Veroordeelde Wilders voelt zich 'alleen maar sterker'

In reactie op zijn veroordeling is PVV-leider Geert Wilders doorgegaan met het beschimpen van de rechtbank. 'U heeft van miljoenen Nederlanders de vrijheid van meningsuiting ingeperkt en eigenlijk iedereen veroordeeld. Niemand vertrouwt u meer.'

null Beeld reuters
Beeld reuters

Wilders ontliep vrijdag de media. Hij verstuurde na de uitspraak van de rechters eerst een tweet en daarna een videoboodschap. Daarin zei hij dat Nederland 'een ziek land' is geworden. 'Drie PVV-hatende rechters verklaren Marokkanen tot ras en veroordelen mij en half Nederland. Knettergek.'

In zijn video zei Wilders verder: 'Marokkanen zijn geen ras en mensen die wat zeggen over Marokkanen zijn geen racisten. Ik ben geen racist en mijn kiezers zijn dat ook niet. Dit vonnis maakt mij alleen maar sterker.'

Bij een foto van de drie rechters die hem veroordeelden, schreef Wilders 's middags in een nieuw bericht op Twitter: 'Onbetrouwbaar, onprofessioneel, politiek gedreven. Zij staan aan de verkeerde kant van de geschiedenis. Alle drie.'

Minister-president Mark Rutte wilde tijdens zijn wekelijkse persconferentie niet inhoudelijk ingaan op de rechtszaak en wees op de scheiding der machten. 'De zaak is voorlopig nog onder de rechter en ik ga niet mijn collega recenseren.'

Rutte bekrachtigde zijn uitspraak uit 2014 dat de VVD alleen samenwerkt met de PVV in een nieuw kabinet als Wilders zijn 'minder, minder'-uitspraken terugneemt. Het maakt de kans op een VVD/PVV-kabinet na de verkiezingen van 15 maart nihil.

De voormalige PVV'ers Joram van Klaveren en Johan Driessen, inmiddels verenigd in de partij Voor Nederland (VNL), noemden de veroordeling van Wilders 'een volwassen democratie onwaardig'. Volgens VNL wordt op deze manier het publieke debat gesmoord. 'Deze veroordeling benadrukt eens te meer hoe belangrijk het is dat de uitingsvrijheid wordt verruimd. Het politieke debat moet plaatsvinden in het parlement, nooit in de rechtbank.'

Van Klaveren en Driessen hebben een initiatiefwetsvoorstel ingediend om de artikelen uit het Wetboek van Strafrecht te schrappen waarop Wilders nu is veroordeeld. Daarover debatteert de Kamer donderdag. Het wetsvoorstel kan vooralsnog niet op een meerderheid in de Tweede Kamer rekenen. Vooral regeringspartij PvdA is uitgesproken tegen. De partij vindt ook dat in de zaak-Wilders het oordeel van de rechter gevolgd moet worden.

PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt: 'De rechter heeft geoordeeld. Daarmee is vastgesteld dat je met een beroep op de vrijheid van meningsuiting niet mag discrimineren en beledigen. De wet biedt hier bescherming. In tegenstelling tot Geert Wilders hebben wij vertrouwen in ons rechtssysteem en houden we ons aan de scheiding der machten. Vanuit de politieke arena blijft de PvdA de ideeën en uitspraken van Wilders met het woord bestrijden. Wij vinden de manier waarop hij een hele bevolkingsgroep beledigt en wegzet walgelijk en verwerpelijk.'

Volgens CDA-leider Buma is het niet de vraag of politici iets mogen zeggen over problemen met Marokkaanse jongeren, want dat mag. 'Waar het om gaat is dat er altijd wettelijke grenzen zijn aan de vrijheid van meningsuiting en dat de wet voor iedereen gelijk is. Als een politicus die veroordeeld wordt onmiddellijk zijn politieke podium misbruikt om de onafhankelijkheid van de rechters te ondermijnen, hoe kan je dan van de gewone Nederlanders wel vragen om vertrouwen in onze rechtsstaat te hebben?'

SGP-leider Kees van der Staaij reageerde: 'Als een rechter uitspraken van een politicus vonnist, voelt dat erg ongemakkelijk. Dat gevoel heb ik ook nu weer. Wat vooral nodig is, is een goede balans tussen vrijheid en verantwoordelijkheid. Je moet helder kunnen zeggen waar het op staat, maar anderen niet onnodig kwetsen. Dat is voor iedereen een mooie uitdaging, van columnist en cabaretier tot politicus.'

Vertrouwen in rechtsstaat bij niet-PVV'ers neemt af

Het vertrouwen in de democratische rechtsstaat is door de uitspraak in de zaak-Wilders afgenomen onder de kiezers die nooit op de PVV zouden stemmen. Tot die conclusie komt Joost van Spanje, hoofddocent politieke communicatie van de Universiteit van Amsterdam. Hij deed er deze week, nog voor de rechters hun definitieve oordeel geveld hadden, onderzoek naar. En wat blijkt: degenen die nooit op de PVV zouden stemmen - ongeveer de helft van het electoraat- zijn minder tevreden met het vonnis. 'Dit lijkt het slechtste van twee werelden', zegt Van Spanje.

Hij deed onderzoek onder 1.070 mensen, een representatieve steekproef onder het Nederlands electoraat. Hij verdeelde hen in zeven groepen en gaf elke groep fictieve krantenberichten over de uitspraak. Zo was er een groep die te horen kreeg dat Wilders vrijgesproken zou worden, een groep die verteld werd dat hij veroordeeld werd maar geen boete kreeg en een groep die overtuigd werd dat Wilders zowel een boete als een taakstraf zou krijgen. 'We zien niet dat mensen hun stemkeuze laten afhangen van de uitspraak', zegt Van Spanje. Wat wel opmerkelijk was dat in het scenario waarin Wilders wel veroordeeld werd, maar geen straf kreeg, er meer ontevredenheid was onder niet-PVV-stemmers. 'Blijkbaar gaf dit hun een onbevredigend gevoel. Dat gevoel hadden ze niet bij een vrijspraak of strafoplegging.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden