachting van een betrouwbare stemmachine die op zijn minst de uitslag ter controle ook kan uitprinten.

De stembusfraude in Zeeland is aan het licht gekomen omdat de fraudeur volgens Gonggrijp ‘zo dom was’ om alle opgespaarde stemmen op zichzelf uit te brengen. ‘Dat viel op. Maar er was waarschijnlijk niets gebeurd als hij de stemmen aan de lijsttrekker had gegeven’, aldus Gonggrijp. Hij vraagt zich hardop af hoeveel fraudegevallen met stemcomputers de afgelopen jaren níet aan het licht zijn gekomen.

Guus te M., nummer drie op de kandidatenlijst van Zeelands Welzijn, was op de verkiezingsdag lid van stembureau 6 in zorgcentrum Compostella en bediende de hele dag de stemmachine. Hij behaalde er een opvallende score: 181 voorkeursstemmen. In alle andere stembureaus van de gemeente Landerd kreeg hij maar 11 stemmen.

Het gerechtshof stelt in zijn vonnis vast dat de uitslag van de verkiezingen niet overeenkomt met het feitelijke stemgedrag van de 1073 kiezers. Er is een ‘onbegrijpelijk hoog aantal’ stemmen op Te M. uitgebracht. Bij de schaduwverkiezingen die later zijn gehouden, stemden maar 13 kiezers op hem. De stemmachine functioneerde goed en is uitsluitend door de verdachte bediend. ‘Dit laat geen andere conclusie toe dan dat verdachte de werking van de stemmachine heeft gemanipuleerd’, aldus de rechter.

Uit getuigenverklaringen kwam naar voren dat Te M. de stemcomputer niet vrijgaf op het moment dat een kiezer zijn of haar stem wilde uitbrengen. Volgens het Hof zei de bediener van de stemmachine ‘in strijd met de werkelijkheid dat ze hadden gestemd’. Op latere tijdstippen gaf hij de stemmachine vervolgens vrij om de opgespaarde stemmen op zichzelf uit te brengen.

De rechter spreekt van een ernstig feit: ‘De democratie is een van de pijlers van onze samenleving. De handelswijze van de verdachte heeft het vertrouwen in eerlijke verkiezingen in gevaar gebracht.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden